Καμπυλοβακτηρίωση

Ποσοστό κοινοποίησης συνολικών και εγχώριων κρουσμάτων καμπυλοβακτηρίωσης (χάρτης) και συνολικών αναφερθέντων κρουσμάτων (γράφημα) στην Ευρώπη

_{Σημειώσεις: Ο χάρτης και το γράφημα απεικονίζουν δεδομένα για τις χώρες μέλη του ΕΟΧ. Τα όρια και τα ονόματα που εμφανίζονται σε αυτόν τον χάρτη δεν συνεπάγονται επίσημη έγκριση ή αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα όρια και τα ονόματα που εμφανίζονται σε αυτόν τον χάρτη δεν συνεπάγονται επίσημη έγκριση ή αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η νόσος πρέπει να κοινοποιείται σε επίπεδο ΕΕ, αλλά η περίοδος αναφοράς ποικίλλει μεταξύ των χωρών. Όταν οι χώρες αναφέρουν μηδενικές περιπτώσεις, το ποσοστό κοινοποίησης στον χάρτη εμφανίζεται ως «0». Όταν οι χώρες δεν έχουν αναφέρει τη νόσο σε ένα συγκεκριμένο έτος, το ποσοστό δεν είναι ορατό στον χάρτη και επισημαίνεται ως «μη δηλωμένο» (τελευταία επικαιροποίηση τον Αύγουστο του 2024).}

Πηγή &μετάδοση

Οι άνθρωποι μολύνονται κυρίως από τα βακτήρια Campylobacter μέσω της κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων, συχνά μη μαγειρεμένου κρέατος ή μη παστεριωμένου γάλακτος ή μέσω της χρήσης μολυσμένων σκευών κατά την επεξεργασία μολυσμένων τροφίμων. Τα βακτήρια Campylobacter είναι κοινά σε ζώα, τόσο σε εκείνα που εκτρέφονται για κατανάλωση τροφίμων όσο και σε ζώα συντροφιάς (Heimesaat et al., 2021). Οι άνθρωποι μπορούν επίσης να αρρωστήσουν μετά από επαφή με μολυσμένο νερό κατά τη διάρκεια ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων ή όταν πίνουν μη χλωριωμένο νερό (Tang et al., 2011), λόγω άμεσης επαφής με μολυσμένα ζώα ή τα κόπρανά τους, ή μέσω άμεσης μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο (Romdhane και Merle, 2021).

Επιπτώσεις στην υγεία

Η καμπυλοβακτηρίωση προκαλεί φλεγμονή του στομάχου (γαστρεντερίτιδα), που οδηγεί σε (συχνά αιματηρή) διάρροια και έμετο, καθώς και κοιλιακούς πόνους, πυρετό, κεφαλαλγία ή ναυτία. Τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν από μία έως δέκα ημέρες. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να προκύψουν καθυστερημένα συμπτώματα, νευρολογικές διαταραχές ή άλλες επιπλοκές. Σε σπάνιες περιπτώσεις, οι λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν μια μορφή παράλυσης (δηλαδή, το σύνδρομο Guillain-Barré), η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη αναπηρία (Saito, 2002).

Νοσηρότητα

Στις χώρες μέλη του ΕΟΧ (εξαιρουμένης της Ελβετίας και της Τουρκίας λόγω έλλειψης στοιχείων), κατά την περίοδο 2007-2022:

• 140 241 λοιμώξεις αναφέρθηκαν το 2022 από 30 χώρες της ΕΕ/του ΕΟΧ
• Απαιτείται νοσηλεία για το 5-10% των περιπτώσεων
• 341 θάνατοι (ECDC, 2024) και αριθμός θανατηφόρων περιστατικών που κυμαίνεται μεταξύ 0,03 και 0,05 %
• Σταθερή επίπτωση από το 2015, ακολουθούμενη από μείωση του αριθμού των λοιμώξεων το 2020, πιθανώς λόγω των περιορισμών της πανδημίας COVID-19 και της πιθανής ελλιπούς υποβολής εκθέσεων. Το 2021 το συνολικό ποσοστό κοινοποίησης ήταν 44,5 υποθέσεις ανά 100 000 κατοίκους, το οποίο εξακολουθούσε να είναι χαμηλότερο από το ποσοστό κοινοποίησης πριν από το 2020. Οι αριθμοί των υποθέσεων παρέμειναν σταθεροί το 2022.
• Έως το 2019, περίπου το 11-15 % των περιπτώσεων αφορούσαν ταξίδια.

