Ciepło

Globalna śmiertelność związana z upałem dla populacji w wieku powyżej 65 lat. Źródło: Watts i in., 2020 r.

Kwestie zdrowotne

Przewidywany wzrost średniej temperatury oraz częstotliwości, intensywności i czasu trwania fal upałów może mieć poważny wpływ na zdrowie publiczne w regionie europejskim WHO, zwłaszcza wśród osób starszych i w miastach ze względu na efekt miejskiej wyspy ciepła. Na całym świecie w ciągu ostatnich 20 lat śmiertelność związana z upałem u osób w wieku powyżej 65 lat niemal się podwoiła i w 2018 r. osiągnęła około 300 000 zgonów. Liczba zgonów w regionie europejskim WHO wzrosła w tym samym okresie o ponad 30 % (Watts i in., 2020).

Wiek, istniejące wcześniej schorzenia i deprywacja społeczna są kluczowymi czynnikami, które sprawiają, że ludzie mogą doświadczać bardziej niekorzystnych skutków zdrowotnych związanych z upałami i ekstremalnymi temperaturami (Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2018). Inne grupy szczególnie narażone na większe ryzyko to osoby z chorobami przewlekłymi (takimi jak choroby układu krążenia, zaburzenia układu hormonalnego, zaburzenia zdrowia psychicznego, zaburzenia metaboliczne i zaburzenia nerek), kobiety w ciąży, małe dzieci, pracownicy terenowi, osoby mieszkające w środowisku miejskim w środowiskach ubogich społecznie i ekonomicznie, migranci i podróżni. Oprócz zmiany klimatu starzenie się społeczeństwa i urbanizacja silnie wpływają na związek między temperaturami a zdrowiem w regionie europejskim WHO (Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2021).

Obserwowane efekty

Potencjał niebezpiecznego narażenia na ekstremalne ciepło wzrastał w ostatnich dziesięcioleciach (EEA, 2017). Ekspozycja na ciepło może mieć bezpośrednie skutki, takie jak stres cieplny lub odwodnienie, lub skutki pośrednie, takie jak pogorszenie chorób układu krążenia i układu oddechowego, chorób nerek lub zaburzeń elektrolitowych. Bezpośrednie skutki ciepła występują najczęściej tego samego dnia i w ciągu kolejnych 3 dni (Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2018). Na całym świecie w 2019 r. grupy szczególnie wrażliwe doświadczyły 475 mln dodatkowych ekspozycji na fale upałów, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w nadmiernej zachorowalności i umieralności (Watts i in., 2020). W 2018 r. spieniężony koszt śmiertelności związanej z upałem w regionie europejskim WHO był równoważny średniemu dochodowi 11 mln Europejczyków (Watts i in., 2020). Badania dotyczące poszczególnych miast wykazały zmniejszenie śmiertelności cieplnej w miastach śródziemnomorskich, ale nie w miastach na północy regionu (Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2021).

Przewidywane efekty

Prognozy dla Europy wskazują, że liczba dni z wysokim poziomem stresu cieplnego będzie rosnąć w całym regionie (EEA, 2017), podczas gdy skutki związane z ciepłem mogą znacznie wzrosnąć dzięki połączonym skutkom zmiany klimatu, urbanizacji i starzenia się. W ostatnim dziesięcioleciu szereg badań naukowych dostarczyło prognoz dotyczących wpływu ciepła na zdrowie w regionie europejskim WHO na szczeblu lokalnym, niższym niż krajowy i krajowym. W związku z tym prawdopodobieństwo fali upałów wzrosło w przypadku 31 stolic europejskich, podczas gdy wszystkie europejskie obszary metropolitalne będą bardziej narażone na ekstremalne upały w nadchodzących dziesięcioleciach (Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2021). Wielkość wpływu ciepła na zdrowie ludzkie zależy od przyszłych emisji gazów cieplarnianych, a także od zakresu środków zapobiegawczych wprowadzonych na całym świecie. W scenariuszu zakładającym wysokie ocieplenie Unia Europejska może do końca stulecia doświadczyć ponad 100 000 dodatkowych rocznych ofiar śmiertelnych w wyniku upałów. Liczba ofiar śmiertelnych byłaby znacznie mniejsza, gdyby globalny wzrost temperatury był ograniczony do 2 °C. W związku z tym ograniczenie ocieplenia do poniżej 2 °C mogłoby zapobiec śmiertelności i zachorowalności związanej z ciepłem (EASAC, 2019). Bez wysokiego poziomu adaptacji zmiany klimatu z pewnością znacznie zwiększą związane z ciepłem obciążenie chorobami.

