Ευρωπαϊκή εκτίμηση κλιματικών κινδύνων

Τον Μάιο του 2022 η Γενική Διεύθυνση Δράσης για το Κλίμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ CLIMA) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) δρομολόγησαν την προετοιμασία της πρώτης ευρωπαϊκής εκτίμησης κλιματικών κινδύνων (EUCRA). Ο πρώτος EUCRA, που δημοσιεύτηκε το 2024, αξιολογεί τις τρέχουσες και τις μελλοντικές επιπτώσεις και τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής που σχετίζονται με το περιβάλλον, την οικονομία και την ευρύτερη κοινωνία στην Ευρώπη.

Επί του παρόντος βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για τη δεύτερη EUCRA, η οποία πρόκειται να δημοσιευθεί το τρίτο τρίμηνο του 2028.

Πλαίσιο πολιτικής

Η στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να προσαρμοστεί στις αναπόφευκτες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να καταστεί ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή έως το 2050. Η στρατηγική προσδιορίζει την εκτίμηση κινδύνου ως βασικό βήμα προς τη συστηματική προσαρμογή στην Ευρώπη. Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Σεπτεμβρίου 2022 παρότρυνε επίσης την Επιτροπή να εκπονήσει εκτίμηση κλιματικών κινδύνων σε επίπεδο ΕΕ και να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στους κινδύνους ξηρασίας, δασικών πυρκαγιών και απειλών για την υγεία. Στα επακόλουθα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 17ης Ιουνίου 2024 καλείται η Επιτροπή να συνεχίσει τις τακτικές εκτιμήσεις κλιματικών κινδύνων σε επίπεδο ΕΕ, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις ειδικές εθνικές συνθήκες. 

Η πρώτη EUCRA (2024) επισημαίνει τις προτεραιότητες πολιτικής που σχετίζονται με την προσαρμογή στην Ευρώπη και αποτελεί βασική συμβολή στην ανάπτυξη πολιτικής της ΕΕ για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να προλάβουν και να προετοιμαστούν για τις αυξανόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Παρέχει ένα πανευρωπαϊκό σημείο αναφοράς για τις εθνικές και υποεθνικές εκτιμήσεις κλιματικών κινδύνων.

Οι πολιτικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2024-2029 προσδιορίζουν την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή ως βασική συνιστώσα της συνολικής οικονομικής ασφάλειας της Ευρώπης και τονίζουν ότι ο EUCRA θα καθοδηγήσει το νέο ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση κινδύνων.

Το ευρύτερο πλαίσιο της εκτίμησης κινδύνου και της ετοιμότητας βασίζεται στην έκθεση Niinistö (Οκτώβριος 2024), η οποία ενισχύει την ανάγκη για ολοκληρωμένη εκτίμηση κινδύνου για όλους τους κινδύνους σε επίπεδο ΕΕ, η οποία θα ενσωματώνει προσεγγίσεις βάσει σεναρίων για την πρόβλεψη των κλυδωνισμών και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Επιπλέον, η έκθεση Draghi σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ (2024) επισημαίνει τον κλιματικό κίνδυνο ως διαρθρωτική απειλή για την οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης, τονίζοντας ότι η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, η ενεργειακή ασφάλεια και η ανταγωνιστικότητα πρέπει να αντιμετωπιστούν από κοινού για τον μετριασμό των τρωτών σημείων που σχετίζονται με το κλίμα. Επιπλέον, η στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας (2025) ζητεί βελτιωμένη πρόβλεψη και ολοκληρωμένες αξιολογήσεις των κινδύνων, των απειλών και των αλυσιδωτών επιπτώσεων, υποστηριζόμενες από επιστημονικά στοιχεία. Η ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανθεκτικότητα των υδάτων καθορίζει μια προσέγγιση για την αντιμετώπιση των κινδύνων που σχετίζονται με τα ύδατα.