(ECDC, 2017-2022· ECDC, 2024)

Κατανομή σε όλο τον πληθυσμό

• Ηλικιακή ομάδα με την υψηλότερη επίπτωση νόσου στην Ευρώπη: 0 – 4 ετών (ECDC, 2017-2024)
• Ομάδες που διατρέχουν κίνδυνο σοβαρής πορείας της νόσου: μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι, άτομα με χαμηλή ανοσία
  

Ευαισθησία στην κλιματική αλλαγή

Κλιματική καταλληλότητα

Τα στελέχη Camplyobacter με τη μεγαλύτερη σημασία για την ανθρώπινη υγεία προτιμούν θερμοκρασίες μεταξύ 37 και 42 °C, οι οποίες ταιριάζουν με την εσωτερική θερμοκρασία του σώματος αρκετών ζώων (Duffy and Dykes, 2006). Ωστόσο, τα βακτήρια μπορούν επίσης να επιβιώσουν εκτός του σώματος ενός ζώου. Σε υδάτινα περιβάλλοντα, για παράδειγμα, η δραστηριότητα του Campylobacter και ο σχηματισμός βιομεμβρανών (δηλαδή λεπτών, ανθεκτικών γλοιωδών στρωμάτων βακτηριακών κοινοτήτων) είναι υψηλότερα σε θερμοκρασίες μεταξύ 10 και 15 °C (Thomas et al., 1999· Bronowski et al., 2014).

Εποχικότητα

Στην Ευρώπη, οι λοιμώξεις εμφανίζονται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά κορυφώνονται απότομα το καλοκαίρι, μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου/Σεπτεμβρίου. Ορισμένα έτη παρουσιάζουν πρόσθετη μικρότερη κορύφωση στην αρχή του έτους, συχνά τον Ιανουάριο (ECDC, 2017-2024). Το χρονοδιάγραμμα και η ένταση της θερινής αιχμής ποικίλλουν μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Η εμφάνιση λοιμώξεων από Campylobacter αυξάνεται με υψηλότερες θερμοκρασίες και —αν και λιγότερο έντονα— με αυξανόμενες βροχοπτώσεις (Lake et al., 2019).

Αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής

Ένα θερμότερο και υγρότερο κλίμα με πιο ακραία φαινόμενα θα διευκολύνει τον πολλαπλασιασμό των βακτηρίων και την έκθεση των ανθρώπων σε παθογόνους παράγοντες (Fitzgerald, 2015) και, ως εκ τούτου, αναμένονται περισσότερες λοιμώξεις από καμπυλοβακτηρίδια στην Ευρώπη. Οι πλημμύρες αυξάνουν την ανθρώπινη επαφή με λασπώδη περιβάλλοντα και την εξάπλωση βακτηρίων, γεγονός που μπορεί να ευνοήσει τη μετάδοση του Campylobacter. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες εκτιμήσεις για τη σκανδιναβική περιοχή, η επίπτωση της καμπυλοβακτηρίωσης αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2080 λόγω της αναμενόμενης αύξησης των μέσων θερμοκρασιών και των ισχυρότερων βροχοπτώσεων (Kuhn et al., 2020· Zeigler et al., 2014).

Πρόληψη & Θεραπεία

Πρόληψη

• Εμβολιασμός κοτόπουλων ωοπαραγωγής και κρεατοπαραγωγής και καλές υγειονομικές συνθήκες κατά τον χειρισμό πτηνών για τη μείωση του επιπολασμού του Campylobacter σε ζώντα ζώα
• Καλή υγιεινή στις εκμεταλλεύσεις (πουλερικών) και στα σφαγεία για την ελαχιστοποίηση της περιττωματικής μόλυνσης
• Αποτελεσματικές υγειονομικές πρακτικές στις βιομηχανίες επεξεργασίας κρέατος και στις οικιακές κουζίνες
• Μαγείρεμα και παστερίωση ωμών τροφίμων
• Ευαισθητοποίηση σχετικά με τη μετάδοση ασθενειών

Θεραπεία

• Επανυδάτωση
• Αντιβιοτικά σε σοβαρές περιπτώσεις

Αναφορές

Bronowski, C., et al., 2014, Role of environmental survival in transmission of Campylobacter jejuni (Ο ρόλος της περιβαλλοντικής επιβίωσης στη μετάδοση του Campylobacter jejuni), FEMS microbiology letters 356(1), 8-19. http://doi.org/10.1111/1574-6968.12488

