Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στις ενεργειακές υποδομές ζωτικής σημασίας που σχετίζονται με την άμυνα

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί αυξανόμενη ανησυχία για την ασφάλεια και την άμυνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Εκτός από τις άμεσες επιπτώσεις, η κλιματική αλλαγή μπορεί επίσης να επηρεάσει μη στρατιωτικές οντότητες που εκμεταλλεύονται κρίσιμες ενεργειακές υποδομές (CEI) και παρέχουν τις ενεργειακές υπηρεσίες στις οποίες βασίζεται ο στρατός (π.χ. ηλεκτρική ενέργεια, θερμότητα, καύσιμα). Η διακοπή αυτών των υπηρεσιών μπορεί να κλιμακωθεί σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενδεχομένως με σοβαρές συνέπειες για την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και ετοιμότητα των ενόπλων δυνάμεων.

Σε γενικές γραμμές, η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τις στρατιωτικές υποδομές, τις στρατιωτικές δυνατότητες, τις αποστολές και τις επιχειρήσεις. Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με το κλίμα μπορούν να βλάψουν ή να καταστρέψουν στρατιωτικά περιουσιακά στοιχεία ή να τα καταστήσουν ακατάλληλα για τον σκοπό τους υπό ορισμένες συνθήκες λειτουργίας. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να επιφέρει αυξημένους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια του στρατιωτικού προσωπικού, υψηλότερο κόστος επιθεώρησης, συντήρησης και αντικατάστασης των επηρεαζόμενων περιουσιακών στοιχείων και αύξηση της ζήτησης για μη στρατιωτικές επιχειρήσεις έκτακτης ανάγκης.

Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με το κλίμα μπορεί επίσης να προκαλέσουν τεχνολογικά ατυχήματα, τα οποία μπορεί να σχετίζονται με τη χρήση ενέργειας, όπως πετρελαιοκηλίδες, πυρκαγιές και εκρήξεις, φαινόμενα που έχουν ιδιαίτερη σημασία σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και CEI που χειρίζονται επικίνδυνες ουσίες (π.χ. πετρέλαιο και φυσικό αέριο).

Προς στήριξη του χάρτη πορείας της ΕΕ για την κλιματική αλλαγή και την άμυνα, του πρώτου σχεδίου δράσης της ΕΕ για την αντιμετώπιση των δεσμών μεταξύ άμυνας και κλιματικής αλλαγής, καθώς και της στρατηγικής πυξίδας της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα, η παρούσα κοινή μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας είχε ως στόχο:

1) να αξιολογήσει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στον τομέα της άμυνας, στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και στις στρατιωτικές ικανότητες, μεταξύ άλλων μέσω εξαρτήσεων·

2) να εντοπίσει κενά και να προτείνει επιλογές για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή στον τομέα της άμυνας, των στρατιωτικών εγκαταστάσεων και των στρατιωτικών δυνατοτήτων·

3) να προτείνει τρόπους για την άμυνα με στόχο τη μείωση του αποτυπώματος του κλίματος και την αύξηση της βιωσιμότητάς της.

Η μελέτη δείχνει ότι η μη αναγνώριση και η πρόβλεψη των άμεσων και έμμεσων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην ασφάλεια και την άμυνα της ΕΕ, ιδίως στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και την CEI, και η ανάληψη δράσης επ’ αυτών, μπορεί να έχει σημαντικό κόστος. Αυτό το κόστος που μπορεί να προληφθεί ως επί το πλείστον θα είναι υψηλότερο εάν μια καταστροφή ή μια κρίση μας χτυπήσει απροετοίμαστο, εάν δεν έχει αναληφθεί προηγούμενη δράση, όπως η βελτίωση της διαχείρισης κινδύνων, η θωράκιση στην κλιματική αλλαγή, η ανθεκτικότητα, η βιωσιμότητα (σε ευθυγράμμιση με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία), η ενεργειακή ασφάλεια και η προετοιμασία για την ενεργειακή μετάβαση.