Ο EUCRA-2 ευθυγραμμίζεται με αυτές και άλλες πρωτοβουλίες κινδύνου και ετοιμότητας. Θα χρησιμεύσει ως ακρογωνιαίος λίθος για την ενσωμάτωση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή στον πυρήνα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της ΕΕ, παρέχοντας ολοκληρωμένη αξιολόγηση και αξιοποιήσιμες πληροφορίες για την αποτελεσματική τεκμηρίωση των πολιτικών που προστατεύουν τους ανθρώπους και την ευημερία. 

Πώς θα διαφέρει ο EUCRA-2 από τον EUCRA-1;

Οι προγραμματισμένες καινοτομίες του EUCRA-2, σε σύγκριση με το EUCRA-1, περιλαμβάνουν: 

• κάλυψη περαιτέρω τομέων πολιτικής που επηρεάζονται από την κλιματική αλλαγή (συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών πολιτικών, της εσωτερικής και διεθνούς ασφάλειας),  
• βελτιωμένη ποσοτική υποστήριξη της εκτίμησης κινδύνου για επιλεγμένους κινδύνους,  
• λεπτομερέστερη ανάλυση των επιλογών προσαρμογής και του πλαισίου πολιτικής της ΕΕ, 
• μεγαλύτερη συμμετοχή των εθνικών και τομεακών ενδιαφερόμενων μερών, και 
• συστηματικότερη συλλογή πληροφοριών από σχετικά ερευνητικά έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ.  

Η γεωγραφική κάλυψη του EUCRA-2 θα είναι οι 32 χώρες μέλη του ΕΟΧ και οι (επί του παρόντος) 6 συνεργαζόμενες χώρες του ΕΟΧ.   

Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα;

Η δημοσίευση του EUCRA-2 έχει προγραμματιστεί για το τρίτο τρίμηνο του 2028.

Ποιος εμπλέκεται;

Η Γενική Διεύθυνση Δράσης για το Κλίμα (ΓΔ CLIMA) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκής Πολιτικής Προστασίας και Επιχειρήσεων Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ΓΔ ECHO), η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος (ΓΔ ENV) και ο ΕΟΠ ηγούνται από κοινού της προετοιμασίας του EUCRA-2. 

Η ανάπτυξη του EUCRA-2 υποστηρίζεται από μια κοινοπραξία με επικεφαλής την Ramboll Management Consulting, σε συνεργασία με την Eurac Research, το CMCC, το Syke και το Ινστιτούτο Περιβάλλοντος της Στοκχόλμης. Η εταιρική σχέση θα ενισχυθεί περαιτέρω από εμπειρογνώμονες με υπεργολαβία, οι οποίοι θα παρέχουν εξειδικευμένες πληροφορίες από ανώτερα στελέχη σε όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής που καλύπτονται από τον EUCRA-2.

Το EUCRA-2 θα περιλαμβάνει μια ευρύτερη κοινότητα πρακτικής στην οποία θα συμμετέχουν ευρωπαϊκοί και εθνικοί ενδιαφερόμενοι φορείς, επιστημονικοί εμπειρογνώμονες και επαγγελματίες του τομέα της προσαρμογής. Περαιτέρω πληροφορίες θα παρασχεθούν μόλις συσταθούν οι εν λόγω ομάδες ενδιαφερομένων.

Ποια είναι η γενική προσέγγιση και μεθοδολογία;

Η EUCRA εφαρμόζει την έννοια του κλιματικού κινδύνου της έκτης έκθεσης αξιολόγησης (AR6) της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) και ακολουθεί τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης κινδύνου των προτύπων ISO 31000 και ISO 14091, όπου αυτό είναι εφικτό.

Πηγή: UNDRR (προσαρμοσμένο)

Ο EUCRA-2 θα αναπτύξει περαιτέρω την προσέγγιση αξιολόγησης του EUCRA-1, λαμβάνοντας υπόψη τις προτάσεις του εγγράφου προβληματισμού για τον EUCRA-2 από το Ευρωπαϊκό Θεματικό Κέντρο για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή και τον LULUCF (ETC CA). Στο δεύτερο εξάμηνο του 2026 διατίθεται έκθεση μεθοδολογίας.

Υπεύθυνη

EUCRA@eea.europa.eu