Politiki Ewropej dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima u s-saħħa

Il-klima u s-saħħa fid-dokumenti ta’ politika ewlenin tal-UE

Fl-UE, għadd ta’ politiki jindirizzaw il-prevenzjoni tal-impatti mit-tibdil fil-klima fuq is-saħħa tal-bniedem.

Il-qafas ta’ politika ġenerali ewlieni huwa l-Patt Ekoloġiku Ewropew. Din tistabbilixxi strateġija ġdida ta' tkabbir biex tittrasforma l-Unjoni f'soċjetà ġusta u prospera, b'ekonomija moderna, effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u kompetittiva, fejn ma jkunx hemm emissjonijiet netti ta' gassijiet b'effett ta' serra fl-2050 u fejn it-tkabbir ekonomiku jkun diżakkoppjat mill-użu tar-riżorsi. Il-Patt Ekoloġiku Ewropew għandu wkoll l-għan li jipproteġi, jippreserva u jsaħħaħ il-kapital naturali tal-Unjoni, u “jipproteġi s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini minn riskji u impatti relatati mal-ambjent”. Fl-istess ħin, din it-tranżizzjoni trid tkun ġusta u inklużiva, u ma tħalli lil ħadd jibqa’ lura.

Il-proposta għat-8 Programm ta’ Azzjoni Ambjentali sal-2030 tappella għat-tisħiħ tar-rabtiet bejn il-politiki ambjentali (inkluża l-klima) u tas-saħħa, inkluż permezzta’ “monitoraġġ tas-saħħa tal-bniedem u l-impatti tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih”.

Il-politiki tal-UE dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima

L-Artikolu 5 tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima, li daħal fis-seħħ f’Ġunju 2021, jagħmel l-adattament għat-tibdil fil-klima obbligu legali għall-istituzzjonijiet tal-UE u għall-Istati Membri, li jirrikjedi li dawn “jiżguraw progress kontinwu fit-titjib tal-kapaċità ta’ adattament, fit-tisħiħ tar-reżiljenza u fit-tnaqqis tal-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima f’konformità mal-Artikolu 7 tal-Ftehim ta’ Pariġi”. Barra minn hekk, il-politiki ta’ adattament tal-IstatiMembri “għandhom iqisu l-vulnerabbiltà partikolari tas-setturi rilevanti”, jintegraw “l-adattament għat-tibdil fil-klima b’mod konsistenti fl-oqsma kollha ta’ politika”, u “jiffukaw, b’mod partikolari, fuq il-popolazzjonijiet u s-setturi l-aktar vulnerabbli u milquta”.

Fi Frar 2021, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-Komunikazzjoni “Insawru Ewropa reżiljenti għall-klima – L-Istrateġija l-ġdida tal-UE dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima”. Huwa jiddeskrivi viżjoni fit-tul biex l-UE ssir soċjetà reżiljenti għall-klima, adattata bis-sħiħ għall-impatti inevitabbli tat-tibdil fil-klima sal-2050, u jiddikjara wkoll il-ħtieġa għal fehim aktar profond tar-riskji klimatiċi għas-saħħa. Azzjoni ewlenija taħt din l-istrateġija hija l-Osservatorju Ewropew dwar il-Klima u s-Saħħa.

Il-Kummissjoni Ewropea u l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent qed iħejju l-ewwel Valutazzjoni Ewropea tar-Riskju Klimatiku (EUCRA). Hija ppjanata li tiġi ppubblikata fir-rebbiegħa tal-2024, u se tivvaluta l-impatti u r-riskji ewlenin relatati mat-tibdil fil-klima – inklużi dawk għas-saħħa pubblika – fl-Ewropa.

