Kruibeke Bazel Rupelmonde (Belgia): eit kontrollert flaumområde for flaumtryggleik og naturvern

KBR CFA er eit keystone-prosjekt innanfor Sigma-planen, og har den største vasslagringskapasiteten til alle Sigma Plan-kontrollerte flaumområde. Sigma-planen vart utforma som svar på stormflodkatastrofen i 1976. Under denne stormen braut ei dike på Ruisbroek, oppstraums frå KBR-området, overfløymde denne byen og omkringliggande land og kravde evakuering av meir enn 2000 menneske. På grunn av klimaendringar og havnivåstiging forventast slike ekstreme vêrforhold å forekomme oftare i dei komande tiåra. Førekomsten av stormflod som målt i Antwerpen har allereie auka betydeleg sidan 1950-talet. KBR CFA gjev eit stort lagringsområde for vatn under stormflodhendingar, og reduserer dermed risikoen for flaum langs Scheldt-elvemunningen.

Hovudføremålet med KBR Controlled Flood Area er å redusere flaumrisiko langs Scheldt og dens viktigaste sideelvar, inkludert perspektivet på klimaendringar og havnivåstiging. Med tillegg av pågåande og framtidige Sigma Plan-prosjekter, vil minimumsnivået for flaumvern i heile Scheldt-elvemunningen forbetrast ytterlegare. Som eit resultat forventast flaumhendingar å skje berre ein gong kvart 1000. år, med tanke på ei havnivåstiging på 25 cm innan 2050.

Det sekundære målet for KBR er å gje naturkompensasjon for utvidinga av hamna i Antwerpen og for relaterte store infrastrukturarbeid: Områdets naturkompensasjonsareal omfattar 150 hektar fugleeng for arbeid knytte til hamnas Deurganck Dock og 300 hektar tidvassmyr for Scheldts infrastrukturarbeid.

Kruibeke Bazel Rupelmonde (KBR) Controlled Flood Area vart oppretta ved å senke høgda på dei tidlegare flaumbeskyttelsesdika langs Scheldt og konstruere nye diker lenger inn i landet ved riktig flaumbeskyttingshøgde.

KBR-området gjev eit stort bidrag til flaumtryggleiken langs Scheldt-elvemunningen på grunn av sin store storleik (600 hektar), den strategiske belegheita og det låge nivået på landet, noko som sikrar ein stor vasslagringskapasitet. Den KBR kontrollert flaum området består av det som opphavleg var tre separate, samanhengjande polders (område av vunne tilbake land), Kruibeke, Bazel og Rupelmonde polders. Desse polders vart hovudsakleg brukt til landbruks- og rekreasjonsføremål som fiskedammar. Sjølv om desse funksjonane i stor grad kunne bevarast innanfor eit kontrollert flaumområde, vart det i staden beslutta å omdanne området til eit naturområde som kompensasjon for område som var råka av utvidinga av hamna i Antwerpen og arbeidde i elva Schelde. Dette valet for å utvikle naturen innanfor CFA gjenspeglar den integrerte tilnærminga til Sigma-planen, som kombinerer flaumvern og naturvern.

Allereie før prosjektet vart dei tre poldarane utpeikt som spesielle vernesoner i samsvar med EUs habitatdirektiv, særleg basert på førekomst av prioriterte habitatar av «gjenverande restskogar av alluviale grunnar». Vidare vart poldarane angitt som beskytta i samsvar med fugledirektivet. For å skape den naudsynte kompensasjonen for naturområde som er råka av hamna i Antwerpen og andre infrastrukturarbeid, vart det utvikla 300 hektar tidvassmyrer, 150 hektar engfuglområde og 91,9 hektar skog innanfor det kontrollerte flaumområdet.

