Φυσικοί κίνδυνοι: άμεσο κόστος και ζημίες λόγω της διαταραχής των διαδικασιών παραγωγής

Τις τελευταίες δεκαετίες, η Ευρώπη έχει δει σημαντική αύξηση των άμεσων ζημιών από φυσικούς κινδύνους. Αναμένεται περαιτέρω αύξηση των ζημιών λόγω της συνεχιζόμενης συσσώρευσης ανθρώπων και οικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε περιοχές επιρρεπείς σε κινδύνους και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, για παράδειγμα, στη σοβαρότητα και τη συχνότητα των φαινομένων ξηρασίας στη λεκάνη της Μεσογείου. Προκειμένου να μετριαστούν οι επιπτώσεις των φυσικών κινδύνων στις ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες, πρέπει να επιτευχθεί βελτιωμένη αξιολόγηση και διαχείριση των κινδύνων. Ενώ η ανάλυση φυσικών κινδύνων και η μοντελοποίηση έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο τις τελευταίες δεκαετίες, εξακολουθεί να απαιτείται μεγάλη ερευνητική προσπάθεια για τη βελτίωση των εκτιμήσεων του κόστους των φυσικών κινδύνων. Ιδίως σε σύγκριση με τη μοντελοποίηση κινδύνων, οι απλές προσεγγίσεις εξακολουθούν να κυριαρχούν στις εκτιμήσεις των ζημιών, κυρίως λόγω περιορισμών στα διαθέσιμα δεδομένα και τις γνώσεις σχετικά με τις διαδικασίες ζημιών και των παραγόντων που επηρεάζουν. Επιπλέον, η σημαντική ποικιλομορφία των μεθοδολογικών προσεγγίσεων δυσχεραίνει την κατάρτιση ολοκληρωμένων, αξιόπιστων και αξιόπιστων στοιχείων κόστους που να είναι συγκρίσιμα μεταξύ των διαφόρων κινδύνων και χωρών. Αυτό συμβαίνει επίσης, διότι οι σύγχρονες προσεγγίσεις για την εκτίμηση του άμεσου κόστους, καθώς και των απωλειών που προκαλούνται από τη διαταραχή των διαδικασιών παραγωγής, δεν είναι μόνο ειδικές για τον φυσικό κίνδυνο, αλλά και ειδικές για διάφορους τομείς ή στοιχεία που διατρέχουν κίνδυνο σε καθορισμένες περιοχές ή χώρες. Οι μέθοδοι αυτές καθώς και οι πηγές δεδομένων και η ορολογία καταρτίζονται, συστηματοποιούνται και αναλύονται στην παρούσα έκθεση. Εντοπίζονται ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των μεθόδων εκτίμησης του κόστους των διαφόρων φυσικών κινδύνων, έτσι ώστε οι περισσότερες να μπορούν να αντληθούν από τις διάφορες προσεγγίσεις που εφαρμόζονται στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Επιπλέον, επισημαίνονται τα κενά γνώσεων και οι ερευνητικές ανάγκες και παρέχονται συστάσεις για βέλτιστες πρακτικές αξιολόγησης του κόστους.

Η παρούσα έκθεση αποτελεί μέρος του σχεδίου CONHAZ της ΕΕ. Ο πρώτος στόχος του CONHAZ είναι η κατάρτιση σύγχρονων μεθόδων και ορολογίας όπως χρησιμοποιούνται στις ευρωπαϊκές περιπτωσιολογικές μελέτες. Η συλλογή αυτή θα εξετάσει τις ξηρασίες, τις πλημμύρες, τις καταιγίδες και τους αλπικούς κινδύνους, καθώς και διάφορους τομείς που επηρεάζονται, όπως η γεωργία, η υγεία και η φύση. Θα εξετάσει το άμεσο, έμμεσο και άυλο κόστος. Η CONHAZ εξετάζει περαιτέρω το κόστος και τα οφέλη των πολιτικών πρόληψης κινδύνων και αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Ο δεύτερος στόχος της CONHAZ είναι να αξιολογήσει τις συγκεντρωμένες μεθόδους λαμβάνοντας υπόψη θεωρητικές παραδοχές στις οποίες βασίζονται οι μέθοδοι εκτίμησης του κόστους και ζητήματα που εμφανίζονται κατά την εφαρμογή των μεθόδων, όπως η διαθεσιμότητα και η ποιότητα των δεδομένων. Η CONHAZ θα αξιολογήσει επίσης την αξιοπιστία των τελικών αποτελεσμάτων λαμβάνοντας υπόψη την ακρίβεια των προβλέψεων κόστους και των μεθόδων επικύρωσης βέλτιστων πρακτικών και θα εντοπίσει σχετικά κενά στις μεθόδους αξιολόγησης. Ο τρίτος στόχος της CONHAZ είναι η σύγκριση των διαθέσιμων μεθόδων αξιολόγησης με τις ανάγκες και τις πρακτικές των τελικών χρηστών, ώστε να εντοπίζονται καλύτερα οι βέλτιστες πρακτικές και τα κενά γνώσεων σε σχέση με τη χάραξη πολιτικής. Τελικός στόχος της CONHAZ είναι η διατύπωση συστάσεων σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές και ο εντοπισμός των ερευνητικών αναγκών που προκύπτουν.