European Union flag

Κλίμα και υγεία στα βασικά έγγραφα πολιτικής της ΕΕ

Στην ΕΕ, ορισμένες πολιτικές αφορούν την πρόληψη των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία.

Το κύριο συνολικό πλαίσιο πολιτικής είναι η ⁇ Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία ⁇ . Καθορίζει μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική για τη μετατροπή της Ένωσης σε μια δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία, με μια σύγχρονη, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία, όπου δεν θα υπάρχουν καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου το 2050 και όπου η οικονομική ανάπτυξη θα είναι αποσυνδεδεμένη από τη χρήση των πόρων. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία αποσκοπεί επίσης στην προστασία, τη διατήρηση και την ενίσχυση του φυσικού κεφαλαίου της Ένωσης και ⁇ «στην προστασία της υγείας και της ευημερίας των πολιτών από κινδύνους και επιπτώσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον» ⁇ . Ταυτόχρονα, η μετάβαση αυτή πρέπει να είναι δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς και να μην αφήνει κανέναν στο περιθώριο.

Η ⁇ πρόταση για το 8ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον⁇ ⁇ έως το 2030 ⁇ ζητεί την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των πολιτικών για το περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένου του κλίματος) και την υγεία,μεταξύ άλλων με την « ⁇ παρακολούθηση της ανθρώπινης υγείας και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και τηςπροσαρμογής σε αυτήν ⁇ ».

Πολιτικές της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

Το άρθρο 5 του ⁇ ευρωπαϊκού νόμου για το κλίμα ⁇ , ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2021, καθιστά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή νομική υποχρέωση για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη, απαιτώντας από αυτά να ⁇ «εξασφαλίζουν συνεχή πρόοδο όσον αφορά την ενίσχυση της προσαρμοστικής ικανότητας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και τη μείωση της ευπάθειας στην κλιματική αλλαγή σύμφωνα με το άρθρο 7 της συμφωνίας του Παρισιού» ⁇ . Επίσης, οι πολιτικές προσαρμογής των κρατών μελών «⁇ λαμβάνουν υπόψη την ιδιαίτερη ευπάθεια των σχετικών τομέων» ⁇ , ενσωματώνουν ⁇ «την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή με συνεκτικό τρόπο σε όλους τους τομείς πολιτικής» ⁇, και ⁇ «την εστίαση, ιδίως, στους πλέον ευάλωτους και επηρεαζόμενους πληθυσμούς και τομείς» ⁇ .

Τον Φεβρουάριο του 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση ⁇ «Διαμορφώνοντας μια Ευρώπη ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή – η νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» ⁇ . Περιγράφει ένα μακροπρόθεσμο όραμα για να καταστεί η ΕΕ μια κοινωνία ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, πλήρως προσαρμοσμένη στις αναπόφευκτες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έως το 2050, και αναφέρει επίσης την ανάγκη για βαθύτερη κατανόηση των κλιματικών κινδύνων για την υγεία. Βασική δράση στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής είναι το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για το Κλίμα και την Υγεία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος εκπονούν την πρώτη ⁇ ευρωπαϊκή εκτίμηση κλιματικών κινδύνων (EUCRA) ⁇ . Προβλέπεται να δημοσιευθεί την άνοιξη του 2024 και θα αξιολογήσει τις σημαντικές επιπτώσεις και τους κινδύνους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή —συμπεριλαμβανομένων εκείνων για τη δημόσια υγεία— στην Ευρώπη.

Συντονισμός των δραστηριοτήτων της ΕΕ στον τομέα της υγείας

Σύμφωνα με το άρθρο 168 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, την πρωταρχική ευθύνη για την οργάνωση και την παροχή υγειονομικών υπηρεσιών και ιατρικής περίθαλψης φέρουν τα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η πολιτική της ΕΕ για την υγεία συμπληρώνει τις εθνικές πολιτικές και διασφαλίζει την προστασία της υγείας σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ. Για παράδειγμα, για την ενίσχυση της ετοιμότητας και του συντονισμού της αντίδρασης σε απειλές κατά της υγείας, η ΕΕ εξέδωσε το 2022 ⁇ τον κανονισμό 2022/2371 σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας ⁇ , για την κατάργηση της απόφασης 1082/2013/ΕΕ. Παρέχει στην ΕΕ ισχυρή και ολοκληρωμένη εντολή συντονισμού και συνεργασίας για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση σοβαρών διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας, τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) όσο και σε επίπεδο κρατών μελών της ΕΕ. Αποσκοπεί στην ενίσχυση του σχεδιασμού πρόληψης, ετοιμότητας και αντίδρασης· ενίσχυση της επιδημιολογικής επιτήρησης και παρακολούθησης· βελτίωση της υποβολής δεδομένων· και ενίσχυση του συντονισμού της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οικοδομεί μια ισχυρή ⁇ Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας ⁇ για την περαιτέρω βελτίωση του συντονισμού των σοβαρών διασυνοριακών απειλών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με το περιβάλλον και τις κλιματικές συνθήκες. Σύμφωνα με την ανακοίνωση ⁇ : Οικοδόμηση μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας — ετοιμότητα και ανθεκτικότητα ⁇, η Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας βασίζεται στην κοινή προσπάθεια της ΕΕ να συμβιβάσει τη σχέση με το φυσικό περιβάλλον μέσω της συμμετοχής σε διαφορετικά και πιο βιώσιμα πρότυπα οικονομικής ανάπτυξης. Η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και η εξεύρεση τρόπων προσαρμογής σε αυτήν, η διατήρηση και η αποκατάσταση της βιοποικιλότητας, η βελτίωση της διατροφής και του τρόπου ζωής, η μείωση και η εξάλειψη της ρύπανσης από το περιβάλλον θα έχουν θετικές επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών.

