Strandsvæði. Stefnuvalkostir hafa áhrif á strandsvæði Evrópu. 2000–2050

Þessi skýrsla kynnir niðurstöður úr umsókninni EUClueScanner* landnotkunarlíkanið fyrir hermun á tveimur stefnuvalkostum sem varða samþætta stjórnun strandsvæða í Evrópu. Valkostirnir „óstýrðir“ og „sjálfbærir“ hafa verið bornir saman við þriðju hlutlausu þróunina sem leidd er af SRES-sviðsmynd B1. Líkanið hefur verið keyrt til að innleiða 1 km landupplausn, 10 landnotkunarflokka stillingar, fyrir tímabilið 2000-2050. Þá hefur safn vísa verið reiknað á grundvelli áætlaðra evrópskra landnotkunarkorta. Einkum er litið á vöxt byggðra svæða sem helstu mælikvarða til að meta álag á strandsvæði. Reyndar er hlutdeild byggðra svæða á kostnaðarsvæðum næstum tvöfalt meiri en á heildaryfirborði meginlands ESB. Samkvæmt niðurstöðum eftirlíkinganna virðist þessi þróun halda í framtíðinni. Hægt er að sjá muninn á þessum tveimur stefnuvalkostum, bæði fyrir alla Evrópu og strandsvæðin, en í síðara tilvikinu er munurinn augljósari. Að því er varðar allt yfirráðasvæði ESB27 er aukningin á byggðum svæðum fyrir ómeðhöndlaða stefnuvalkostinn milli 2000 og 2050 7,49 prósentum hærri en aukningin samkvæmt valkostinum um sjálfbæra stefnu. Að teknu tilliti til strandsvæðanna einvörðungu – eins og þau eru skilgreind í tengslum við þessa skýrslu – er aukning uppbyggðra svæða 7,85 prósentustigum hærri undir stjórnleysinu en í valkostinum um sjálfbæra stefnu. Því er líklegra að strandsvæði verði fyrir umhverfisáhrifum vegna vaxandi hluta byggðs lands í Evrópu. Þetta er jafnvel meira viðeigandi ef við lítum á innri varnarleysi strandsvæða. Munurinn á þessum tveimur stefnuvalkostum felur í sér andstæð umhverfisáhrif. Þess vegna er hærra hlutfall byggðra svæða, samkvæmt stefnu án eftirlits, útsett fyrir strandrofi og strandflóði og þar af leiðandi eru fleiri mögulegar eignir í hættu (þ.e. félagslegt og efnahagslegt tap). Aukning á byggðu landi felur í sér vöxt vatnsþéttra flata. Þetta hefur áhrif á mörgum sviðum: að því er varðar vatnshringrásina hefur vatnssöfnunin tilhneigingu til að minnka og hættan á strandflóði er hugsanlega meiri. Hærri innbyggður þrýstingur getur einnig leitt til ofnýtingar náttúruauðlinda (t.d. vatnsskorts, taps á verðmætum jarðvegi) og aukinnar mengunar. Mismunurinn á þessum tveimur stefnuvalkostum er ekki aðeins megindlegur heldur tekur hann einnig til landfræðilegs mynsturs sem af þessu leiðir: þetta er mun dreifðara í stjórnlausu umhverfi og eykur þar með mögulega sundrun landslags og búsvæðamissi og stuðlar að minni líffræðilegri fjölbreytni. Að lokum veitir skýrslan gagnlegar upplýsingar um mögulega framtíðarþróun landnotkunar á evrópskum strandsvæðum og tengdar afleiðingar með tilliti til varnarleysis strandsvæða. Þessar upplýsingar má fella inn í matið á varnarleysi strandsvæða gagnvart loftslagsbreytingum til að taka tilhlýðilegt tillit til breytileika annarra mikilvægra ökumanna.