1.1 Αποκτώντας πολιτική στήριξη για την προσαρμογή

Η πολιτική στήριξη υψηλού επιπέδου για την προσαρμογή σε μια πόλη αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχή υλοποίηση των δράσεων προσαρμογής. Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μπορεί να μην είναι υψηλή στην πολιτική ατζέντα λόγω άλλων πιέσεων που θεωρούνται πιο επείγουσες, της έλλειψης ευαισθητοποίησης σχετικά με την προσαρμογή, των αρνητικών σημασιών που συνδέονται με τους όρους «κλιματική αλλαγή» ή «κίνδυνοι», ή της αναντιστοιχίας στους βραχυπρόθεσμους δημοσιονομικούς κύκλους και τις νομοθετικές περιόδους και του μακροπρόθεσμου και μελλοντικού χαρακτήρα των επιπτώσεων και των κινδύνων της κλιματικής αλλαγής. Ως εκ τούτου, η εξασφάλιση πολιτικής στήριξης είναι απαραίτητη για να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην προσαρμογή.

Μια πολιτική δέσμευση για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή που συμφωνήθηκε από το τοπικό συμβούλιο και υπογράφηκε από τον δήμαρχο, όπως η υπογραφή του Συμφώνου των Δημάρχων, μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς την πολιτική αποδοχή.

Η πολιτική στήριξη υψηλού επιπέδου μπορεί να επιτευχθεί μέσω διαφόρων παραγόντων ενεργοποίησης.

Τον Φεβρουάριο του 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση με τίτλο «Διαμορφώνοντας μια Ευρώπη ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή — η νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή». Η στρατηγική περιγράφει ένα μακροπρόθεσμο όραμα για την ΕΕ να καταστεί μια κοινωνία ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, πλήρως προσαρμοσμένη στις αναπόφευκτες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έως το 2050. Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της προσαρμοστικής ικανότητας της ΕΕ και του κόσμου και στην ελαχιστοποίηση της ευπάθειας στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, σύμφωνα με τη συμφωνία του Παρισιού και την πρόταση ευρωπαϊκού νόμου για το κλίμα. Η στρατηγική αποσκοπεί στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας ανθεκτικής στην κλιματική αλλαγή μέσω της βελτίωσης των γνώσεων σχετικά με τις κλιματικές επιπτώσεις και τις λύσεις προσαρμογής· με την ενίσχυση του σχεδιασμού προσαρμογής και των εκτιμήσεων των κλιματικών κινδύνων· με την επιτάχυνση της δράσης προσαρμογής· και συμβάλλοντας στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή σε παγκόσμιο επίπεδο. Επιδιώκει τρεις στόχους για την επίτευξη εξυπνότερης, συστηματικότερης και ταχύτερης προσαρμογής.

Οι εν λόγω συστάσεις από την κορυφή προς τη βάση και οι νομικές απαιτήσεις σε υπερεθνικό και εθνικό επίπεδο συγκαταλέγονται μεταξύ των συχνών παραγόντων για την ανάληψη δράσης όσον αφορά την προσαρμογή. Οι εθνικές στρατηγικές προσαρμογής ενδέχεται να απαιτούν από τους δήμους να αναπτύξουν τις στρατηγικές τους σε τοπικό επίπεδο και να τους παράσχουν στήριξη για την εκπλήρωση αυτού του καθήκοντος, συμπεριλαμβανομένων των μηχανισμών χρηματοδότησης. Η έγκριση της νέας στρατηγικής προσαρμογής δημιουργεί μια πολύ ευνοϊκή πολιτική κατάσταση για την προσαρμογή, καθώς εξασφαλίζει υψηλού επιπέδου πολιτική στήριξη και αναγνώριση των δράσεων προσαρμογής σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης. Βλέπε κεφάλαιο 4: Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση της αστικής προσαρμογής στην Ευρώπη της αστικής προσαρμογής στην Ευρώπη: πώς οι πόλεις και οι πόλεις αντιδρούν στην κλιματική αλλαγή.

Η νέα στρατηγική προσαρμογής εισάγει μια σχετικά νέα πτυχή — την επίτευξη ανθεκτικότητας με δίκαιο και δίκαιο τρόπο, έτσι ώστε τα οφέλη της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή να κατανέμονται ευρέως και ισότιμα. Αναγνωρίζει ότι οι ευρωπαϊκές περιφέρειες και οι ευρωπαίοι πολίτες επηρεάζονται άμεσα από την κλιματική αλλαγή, για παράδειγμα μέσω της απώλειας θέσεων εργασίας σε τομείς που επηρεάζονται από το κλίμα, όπως η γεωργία, η αλιεία και ο τουρισμός, και ότι η άνιση έκθεση και η ευπάθεια στις κλιματικές επιπτώσεις των διαφόρων περιφερειών και κοινωνικοοικονομικών ομάδων επιδεινώνουν τις προϋπάρχουσες ανισότητες και τρωτά σημεία.

