Παράκτιες ζώνες. Οι εναλλακτικές πολιτικές επηρεάζουν τις ευρωπαϊκές παράκτιες ζώνες. 2000 – 2050

Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την εφαρμογή του μοντέλου χρήσης γης EUClueScanner* για την προσομοίωση δύο εναλλακτικών πολιτικών που σχετίζονται με την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών στην Ευρώπη. Οι επιλογές «μη ελεγχόμενες» και «βιώσιμες» συγκρίθηκαν με μια τρίτη ουδέτερη εξέλιξη που συνάγεται από το σενάριο Β1 του SRES. Το μοντέλο εφαρμόστηκε εφαρμόζοντας χωρική ανάλυση 1 km, διαμόρφωση 10 κατηγοριών χρήσης γης, για την περίοδο 2000‐2050. Στη συνέχεια, υπολογίστηκε ένα σύνολο δεικτών με βάση τους προβλεπόμενους ευρωπαϊκούς χάρτες χρήσης γης. Ειδικότερα, η ανάπτυξη των κατοικημένων περιοχών θεωρείται ως ο κύριος δείκτης μέτρησης για την αξιολόγηση της πίεσης που ασκείται στις παράκτιες ζώνες. Πράγματι, το μερίδιο των δομημένων περιοχών στις παράκτιες ζώνες είναι σχεδόν διπλάσιο από ό,τι στη συνολική ηπειρωτική επιφάνεια της ΕΕ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων, αυτή η τάση φαίνεται να ισχύει στο μέλλον. Η διαφορά μεταξύ των δύο εναλλακτικών λύσεων πολιτικής μπορεί να παρατηρηθεί τόσο για ολόκληρη την Ευρώπη όσο και για τις παράκτιες ζώνες μόνο, αλλά στη δεύτερη περίπτωση η διαφορά είναι πιο εμφανής. Για ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ των 27, η αύξηση των κατοικημένων περιοχών για την εναλλακτική λύση της ανεξέλεγκτης πολιτικής μεταξύ 2000 και 2050 είναι κατά 7,49 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη από την αύξηση στο πλαίσιο της εναλλακτικής λύσης της βιώσιμης πολιτικής. Λαμβάνοντας υπόψη μόνο τις παράκτιες ζώνες —όπως ορίζονται στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης— η αύξηση της συσσώρευσης είναι κατά 7,85 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη στο πλαίσιο της ανεξέλεγκτης παρά στο πλαίσιο της εναλλακτικής λύσης της βιώσιμης πολιτικής. Ως εκ τούτου, οι παράκτιες ζώνες είναι πιο επιρρεπείς στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που προκαλούνται από τα αυξανόμενα μερίδια οικοδομημένης γης στην Ευρώπη. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό αν λάβουμε υπόψη την εγγενή τρωτότητα των παράκτιων ζωνών. Η διαφορά μεταξύ των δύο εναλλακτικών λύσεων πολιτικής συνεπάγεται αντίθετες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο της εναλλακτικής λύσης της ανεξέλεγκτης πολιτικής, μεγαλύτερο ποσοστό των κατοικημένων περιοχών είναι εκτεθειμένο στη διάβρωση των ακτών και στις παράκτιες πλημμύρες, με αποτέλεσμα περισσότερα δυνητικά περιουσιακά στοιχεία να διατρέχουν κίνδυνο (δηλαδή κοινωνικές και οικονομικές απώλειες). Η αύξηση της οικοδομημένης γης συνεπάγεται την ανάπτυξη αδιαπέραστων επιφανειών. Αυτό έχει επιπτώσεις σε πολλούς τομείς: όσον αφορά τον κύκλο του νερού, η κατακράτηση νερού τείνει να μειώνεται και ο κίνδυνος παράκτιων πλημμυρών είναι δυνητικά υψηλότερος. Μια υψηλότερη πίεση συσσώρευσης μπορεί επίσης να οδηγήσει σε υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων (π.χ. λειψυδρία, απώλεια εδαφών υψηλής αξίας) και σε αύξηση της ρύπανσης. Η διαφορά μεταξύ των δύο εναλλακτικών λύσεων πολιτικής δεν είναι μόνο ποσοτική, αλλά αφορά επίσης το προκύπτον χωροταξικό πρότυπο: αυτό είναι σημαντικά πιο διασκορπισμένο στην ανεξέλεγκτη περιοχή, αυξάνοντας έτσι δυνητικά τον κατακερματισμό του τοπίου και την απώλεια οικοτόπων, συμβάλλοντας στη μείωση της βιοποικιλότητας. Εν κατακλείδι, η έκθεση παρέχει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τη μελλοντική δυνητική εξέλιξη της χρήσης γης στις ευρωπαϊκές παράκτιες περιοχές και τις σχετικές συνέπειες όσον αφορά την τρωτότητα των παράκτιων περιοχών. Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να ενσωματωθούν στην αξιολόγηση της τρωτότητας των παράκτιων περιοχών στην κλιματική αλλαγή, ώστε να ληφθεί δεόντως υπόψη η διακύμανση άλλων σημαντικών παραγόντων.