OdpowiedziP olicy

Zapobieganie upałom wymaga szeregu działań na różnych poziomach, w tym systemów wczesnego ostrzegania meteorologicznego, terminowego doradztwa publicznego i medycznego, poprawy warunków mieszkaniowych i planowania urbanistycznego oraz zapewnienia gotowości systemów opieki zdrowotnej i systemów socjalnych do działania. Działania te można włączyć w systematyczną reakcję w dziedzinie zdrowia publicznego – plan działania w dziedzinie ciepła i zdrowia (HHAP). Państwa znajdują się na różnych etapach przygotowywania, opracowywania i wdrażania HHAP. W 2019 r. Biuro Regionalne WHO dla Europy przeprowadziło badanie, w którym przeanalizowano zarządzanie i rozwiązania instytucjonalne dotyczące HHAP. Spośród 35 państw uczestniczących w badaniu 16 wskazało na istnienie krajowego HHAP, przy czym kilka kolejnych państw ustanowiło HHAP na szczeblu niższym niż krajowy lub na szczeblu miasta (Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2021).

Strona Obserwatorium poświęcona krajowym planom działania w zakresie zdrowia cieplnego i systemom ostrzegania zawiera przegląd krajowych (i niektórych na szczeblu niższym niż krajowy) planów działania w zakresie zdrowia cieplnego i systemów ostrzegania. Dalsze zasoby na poprawę zdolności ochrony ludności przed możliwymi do uniknięcia zagrożeniami dla zdrowia wynikającymi z ekstremalnych upałów w zmieniającym się klimacie zapewnia Globalna Sieć Informacji o Zdrowiu Ciepła, koordynowana przez Wspólne Biuro WHO/WMO ds. Klimatu i Zdrowia.

Odniesienia

EASAC (European Academies Science Advisory Council) (Komitet Doradczy Europejskich Akademii Nauk) (2019). Imperatyw działań w dziedzinie klimatu w celu ochrony zdrowia ludzkiego w Europie. Możliwości przystosowania się do zmiany klimatu w celu ograniczenia skutków oraz możliwości łagodzenia zmiany klimatu w celu wykorzystania korzyści płynących z dekarbonizacji. Halle: Europejski Komitet Doradczy ds. Nauki (EASAC Policy Report 38).
EEA (Europejska Agencja Środowiska) (2017). Ocena wskaźników: Ekstremalne temperatury i zdrowie [strona internetowa]. Kopenhaga: Europejska Agencja Środowiska.
Biuro Regionalne WHO dla Europy (2018),Public health and climate change adaptation policies in the European Union [Polityka w zakresie zdrowia publicznego i przystosowania się do zmiany klimatu w Unii Europejskiej]. Kopenhaga: Regionalne Biuro WHO dla Europy.
WHO/Europe (Biuro Regionalne WHO dla Europy) (2021),Heat and health in the WHO European Region: zaktualizowane dowody na skuteczną profilaktykę. Kopenhaga: Regionalne Biuro WHO dla Europy.
Watts N, Amann M, Arnell N, Ayeb-Karlsson S, Beagley J, Belesova K i in. (2020). Sprawozdanie z 2020 r. pt. „The Lancet Countdown on health and climate change: reagowanie na zbieżne kryzysy. Lancet (ang.). 397(10269):129-170; doi:10.1016/S0140-6736(20)32290-X.

Linki do dalszych informacji

Biuro Regionalne WHO dla Europy
Światowa Sieć Informacji o Zdrowiu Ciepła
Wskaźnik Narażenie osób starszych na fale upałów
Wskaźnik Pozorna temperatura Dni fali upałów i klimatyczne dni fali upałów
Wskaźnik High UTCI Days
Wskaźnik śmiertelności związanej z upałem w Europie
Wskaźnik Podaż pracy i temperatura w Europie
Wskaźnik Podatność ludności na ekstremalne upały w Europie
Wskaźniki Komfort termiczny - średnia temperatura promieniowania, uniwersalny wskaźnik klimatu termicznego
Pozycje w katalogu zasobów
Strona tematyczna „Krajowe systemy ostrzegania o zagrożeniach dla zdrowia związanych z ciepłem i plany działania”