Devleesschauwer, B., et al., 2017, Chapter 2—Health and economic burden of Campylobacter (Κεφάλαιο 2 — Υγεία και οικονομική επιβάρυνση του Campylobacter), στο: Klein, G. (επιμ.), Campylobacter, σ. 27-41. http://doi.org/10.1016/B978-0-12-803623-5.00002-2

Duffy, L., and Dykes, G. A., 2006, Growth temperature of four Campylobacter jejuni strains influences their subsequent survival in food and water (Η θερμοκρασία ανάπτυξης τεσσάρων στελεχών Campylobacter jejuni επηρεάζει την επακόλουθη επιβίωσή τους στα τρόφιμα και το νερό), Letters in Applied Microbiology 43(6), 596–601. https://doi.org/10.1111/j.1472-765X.2006.02019.x

ECDC, 2017-2024, Annual epidemiological report for 2014-2022 – Campylobacteriosis (Ετήσια επιδημιολογική έκθεση για την περίοδο 2014-2022 – Καμπυλοβακτηρίωση). Διατίθεται στη διεύθυνση https://www.ecdc.europa.eu/en/campylobacteriosis/surveillance. Τελευταία πρόσβαση: Αύγουστος 2024.

ECDC, 2024, Surveillance Atlas of Infectious Diseases (Άτλας επιτήρησης λοιμωδών νόσων). Διατίθεται στη διεύθυνση https://atlas.ecdc.europa.eu/public/index.aspx. Τελευταία πρόσβαση: Αύγουστος 2024.

EFSA και ECDC, 2022, The European Union One Health 2021 Zoonoses Report, EFSA Journal 20(12), e07666. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2022.7666

Fitzgerald, C., 2015, Καμπυλοβακτηρίδιο. Κλινικές Εργαστηριακής Ιατρικής 35(2), 289–298.https://doi.org/10.1016/j.cll.2015.03.001

Heimesaat, M. M., et al., 2021, Human Campylobacteriosis—A Serious Infectious Threat in a One Health Perspective, στο: Backert, S. (επιμ.), Fighting Campylobacter Infections: Προς μια προσέγγιση «Μία υγεία»,Current Topics in Microbiology and Immunology, Springer International Publishing, σ. 1–23. https://doi.org/10.1007/978-3-030-65481-8_1

Kuhn, K. G., et al., 2020, Campylobacter infections expected to increase due to climate change in Northern Europe (Οι λοιμώξεις από καμπυλοβακτηρίδια αναμένεται να αυξηθούν λόγω της κλιματικής αλλαγής στη Βόρεια Ευρώπη), Scientific Reports 10(1), 13874–13885. https://doi.org/10.1038/s41598-020-70593-y

Lake, I., et al., 2019, Exploring Campylobacter seasonality across Europe using The European Surveillance System (TESSy), 2008 έως 2016, Eurosurveillance 24(13), 1800028. https://doi.org/10.2807/1560-7917.ES.2019.24.13.180028

Romdhane, R. B., και Merle, R., 2021, The Data Behind Risk Analysis of Campylobacter Jejuni and Campylobacter Coli Infections, Current Topics in Microbiology and Immunology 431, 25–58. https://doi.org/10.1007/978-3-030-65481-8_2

Saito, T., 2002, Fulminant Guillain-Barrè syndrome after campylobacter jejuni enteritis and anti-ganglioside antibody, Εσωτερική ιατρική 41(10), 760-761. https://doi.org/10.2169/internalmedicine.41.889

Tang, J. Y. H., et al., 2011, Μεταφορά Campylobacter jejuni από ωμό σε μαγειρεμένο κοτόπουλο μέσω ξύλινων και πλαστικών σανίδων κοπής: Διασταυρούμενη επιμόλυνση Campylobacter jejuni μέσω μολυσμένων σανίδων κοπής, Letters in Applied Microbiology 52(6), 581–588. https://doi.org/10.1111/j.1472-765X.2011.03039.x

Thomas, C., et al., 1999, Evaluation of the effect of temperature and nutrients on the survival of Campylobacter spp. (Αξιολόγηση της επίδρασης της θερμοκρασίας και των θρεπτικών ουσιών στην επιβίωση του Campylobacter spp.). In water microcosms, Journal of Applied Microbiology 86(6), 1024–1032. https://doi.org/10.1046/j.1365-2672.1999.00789.x

Zeigler, M., et al., 2014, Outbreak of Campylobacteriosis Associated with a Long-Distance Obstacle Adventure Race—Nevada, Οκτώβριος 2012, Morbidity and Mortality Weekly Report 63(17), 4. Διατίθεται στη διεύθυνση https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6317a2.htm