Οι νομικές υποχρεώσεις μπορούν επίσης να απορρέουν από τομεακές πολιτικές. Στο πλαίσιο του αστικού θεματολογίου για την ΕΕ, πραγματοποιήθηκε σειρά προγραμμάτων κατάρτισης για τους πολιτικούς σχετικά με την προσαρμογή. Σκοπός τους είναι να παρέχουν πληροφορίες στους πολιτικούς για να τους εξοικειώσουν με το θέμα και να τους βοηθήσουν στη λήψη αποφάσεων σε θέματα που σχετίζονται με την προσαρμογή.

Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει εντολή από την κορυφή προς τη βάση από τους υπεύθυνους λήψης πολιτικών αποφάσεων ή από ανώτερα δημόσια διοικητικά στελέχη (η οποία υπερβαίνει τη νομοθετική περίοδο), είναι πιθανό να απαιτηθούν άλλοι παράγοντες ενεργοποίησης, όπως η πίεση από τη βάση προς την κορυφή από τις εκλογικές περιφέρειες με επίγνωση και πρωτοβουλία, η εμπειρία φυσικών καταστροφών που σχετίζονται με το κλίμα, ή η υψηλή δημοτικότητα και η συχνότητα του διαλόγου σχετικά με τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε δημόσιους και πολιτικούς κύκλους σε διάφορα επίπεδα. Βλ. κεφάλαιο 5 της έκθεσης του ΕΟΠ για την αστική προσαρμογή στην Ευρώπη: πώς οι πόλεις και οι κωμοπόλεις αντιδρούν στην κλιματικήαλλαγή, η οποία προβαίνει σε απολογισμό του σχεδιασμού και της δράσης προσαρμογής σε τοπικό επίπεδο στην Ευρώπη.

Για να ενισχυθεί η ανάγκη προσαρμογής ελλείψει απαιτήσεων από την κορυφή προς τη βάση, οι διαχειριστές που επιθυμούν να δρομολογήσουν δράση προσαρμογής και να κερδίσουν πολιτική στήριξη υψηλού επιπέδου μπορούν να εξετάσουν τις ακόλουθες δράσεις:

• Συλλογή στοιχείων και γνώσεων σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και τα οφέλη της προσαρμογής, ώστε να γίνει μια πειστική «περίπτωση προσαρμογής» (βλ. π.χ. καθοδήγηση από το έργο RESIN σχετικά με την ανάπτυξη επιχειρηματικής σκοπιμότητας για την προσαρμογή)·
• Επαφές με ενδιαφερόμενα μέρη που έχουν συμφέροντα σε τομείς ευαίσθητους στην κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης της αρχικής ευαισθητοποίησης μεταξύ αυτών (βλ. βήμα 1.6)·
• Να αναπτύξει συγκεκριμένες ιδέες για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να υλοποιηθεί η δράση προσαρμογής (βλ. επίσης βήμα 3.1)·
• Χρήση της δυναμικής εμφάνισης ακραίων καιρικών φαινομένων και έκθεσης σε άλλους κινδύνους κλιματικής αλλαγής (βλ. βήμα 2.1)·
• Εξέταση εναλλακτικών γραμμών πολιτικής που μπορούν να συνδυαστούν με την προσαρμογή, όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, ο χωροταξικός σχεδιασμός, η διαχείριση κινδύνων καταστροφών κ.λπ., καθώς και οι θετικές συνέργειες και δευτερογενείς επιπτώσεις (βλ. βήμα 2.6)·
• Ανάπτυξη και χρήση επικοινωνιακών μηνυμάτων που αντιστοιχούν στις τρέχουσες προτεραιότητες ή στόχους πολιτικής (βλ. βήμα 1.7)·
• Να αξιοποιηθούν οι εμπειρίες άλλων πόλεων και παρόμοιων περιοχών ως παραδείγματα οφελών προσαρμογής·
• Συλλογή πληροφοριών σχετικά με τη διαθέσιμη χρηματοδότηση προσαρμογής, μειώνοντας έτσι το εμπόδιο των υπευθύνων λήψης αποφάσεων για την εξεύρεση πρόσθετης χρηματοδότησης για δράσεις προσαρμογής (βλ. βήμα 1.5).

Η πολιτική στήριξη μπορεί να διατηρηθεί μέσω μακροπρόθεσμων εγγράφων πολιτικής ή μέσω της συμμετοχής σε περιφερειακές, εθνικές ή διεθνείς πρωτοβουλίες προσαρμογής.