Άγχος για το κλίμα

Το άγχος για το κλίμα είναι μια πτυχή του ευρύτερου φαινομένου του οικολογικού άγχους: περιλαμβάνει προκλητικά συναισθήματα, που βιώνονται σε σημαντικό βαθμό, λόγω των περιβαλλοντικών ζητημάτων και των απειλών που θέτουν. Σε ευρύτερη κλίμακα, τόσο το οικολογικό άγχος όσο και το άγχος για το κλίμα είναι συστατικά ενός φαινομένου, στο οποίο η κατάσταση του κόσμου (δηλαδή οι λεγόμενοι μακροοικονομικοί κοινωνικοί παράγοντες) επηρεάζουν την ψυχική μας υγεία.

Το κλιματικό άγχος μπορεί να είναι ένα πρόβλημα αν είναι τόσο έντονο που ένα άτομο μπορεί να παραλύσει, αλλά το άγχος του κλίματος δεν είναι κατά κύριο λόγο μια ασθένεια. Αντίθετα, είναι μια κατανοητή αντίδραση στο μέγεθος των περιβαλλοντικών προβλημάτων που μας περιβάλλουν. Το άγχος για το κλίμα μπορεί συχνά να είναι ένας σημαντικός πόρος, αλλά αυτό συνεπάγεται ότι ένα άτομο βρίσκει, μαζί με άλλους, α) αρκετό χρόνο και χώρο για να αντιμετωπίσει τα συναισθήματά του και β) αρκετή εποικοδομητική δραστηριότητα για να βοηθήσει στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.

Η έκθεση θεωρεί το κλιματικό άγχος ως μία από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία (κεφάλαιο 2). Δύο κεντρικές ψυχολογικές προκλήσεις και καθήκοντα (Κεφάλαιο 3) είναι α) η προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, δηλαδή η επικράτηση τηςλειτουργικής λειτουργίας, και β) η αποδοχή της ηθικής ευθύνης του ατόμου και η διατήρηση μιας υγιούς προοπτικής, δηλαδή η διαβίωση με αμφιθυμία. Η έκθεση δημοσιεύει, για πρώτη φορά στα φινλανδικά, μια ανασκόπηση των διαφόρων συμπτωμάτων του κλιματικού άγχους, με αναφορά σε διεθνείς μελέτες (κεφάλαιο 4). Τα συμπτώματα μπορούν να τοποθετηθούν σε κλίμακα από τα πιο ήπια έως τα πιο σοβαρά και μπορούν επίσης να εκδηλωθούν ως ψυχοσωματικά συμπτώματα. Αυτό που κάνει τον εντοπισμό των συμπτωμάτων πιο δύσκολο είναι ότι είναι πολυδιάστατα (η κλιματική αλλαγή επηρεάζει σχεδόν τα πάντα). Οι κοινωνικές πιέσεις που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή επηρεάζουν επίσης αυτό.

Το Κεφάλαιο 5 ασχολείται με τα τρωτά σημεία και τον ρόλο του κοινωνικού πλαισίου κατά την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Το κεφάλαιο περιλαμβάνει έναν κατάλογο ανθρώπων που είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι και καταστάσεις ζωής που δημιουργούν τρωτά σημεία. Ορισμένες από αυτές τις ομάδες ανθρώπων ταυτίζονται με το κλιματικό άγχος (π.χ. νέοι) και μερικοί (π.χ. αγρότες) βιώνουν συμπτώματα που σχετίζονται με το φαινόμενο, αλλά το αποκαλούν κάτι άλλο.

Το έκτο κεφάλαιο θέτει το ζήτημα της σημασίας του να βιώνεις ότι η ζωή έχει νόημα, όταν αντιμετωπίζεις το κλιματικό άγχος (εννοητική αντιμετώπιση, υπαρξιακή ευημερία). Το Κεφάλαιο 7 πραγματεύεται τα διάφορα συναισθήματα, όπως η θλίψη, ο φόβος και η ενοχή, τα οποία μπορεί ενδεχομένως να σχετίζονται με το άγχος του κλίματος. Το άγχος του κλίματος μπορεί επίσης να προσεγγιστεί από την άποψη του σοκ και του τραύματος. Οι συναισθηματικές δεξιότητες και οι δεξιότητες ψυχικής υγείας μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του άγχους του κλίματος. Η έκθεση τονίζει επίσης ότι τα ισχυρά συναισθήματα μπορούν να είναι ένας ισχυρός πόρος.

Το κεφάλαιο 8 παρέχει μια εκτενή επισκόπηση των διαφόρων πρωτοβουλιών και υλικών πόρων, που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια για την αντιμετώπιση του κλιματικού άγχους, τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και στη Φινλανδία. Έμφαση δίνεται σε πρωτοβουλίες του τρίτου τομέα. Οι βασικές μορφές περιλαμβάνουν α) υλικό αυτοβοήθειας και υποστήριξης, β) ομαδικές δραστηριότητες, γ) εκδηλώσεις και δ) υποστήριξη από ομοτίμους. Η έκθεση εξετάζει ευρέως τους πόρους και τις πρωτοβουλίες που δημιουργήθηκαν, π.χ. στο Australia και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Εκτός από τις πρωτοβουλίες των οργανώσεωνψυχολόγων, συζητούνται και εκείνες που δημιουργήθηκαν από περιβαλλοντικές οργανώσεις, οικοψυχολόγους, καλλιτέχνες και περιβαλλοντικούς εκπαιδευτικούς.