Attivitajiet ta’ koordinazzjoni tal-UE dwar is-saħħa

Skont l-Artikolu 168 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE, ir-responsabbiltà primarja għall-organizzazzjoni u l-għoti ta’ servizzi tas-saħħa u kura medika hija tal-Istati Membri. Il-politika tas-saħħa tal-UE għalhekk isservi biex tikkomplementa l-politiki nazzjonali, u biex tiżgura l-protezzjoni tas-saħħa fil-politiki kollha tal-UE. Pereżempju, biex issaħħaħ it-tħejjija u l-koordinazzjoni tar-reazzjonijiet għat-theddid għas-saħħa, fl-2022 l-UE adottat ir-Regolament 2022/2371 dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa, li jħassar id-Deċiżjoni 1082/2013/UE. Dan jipprovdi lill-UE b’mandat b’saħħtu u komprensiv għall-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni għal rispons aktar effettiv għal theddid transkonfinali serju għas-saħħa, kemm fil-livell tal-Unjoni Ewropea (UE) kif ukoll f’dak tal-Istati Membri tal-UE. Għandha l-għan li ssaħħaħ l-ippjanar għall-prevenzjoni, it-tħejjija u r-rispons; issaħħaħ is-sorveljanza u l-monitoraġġ epidemjoloġiċi; ittejjeb ir-rappurtar tad-data; u ssaħħaħ il-koordinazzjoni tal-UE.

Il-Kummissjoni Ewropea qed tibni Unjoni Ewropea tas-Saħħa b’saħħitha biex tkompli ttejjeb il-koordinazzjoni ta’ theddid transfruntier serju inklużi dawk assoċjati mal-kundizzjonijiet ambjentali u klimatiċi. Skont il-Komunikazzjoni: Il-bini ta’ Unjoni Ewropea tas-Saħħa - tħejjija ureżiljenza , l-Unjoni Ewropea tas-Saħħa tibni fuq l-isforz konġunt tal-UE biex tirrikonċilja r-relazzjoni mal-ambjent naturali billi tinvolvi ruħha f’xejriet differenti u aktar sostenibbli ta’ tkabbir ekonomiku. Il-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u s-sejbien ta’ modi ta’ adattament għalih, il-preservazzjoni u r-restawr tal-bijodiversità, it-titjib tad-dieti u tal-istili ta’ ħajja, it-tnaqqis u t-tneħħija tat-tniġġis mill-ambjent se jkollhom effetti pożittivi fuq is-saħħa taċ-ċittadini.

Il-Programm l-UE għas-Saħħa (il-Programm) huwa l-akbar programm tas-saħħa tal-UE sal-lum li se jinvesti €5.3 biljun f’azzjonijiet b’valur miżjud tal-UE, li jikkomplementaw il-politiki tal-pajjiżi tal-UE u jsegwu wieħed jew aktar mill-objettivi tal-UE għas-Saħħa.

Il-programm għandu l-għan li jtejjeb u jrawwem is-saħħa fl-Unjoni, jipproteġi lin-nies fl-Unjoni minn theddid transfruntier serju għas-saħħa, itejjeb il-prodotti mediċinali, l-apparati mediċi u l-prodotti rilevanti għall-kriżijiet u jsaħħaħ is-sistemi tas-saħħa. L-UE għas-Saħħa għandu l-għan, fost l-oħrajn, li “jikkontribwixxigħall-indirizzar tal-impatt negattiv tat-tibdil fil-klima u d-degradazzjoni ambjentali fuq is-saħħa tal-bniedem”,billi jipprovdi finanzjament lill-entitajiet eliġibbli, is-saħħa. L-objettivi tal-Programm se jiġu segwiti, filwaqt li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem fil-politiki u fl-attivitajiet kollha tal-Unjoni f’konformità mal-approċċ Saħħa Waħda, fejn applikabbli.

Fl-aħħar nett, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar approċċ komprensiv għas-saħħa mentali ta’ Ġunju 2023 issejjaħ it-tibdil fil-klima wieħed mill-ingredjenti tal-“kriżi planetarja tripla” tat-tibdil fil-klima, it-telf tal-bijodiversità u t-tniġġis. Jenfasizza wkoll li ż-żgħażagħ huma mħassba ħafna dwar it-tibdil fil-klima u li ħafna minnhom jaraw il-futur tagħhom bħala tal-biża’.