For å skape tidvassmyrer, har flere weirs vorte sett inn i den ytre dika for å tillate ei kontrollert tidvatn innanfor CFA. Systemet gjer det mogleg for vatn frå Scheldt å strøyme inn i området gjennom høge weirs under høgvatn, og gå ut av området under lågvatn gjennom låge weirs. Dei høge weirs er viktige då dei tillet effekten av høg og neap tidvatn å oppstå innanfor KBR CFA. Vidare mogleggjer kombinasjonen av utløp og innløpsvatn ei regelmessig utveksling av organismar og næringsstoff mellom det kontrollerte flaumområdet og Scheldt. Ein låg weir haldast open på nesten permanent basis for å tillate ei kontinuerleg utveksling av vatn mellom Scheldt og Kruibeekse Creek. Weirs vart designa som fiskevennleg, for å støtte fiskmigrasjon. Weirs er òg avgjerande for å fjerne overflødig vatn frå CFA etter stormflodhendingar som overgår dei ytre dika. Dei kan òg brukast før ei forventa stormbølgjehending for å maksimere vassoppsamlingskapasiteten til CFA.

CFA vart sett i drift i 2015. Det beviste sin effekt for første gong under den sterke tidvasshendinga i januar 2018, og tilbyr eit nyttig bufferområde og forhindrar farleg flaum. Poldarane dannar ikkje berre eit kontrollert flaumområde, men dei gjev òg eit breitt naturområde. Gjennom deltakinga i det LIFE-finansierte SCALLUVIA-prosjektet (2013-2018) vart om lag 90 hektar av alluvial skog og bekkar restaurert, fiskebestandar vart forvalta og rekreasjonsbruk av området vart forbetra. I tillegg har prosjektet integrert rekreasjonsfunksjonar i heile området, inkludert stiar for fotturar og sykling, pedagogiske skild, observasjonspunktar og fritidsfiskemoglegheiter. Polders Kruibeke, Bazel og Rupelmonde dannar det største og mest vitja Sigma Plan-området i Flandern, som vert ein populær turistattraksjon for fritidsaktivitetar.

Ei rekkje arbeid like utanfor KBR CFA har òg vorte gjennomført. Dei inkluderer opprettalsen av eit lite område av depoldert land langs Scheldt-elva like føre den ytre dika til CFA og to vassoppsamlingsområde på landsida av dei indre dika. Det depolderede området har vorte fullt utsett for tidvatnet då dikevernet har vorte flytta lenger inn i landet, og skapar eit tidvasssvåtmark. Dei to nedbørfelta vart oppretta for å lagre vatn frå bekkar som under normal drift strøymer gjennom CFA. Under stormflod hendingar, vil bekkar ikkje vera i stand til å strøyme inn i CFA som weirs gjennom kva for bekkar vanlegvis flyt vil bli stengd, og desse nedbørsfelt vart bygget for mellombels å lagre sitt vatn. Det nordlege nedslagsfeltet er utvikla til eit rekreasjonsområde med flere fiskedammar og gangveg.

Interessentdeltaking har vore ein viktig del av KBR-prosjektet. Lokal motstand starta etter at prosjektet vart annonsert i 1977 som ein del av den første Sigma-planen, noko som førte til mange års forseinka. Ved slutten av førre århundre, medan alle andre originale Sigma Plan-prosjekter allereie var fullført, hadde arbeidet med KBR CFA enno ikkje byrja. Opposisjonen oppstod frå tryggingsbekymringar uttrykt av Kruibeke kommune, bekymringar frå miljøorganisasjonar om reguleringsplan, og motstand frå bønder og fiskedamsigerar i KBR-området som ikkje ønskte å bli eksproprierte.

For å møte denne betydelege opposisjonen ga Flandern-regjeringa ekstra merksemd til interessentrelasjonar og prosjektkommunikasjon. Merksemda vart retta mot spesifikke interessentgrupper, inkludert: gardbrukarar, naturentusiastar, kommunar og lokale innbyggjarar. Det vart gjort anstrengingar for å oppretthalde relasjonar med desse interessentgruppene og for å oppnå breiare støtte frå Kruibeke-bebuarane ved å gje dei stabile oppdateringar om prosjektet. Over tid klarte prosjektet å skaffe interessentstøtte og (etter rettslege skritt) for å ekspropriarar nesten alt land i polders. Støtte til lokalbefolkninga vart forbetra gjennom integrering av rekreasjonsmoglegheiter for lokalbefolkninga og andre, samt tiltak for å løyse spesifikke prosjektbekymringar. Fritidsmoglegheitene vart òg vurdert å kunne tilby nye forretningsmoglegheiter gjennom auka turisme. Innan 2014 hadde den lokale støtta auka etter endringar i kommunestyret.