Το πρόγραμμα «Η ΕΕ για την υγεία» ⁇ ⁇ (το πρόγραμμα) ⁇ είναι το μεγαλύτερο πρόγραμμα της ΕΕ για την υγεία μέχρι σήμερα, το οποίο θα επενδύσει 5,3 δισ. ευρώ σε δράσεις με ενωσιακή προστιθέμενη αξία, συμπληρώνοντας τις πολιτικές των χωρών της ΕΕ και επιδιώκοντας έναν ή περισσότερους από τους στόχους του προγράμματος «Η ΕΕ για την υγεία».

Το πρόγραμμα αποσκοπεί στη βελτίωση και την προώθηση της υγείας στην Ένωση, στην προστασία των πολιτών της Ένωσης από σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, στη βελτίωση των φαρμάκων, των ιατροτεχνολογικών προϊόντων και των συναφών με την κρίση προϊόντων και στην ενίσχυση των συστημάτων υγείας. Το EU4Health προτίθεται, μεταξύ άλλων, να « ⁇συμβάλει στην αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος στην ανθρώπινη υγεία⁇ », παρέχοντας χρηματοδότηση σε επιλέξιμες οντότητες, δηλαδή στην υγεία. Θα επιδιωχθούν οι στόχοι του προγράμματος, διασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας σε όλες τις πολιτικές και τις δραστηριότητες της Ένωσης σύμφωνα με την προσέγγιση «Μία υγεία», κατά περίπτωση.

Τέλος, η ⁇ ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της ψυχικής υγείας ⁇ του Ιουνίου 2023 χαρακτηρίζει την κλιματική αλλαγή ένα από τα συστατικά της «τριπλής πλανητικής κρίσης» της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της ρύπανσης. Επισημαίνει επίσης ότι οι νέοι ανησυχούν έντονα για την κλιματική αλλαγή και ότι πολλοί από αυτούς βλέπουν το μέλλον τους ως τρομακτικό.

Ευρωπαϊκοί οργανισμοί και αρχές στους τομείς της κλιματικής αλλαγής και της υγείας

Για να ενισχυθεί η άμυνα της Ευρώπης κατά των μολυσματικών ασθενειών, ιδρύθηκε το 2005 το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC). Το ECDC είναι αρμόδιο για τα επιστημονικά στοιχεία και τις εκτιμήσεις κινδύνου σχετικά με τις μεταδοτικές νόσους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με το μεταβαλλόμενο κλίμα. Οι ευρωπαϊκές χώρες υποβάλλουν δεδομένα από τα συστήματα επιτήρησής τους στο ECDC. Σύμφωνα με τον κανονισμό 2022/2371, ο κατάλογος των νόσων που πρέπει να κοινοποιούνται στο ECDC σε επίπεδο ΕΕ θα επικαιροποιηθεί ώστε να καταστεί δυνατή η έγκαιρη ανίχνευση νόσων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.  Το ECDC ανέπτυξε το ⁇ «Ευρωπαϊκό Δίκτυο Περιβάλλοντος και Επιδημιολογίας» (E3) ⁇ , το οποίο παρέχει εργαλεία παρακολούθησης μετεωρολογικών συνθηκών σε πραγματικό χρόνο για την εκτίμηση του κινδύνου υδατογενών νόσων και νόσων που μεταδίδονται από φορείς, καθώς και άλλα εργαλεία εκτίμησης κινδύνου. Επιπλέον, το ECDC και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) ⁇ χρηματοδοτούν. ⁇ VectorNet ⁇ , τώρα στη δεύτερη επανάληψή του (2019-2023), η οποία είναι μια πλατφόρμα που υποστηρίζει τη συλλογή δεδομένων σχετικά με φορείς και παθογόνους παράγοντες σε φορείς που σχετίζονται τόσο με την υγεία των ζώων όσο και με την υγεία του ανθρώπου. Διευκολύνει την ανταλλαγή δεδομένων σχετικά με τη γεωγραφική κατανομή των φορέων της νόσου των αρθροπόδων στην Ευρώπη.

