CALCHAS - Sistema integrata ta' analiżi għall-konservazzjoni effettiva tan-nirien fil-foresti

Pass importanti fil-ġestjoni tad-diżastri huwa l-istadju ta’ tħejjija, li huwa marbut direttament mat-tnaqqis tar-riskji. L-evalwazzjoni tal-perikli, l-ippjanar tajjeb, l-istrateġiji ta’ ġestjoni xierqa u l-kooperazzjoni huma elementi vitali u kienu l-fokus ewlieni tal-proġett CALCHAS li rriżulta f’sistema ta’ analiżi integrata għall-konservazzjoni effettiva tan-nirien tal-foresti.

F’żewġ żoni pilota (Troodos, Ċipru; Grammos, il-Greċja), il-proġett kellu l-għan li:

• Ittejjeb l-għarfien u l-ħiliet tal-professjonisti u s-servizzi tal-protezzjoni ċivili dwar l-ippjanar temporali u spazjali effettiv tar-riżorsi;
• Itejbu l-għarfien u l-ħiliet ta’ dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet dwar l-ippjanar tal-evakwazzjoni;
• Iżżid l-effettività u l-prontezza tal-brigati tat-tifi tan-nar, tal-protezzjoni ċivili, tal-komunitajiet lokali u ta’ kwalunkwe parti kkonċernata oħra biex tindirizza t-theddid ta’ nirien fil-foresti.

Il-proġett CALCHAS żviluppa u stabbilixxa Sistema Integrata għall-Analiżi tan-Nirien fil-Foresti (IFFAS) għall-konservazzjoni effettiva tan-nirien fil-foresti. Hija tuża għodda ta’ simulazzjoni tan-nirien fil-foresti li hija kapaċi tistma l-evoluzzjoni ta’ nirien fil-foresti selvaġġi. L-għodda tuża data tal-input dwar ir-riskju ta’ tqabbid, data meteoroloġika f’ħin reali, il-veġetazzjoni taż-żona u informazzjoni spazjali (isokontorni u elevazzjoni mill-art).

L-istazzjonijiet meteoroloġiċi huma installati fiż-żoni taż-żewġ siti pilota (Troodos f’Ċipru u Grammos fil-Greċja) aktar soġġetti għal riskju ta’ nirien u l-karatteristiċi strutturali dwar il-veġetazzjoni jipprovdu informazzjoni dettaljata utli li tkun taf meta l-kundizzjonijiet ambjentali jkunu favorevoli għall-iżvilupp tan-nirien. L-għodda tas-simulatur tan-nar imbagħad tintuża biex tbassar l-iżvilupp tan-nar u biex tgħin fil-ġestjoni tagħha.

L-awtoritajiet kompetenti bħad-dipartimenti tat-tifi tan-nar, id-dipartimenti tal-protezzjoni ċivili, l-awtoritajiet tal-forestrija, l-awtoritajiet lokali, il-ministeru tal-agrikoltura u l-ambjent, kif ukoll iċ-ċittadini privati kienu involuti fl-iżvilupp tal-IFFAS u fit-tixrid tar-riżultati tal-proġett sabiex jiġi indirizzat it-theddid ta’ nirien fil-foresti. Matul l-aħħar tliet xhur tal-proġett CALCHAS, l-IFFAS twasslu lill-awtoritajiet kompetenti tan-nirien fil-foresti taż-żewġ siti pilota: Fire & id-Dipartimenti tal-Protezzjoni Ċivili tar-Reġjun ta’ Kastoria fil-Greċja u d-Dipartiment tal-Foresti u l-Ministeru tal-Agrikoltura, ir-Riżorsi Naturali, u l-Ambjent ta’ Ċipru.

L-użu ta’ stazzjonijiet meteoroloġiċi u informazzjoni morfoloġika jipprovdi informazzjoni dettaljata dwar il-karatteristiċi ambjentali taż-żewġ żoni pilota. Tinvolvi wkoll partijiet ikkonċernati lokali bħas-servizzi tat-tifi tan-nar, il-protezzjoni ċivili u l-komunitajiet lokali sabiex l-informazzjoni miksuba bl-applikazzjoni tas-sistema tkun tista’ tinxtered sabiex jiġu diskussi aktar strateġiji biex jiġi indirizzat ir-riskju ta’ nirien.