L-aġenziji u l-awtoritajiet Ewropej fl-oqsma tat-tibdil fil-klima u s-saħħa

Biex jissaħħu d-difiżi tal-Ewropa kontra l-mard infettiv, iċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC) ġie stabbilit fl-2005. L-ECDC huwa inkarigat mill-evidenza xjentifika u l-valutazzjonijiet tar-riskju dwar il-mard li jittieħed, inklużi dawk assoċjati ma’ klima li qed tinbidel. Il-pajjiżi Ewropej jirrapportaw data mis-sistemi ta’ sorveljanza tagħhom lill-ECDC. Skont ir-Regolament 2022/2371, il-lista ta’ mard notifikabbli fil-livell tal-UE lill-ECDC se tiġi aġġornata biex tippermetti d-detezzjoni f’waqtha ta’ mard inkluż dak assoċjat mat-tibdil fil-klima.  L-ECDC żviluppa n-Netwerk Ewropew għall-Ambjent u l-Epidemjoloġija (E3), li jipprovdi għodod ta' monitoraġġ f'ħin reali tal-kundizzjonijiet meteoroloġiċi biex jiġi vvalutat ir-riskju ta' mard li jinġarr mill-ilma u mard li jinġarr minn vettur kif ukoll għodod oħra għall-valutazzjonijiet tar-riskju. Barra minn hekk, il-fondi tal-ECDC u tal-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA). VectorNet, li issa tinsab fit-tieni iterazzjoni tagħha (2019-2023), li hija pjattaforma li tappoġġa l-ġbir ta’ data dwar vetturi u patoġeni f’vetturi relatati kemm mas-saħħa tal-annimali kif ukoll mas-saħħa tal-bniedem. Dan jiffaċilita l-iskambju tad-data dwar id-distribuzzjoni ġeografika tal-vetturi tal-mard tal-artropodi fl-Ewropa.

L-Awtorità tal-UE għar-Rispons f’Każ ta’ Emerġenza tas-Saħħa (HERA), li ġiet stabbilita fl-2021, tieħu l-kapaċità ta’ tħejjija u rispons tal-UE għal theddid transkonfinali serju għas-saħħa f’livell ġdid u se tkun element ewlieni għall-istabbiliment ta’ Unjoni Ewropea tas-Saħħa aktar b’saħħitha. B’baġit ta’ €6 biljun għall-perjodu 2022-2027, il-HERA taħdem biex tipprevjeni, tidentifika u tirrispondi malajr għall-emerġenzi tas-saħħa, inkluż mit-tibdil fil-klima. Jaħdem f'żewġ modi: Qabel kriżi tas-saħħa - fil-“fażi tat-tħejjija” - il-HERA se taħdem mill-qrib ma’ aġenziji tas-saħħa, mal-industrija u ma’ sħab internazzjonali oħra tal-UE u nazzjonali biex ittejjeb it-tħejjija tal-UE għall-emerġenzi tas-saħħa. F’każ ta’ emerġenza tas-saħħa pubblika fil-livell tal-UE, il-HERA taqleb malajr għal operazzjonijiet ta’ emerġenza, tieħu deċiżjonijiet rapidi u tattiva miżuri ta’ emerġenza.

L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent tiġġestixxi b’mod konġunt mal-Kummissjoni Ewropea l-Osservatorju Ewropew tal-Klima u tas-Saħħa. Dan jipprovdi lil dawk li jfasslu l-politika b’informazzjoni robusta u indipendenti dwar l-ambjent, inklużi x-xejriet u l-projezzjonijiet fil-perikli klimatiċi u l-impatti tagħhom fuq is-saħħa tal-bniedem.