Utpeikinga av staden som eit naturkompensasjonsområde for hamna i Antwerpen auka prosjektets politiske profil og ga impulsar til å nå ein avtale og byrja arbeidet i 2001.

For å kunne forvalte poldarane riktig etter ferdigstilling av arbeida, er det utarbeidd ein naturforvaltingsplan og gjort tilgjengeleg for offentleg høyring i byrjinga av 2020. Planen har som mål å bevare og styrke det biologiske mangfaldet i fauna og flora på ein berekraftig måte, samt sikre trygg tilgang til stiar og diker.

Dei viktigaste suksessfaktorane inkluderer:

• Prosjektet skapar eit stort integrert og multifunksjonelt område som gjev flaumtryggleik, naturlege habitatar og rekreasjonsområde.
• Ein lang prosess med kommunikasjon og relasjonsbygging med lokalsamfunn og interessentar bidro til å reversere mykje av motstanden mot prosjektet. Kommunikasjon vektla prosjektets funksjonar for lokal sikkerheit og òg for rekreasjon.
• Å knyte prosjektet til kompensasjon for naturområde som er råka av hamna i Antwerpen, bidro til å auke sin politiske profil.

Til trass for desse elementa, bør det bemarks at både politiske og juridiske prosessar, inkludert ekspropriasjon av privat land, har vore lang, med nær 40 år som går mellom det opphavlege forslaget og ferdigstillinga. I slutten av 2014, medan nesten alle lokale offentlege og interessentspørsmål var løyst og prosjektet var nær slutten, heldt fram med ei sak å blokkere ferdigstilling. Flere industrielle røyrleidningar som gjekk gjennom poldarane måtte omdirigerast for å fullføre dikeverka. Fullstendig flytting av røyrleidningar møtte sterk motstand frå eit av eigarselskapa, noko som førte til juridiske prosedyrar og dermed forseinka ferdigstillinga av den indre dika. Den omstridde vart endeleg løyst, slik at utviklinga av meir enn 130 hektar ekstra plass til naturen.

Budsjettet for utviklinga av KBR CFA var 100 millionar kroner. Omtrent tre fjerdedelar av budsjettet vart brukt til studiar og bygging og ein fjerdedel til ekspropriasjon av grunneigarar. For å gjennomføre prosjektet vart meir enn 100 separate kontraktar tildelt. For meir informasjon om kostnadar og fordelar, sjå Sigma Plan case study.

Naturkompensasjonsprosjekta som er ein sentral del av KBR-prosjektet, er knytte til EUs habitat- og fugledirektiv. Bygginga av Deurganck Dock i hamna i Antwerpen kravde kompensasjon på 150 hektar fugleengområde. Andre infrastrukturarbeid knytte til hamna i Antwerpen kravde kompensasjon for 300 hektar naturområde innanfor KBR CFA.

Prosjektet vart initiert i 1977 og CFA vart sett i drift i 2015. Arbeid for naturrestaurering og for å sikre full realisering av området for fritidsaktivitetar heldt fram fram til 2018 innanfor EU LIFE finansiert SCALLUVIA prosjektet. Naturforvalting og vedlikehald er ein kontinuerleg innsats som er adressert i Nature Management Plan utarbeidd av den flamske regjeringa

Inga spesifikk levetid identifisert; området vil trenge regelmessig vedlikehald og vedlikehald, som det vil bli ein permanent del av landskapet.

Stefaan Nollet
Project Engineer
Waterwegen en Zeekanaal NV – Department Sea Scheldt
Anna Bijnsgebouw - Lange Kievitstraat 111-113 bus 44 - 2018 Antwerp
E-mail: Stefaan.nollet@wenz.be 

Wim Dauwe
Head of unit
Waterwegen en Zeekanaal NV – Department Sea Scheldt
Anna Bijnsgebouw - Lange Kievitstraat 111-113 bus 44 - 2018 Antwerp
E-mail: wim.dauwe@wenz.be 

General contact: https://www.sigmaplan.be/en/contact-us 

I nærleiken av The Sigma PLan