L-IFFAS huwa trasferibbli għal żoni forestali oħra, anke jekk jeħtieġ li jitfassal apposta u jrid jinkorpora xi karatteristiċi speċifiċi taż-żoni fejn jiġi applikat. Il-veġetazzjoni (l-ispeċi, id-densità u l-fjammabbiltà), it-topografija u l-parametri spazjali taż-żona, kif ukoll iż-żoni possibbli identifikati biex jibda n-nar, jeħtieġ li jiġu ddeterminati għal kull sit li fih jiġi applikat l-IFFAS. Fi ħdan l-IFFAS, dawn l-inputs jistgħu jiġu kkombinati ma’ data meteoroloġika lokali (li għandha tkun disponibbli lokalment) biex tiġi ġġenerata stima/pronjożi f’ħin reali tal-evoluzzjoni tan-nar selvaġġ.

Wieħed mil-limiti tas-sistema jista’ jkun il-kapaċità tal-awtoritajiet lokali (il-protezzjoni ċivili, il-brigati tat-tifi tan-nar, u dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet) li japplikaw is-simulatur u li jimmaniġġjaw l-informazzjoni miksuba minnu. Biex jiġi indirizzat dan il-limitu potenzjali, ġew organizzati ħames sessjonijiet ta’ taħriġ (3 għal Ċipru u 2 għall-Greċja) dwar l-użu tas-software fi ħdan il-proġett CALCHAS. Barra minn hekk, l-utenti awtorizzati tal-pjattaforma ta’ simulazzjoni ngħataw il-parir li jikkuntattjaw lit-tim tal-proġett fi kwalunkwe ħin, għal kwalunkwe informazzjoni u għajnuna ulterjuri.

Is-Sistema Integrata għall-Analiżi tan-Nirien fil-Foresti (IFFAS) hija għodda utli għall-awtoritajiet responsabbli:

• Fil-livell tax-xenarju: (i) għal skopijiet ta’ taħriġ tal-persunal, (ii) għall-ippjanar tal-infrastrutturi meħtieġa għall-konservazzjoni tan-nirien (stazzjonijiet ta’ monitoraġġ tan-nirien, żoni ta’ tifi tan-nar, tankijiet tal-ilma, eċċ.).
• Fil-livell operazzjonali: għat-teħid ta’ deċiżjonijiet u l-koordinazzjoni matul inċidenti ta’ nirien fil-foresti.

Il-baġit totali għall-proġett CALCHAS ammonta għal EUR 2,337,114.00 (il-kontribuzzjoni tal-UE permezz tal-programm LIFE ammontat għal EUR 1,158,803.00). Dan kien jinkludi l-kost għall-iżvilupp tal-IFFAS, il-ġestjoni tal-proġetti, it-tixrid, il-bini tal-kapaċità, eċċ. L-ispiża globali meħtieġa tal-investiment għall-iżvilupp u l-applikazzjoni tal-IFFAS f’żoni forestali oħra hija kkalkulata li hija madwar EUR 350 000 għal żona forestali ta’ 100 km² u EUR 1 000 000 għal żona forestali ta’ 500 km^2. L-ispejjeż għall-applikazzjoni tal-IFFAS f’oqsma oħra jinkludu: l-istudju tal-karatteristiċi speċifiċi għas-sit, il-ġbir u l-analiżi tad-data, l-applikazzjoni tal-metodoloġiji żviluppati, id-disinn tal-IFFAS għaż-żoni speċifiċi, l-iżvilupp tal-hardware meħtieġ (stazzjonijiet meteoroloġiċi, tagħmir awżiljarju, eċċ.), l-installazzjoni tal-hardware, l-ittestjar tal-IFFAS, u t-taħriġ tal-awtoritajiet kompetenti. Dawn il-kostijiet jistgħu jvarjaw skont diversi parametri bħall-kumplessità ġeomorfoloġika u tal-flora taż-żona, il-post u d-distanza taż-żona tal-foresta, u d-disponibbiltà tad-data eżistenti għaż-żona tal-foresta speċifika.

L-IFFAS ġie żviluppat u ttestjat fi ħdan il-proġett CALCHAS li sar bejn Marzu 2010 u Awwissu 2013.

Ma hemm l-ebda limitu tat-tul tal-ħajja għall-IFFAS sakemm jiġu żgurati operazzjonijiet ta’ manutenzjoni xierqa.

Ioannis Spanos
TERRA NOVA Ltd
39 Kaisareias str., 11527 Athens, Greece
Τel. +30 210 777 5597
E-mail: spanos@terranova.gr 

Programm LIFE tal-UE