Η σύσταση το 2021 της ⁇ Ευρωπαϊκής Αρχής Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης και Ετοιμότητας (HERA) ⁇ ανεβάζει την ικανότητα ετοιμότητας και αντίδρασης της ΕΕ σε σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας σε νέο επίπεδο και θα αποτελέσει βασικό στοιχείο για τη δημιουργία μιας ισχυρότερης Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας. Εξοπλισμένη με προϋπολογισμό 6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2022-2027, η HERA εργάζεται για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την ταχεία αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, μεταξύ άλλων από την κλιματική αλλαγή. Λειτουργεί με δύο τρόπους: Πριν από μια υγειονομική κρίση —στη «φάση ετοιμότητας»— η HERA θα συνεργαστεί στενά με άλλους ενωσιακούς και εθνικούς οργανισμούς υγείας, τη βιομηχανία και διεθνείς εταίρους για τη βελτίωση της ετοιμότητας της ΕΕ για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. Σε περίπτωση κατάστασης έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας σε επίπεδο ΕΕ, η HERA μεταβαίνει γρήγορα σε επιχειρήσεις έκτακτης ανάγκης, λαμβάνοντας ταχείες αποφάσεις και ενεργοποιώντας μέτρα έκτακτης ανάγκης.

Ο ⁇ Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος ⁇ συνδιαχειρίζεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για το Κλίμα και την Υγεία. Παρέχει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής αξιόπιστες και ανεξάρτητες πληροφορίες σχετικά με το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των τάσεων και των προβλέψεων σχετικά με τους κλιματικούς κινδύνους και τις επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία.

Τομείς πολιτικής της ΕΕ με παράλληλα οφέλη για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία

Πολλές άλλες πολιτικές της ΕΕ επιτρέπουν επίσης την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην υγεία. Για παράδειγμα, το ⁇ Κύμα ανακαινίσεων ⁇ έχει ως στόχο να καταστήσει τα κτίρια ενεργειακά αποδοτικότερα, αναγνωρίζοντας ότι τα άτομα σε ανεπαρκώς μονωμένα και εξοπλισμένα κτίρια είναι περισσότερο εκτεθειμένα στην υποθερμία τον χειμώνα και στη θερμική καταπόνηση το καλοκαίρι, ιδίως ανήκοντας σε ευάλωτες ομάδες. Η στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, η οποία δρομολογήθηκε τον Μάιο του 2020, προωθεί τη φύτευση δέντρων και την αποκατάσταση της φύσης, και αυτό μπορεί να συμβάλει στην ψύξη των αστικών περιοχών και στη μείωση των πλημμυρών και άλλων φυσικών καταστροφών. Η στρατηγική, η οποία έχει ως στόχο να θέσει τη βιοποικιλότητα της Ευρώπης σε πορεία ανάκαμψης έως το 2030, περιλαμβάνει επίσης άλλες δράσεις και δεσμεύσεις, όπως η έκκληση προς τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις να αναπτύξουν σχέδια οικολογικού προσανατολισμού των πόλεων. Τέλος, η ⁇ ταξινομία της ΕΕ για τη βιώσιμη χρηματοδότηση ⁇ αποσκοπεί στην επίτευξη ενός υγιέστερου και ανθεκτικότερου στην κλιματική αλλαγή περιβάλλοντος διαβίωσης, κατευθύνοντας περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις σε περιβαλλοντικά βιώσιμες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Επενδύσεις στην ανάπτυξη και εφαρμογή της γνώσης

Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» είναι το βασικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία έως το 2027. Εξοπλισμένο με προϋπολογισμό 95,5 δισ. ευρώ, αντιμετωπίζει την κλιματική αλλαγή, συμβάλλει στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη της ΕΕ. Προσφέρει πολυάριθμες ευκαιρίες χρηματοδότησης για την έρευνα και την καινοτομία σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία, ιδίως στο πλαίσιο της λεγόμενης ⁇ ομάδας για την υγεία ⁇ , αλλά ενδεχομένως και σε άλλα ειδικά προγράμματα.

Ένα άλλο σημαντικό μέρος του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» είναι οι λεγόμενες αποστολές της ΕΕ —δεσμεύσεις για την επίλυση μειζόνων κοινωνικών προκλήσεων— οι οποίες περιλαμβάνουν:

Οι πληροφορίες σχετικά με τα ερευνητικά έργα και αποτελέσματα που χρηματοδοτήθηκαν από το προηγούμενο πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΕ ⁇ Horizon 2020⁇ ⁇ , ⁇ είναι διαθέσιμες στον ⁇ Κατάλογο Πόρων ⁇ του Παρατηρητηρίου.

Language preference detected

Do you want to see the page translated into ?

Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.