SFI 13: Sláinte agus gníomhú ar son na haeráide

⁇ Is é Sprioc Forbartha Inbhuanaithe (SDG) 13 gníomhaíocht phráinneach a dhéanamh chun an t-athrú aeráide agus a thionchair a chomhrac. Is é SDG 3 saol sláintiúil a chinntiú agus folláine a chur chun cinn do chách ag gach aois. Tá dlúthnasc idir an aeráid agus an tsláinte: Faigheann gníomh ar cheann torthaí sa cheann eile. ⁇

⁇ Príomhtheachtaireachtaí in SDG 13: Achoimre ar an mbeartas maidir le sláinte agus gníomhú ar son na haeráide: ⁇

• Mar thoradh ar an athrú aeráide, tá athruithe tagtha ar mhinicíocht agus ar dhéine na n-eachtraí adhaimsire, tá leibhéil na farraige ag ardú agus tá patrúin athraitheacha i ndáileadh galar tógálach. Meastar go leanfaidh siad sin ar aghaidh ar feadh na mblianta fada amach romhainn, agus go mbeidh tionchar breise acu ar dhaoine agus ar éiceachórais.
• Meastar go dtiocfaidh méadú ar an imirce, ar choinbhleachtaí maidir le hacmhainní nádúrtha agus ar éagobhsaíocht pholaitiúil mar thoradh ar an athrú aeráide, rud a mbeidh tionchar aige ar dheitéarmanaint eacnamaíocha, chomhshaoil agus shóisialta na sláinte.
• Beidh leibhéal na n-éifeachtaí ar shláinte an daonra ag brath ar leibhéal nochta daoine; a saintréithe pearsanta, amhail aois, oideachas, ioncam agus stádas sláinte; agus a rochtain ar sheirbhísí, lena n-áirítear seirbhísí sláinte, sóisialta agus cumarsáide.
• Níl aon am le cailliúint. Ní mór astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú go dtí beagnach a leath faoi 2030 chun iarmhairtí suntasacha domhanda don tsochaí agus don phláinéad a sheachaint. Is féidir fós astaíochtaí a laghdú chun méaduithe teochta breise a theorannú go 1.5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch, ach tá gá le huas-scálú suntasach ar athruithe teicneolaíocha, eacnamaíocha, institiúideacha agus iompraíochta.
• Trí astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, is féidir tairbhí láithreacha a chur ar fáil don tsláinte, don gheilleagar agus don tsochaí trí bheatha daoine a shábháil, galair a laghdú agus folláine na sochaí a mhéadú (2). Is suntasach iad na coigiltí costais a bhaineann leis na comhthairbhí sláinte a bhaintear amach le beartais chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú.
• Le Comhaontú Pháras, a d’fhormhuinigh Ballstáit uile Réigiún Eorpach EDS, leagtar síos aidhmeanna uaillmhianacha chun srian a chur le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ach cuirtear de cheangal ar thíortha freisin an t-oiriúnú a neartú (bearta coisctheacha, cosanta agus freagartha), rud nach mór a mhéadú go práinneach. Áirítear leis sin pleananna a chur chun feidhme lenar cheart sláinte an duine a chosaint ar thionchair an athraithe aeráide.