Oqsma ta’ politika tal-UE b’kobenefiċċji għall-effetti tat-tibdil fil-klima fuq is-saħħa

Ħafna politiki oħra tal-UE jippermettu wkoll li jiġu indirizzati l-impatti tat-tibdil fil-klima fuq is-saħħa. Pereżempju, il-Mewġa ta’ Rinnovazzjoni għandha l-għan li tagħmel il-bini aktar effiċjenti fl-użu tal-enerġija, filwaqt li tirrikonoxxi li n-nies f’bini insulat u mgħammar ħażin huma aktar esposti għall-ipotermja fix-xitwa u għall-istress mis-sħana fis-sajf, b’mod partikolari minħabba li jappartjenu għal gruppi vulnerabbli. L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, imnedija f’Mejju 2020, tippromwovi t-tħawwil tas-siġar u r-restawr tan-natura, u dan jista’ jgħin biex ikessaħ iż-żoni urbani u jnaqqas l-għargħar u diżastri naturali oħra. L-istrateġija, li għandha l-għan li tpoġġi l-bijodiversità tal-Ewropa fit-triq tal-irkupru sal-2030, fiha wkoll azzjonijiet u impenji oħra, bħall-appell lil bliet Ewropej akbar biex jiżviluppaw Pjanijiet ta’ Ekoloġizzazzjoni Urbana. Fl-aħħar nett, it-tassonomija tal-UE dwar il-finanzi sostenibbli għandha l-għan li twassal ambjent tal-għajxien aktar b’saħħtu u aktar reżiljenti għat-tibdil fil-klima billi tidderieġi aktar investimenti privati f’attivitajiet ambjentalment sostenibbli, inkluż għall-adattament għat-tibdil fil-klima.

Investiment fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-għarfien

Orizzont Ewropa huwa l-programm ta’ finanzjament ewlieni tal-UE għar-riċerka u l-innovazzjoni sal-2027. Mgħammar b’baġit ta’ €95.5 biljun, dan jindirizza t-tibdil fil-klima, jgħin biex jintlaħqu l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU, u jagħti spinta lill-kompetittività u t-tkabbir tal-UE. Dan joffri bosta opportunitajiet ta’ finanzjament għar-riċerka u l-innovazzjoni dwar l-effetti tat-tibdil fil-klima fuq is-saħħa, b’mod partikolari taħt l-hekk imsejjaħ raggruppament tas-saħħa, iżda possibbilment ukoll fi programmi speċifiċi oħra.

Parti importanti oħra ta’ Orizzont Ewropa huma l-hekk imsejħa Missjonijiet tal-UE – impenji biex jissolvew sfidi soċjetali ewlenin – u li jinkludu

• il-Missjoni tal-UE dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima, inkluża t-trasformazzjoni tas-soċjetà. Mgħammar b’baġit ta’ EUR 673 miljun, dan jiffoka fuq l-appoġġ għar-reġjuni, il-bliet u l-awtoritajiet lokali tal-UE fl-isforzi tagħhom biex jibnu reżiljenza kontra l-impatti tat-tibdil fil-klima. Sal-lum, aktar minn 300 awtorità reġjonali u lokali ffirmaw il-Karta tal-Missjoni
• il-Missjoni dwar bliet newtrali għall-klima u intelliġenti, li għandha l-għan li trawwem tranżizzjoni ġusta biex ittejjeb is-saħħa u l-benesseri tan-nies, b’kobenefiċċji, bħal kwalità tal-arja mtejba jew stili ta’ ħajja aktar tajbin għas-saħħa, filwaqt li tenfasizza r-rabta importanti bejn l-adattament għat-tibdil fil-klima, il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u s-saħħa.

L-informazzjoni dwar il-proġetti ta’ riċerka u r-riżultati ffinanzjati mill-programm qafas preċedenti tal-UEOrizzont 2020, hija disponibbli fil-Katalgu tar-Riżorsi tal-Osservatorju.