LIFE και Διαχείριση Παράκτιων Περιοχών

Οι παράκτιες ζώνες είναι από τις πιο παραγωγικές περιοχές στον κόσμο, απολαμβάνοντας υψηλή οικολογική και οικονομική αξία. Προσφέρουν μια μεγάλη ποικιλία πολύτιμων ενδιαιτημάτων και οικοσυστημικών υπηρεσιών που ανέκαθεν προσέλκυαν ανθρώπους και ανθρώπινες δραστηριότητες. Επί του παρόντος, πάνω από το 40 % των Ευρωπαίων πολιτών ζουν κοντά σε ακτές, που εκτείνονται από τον Βορειοανατολικό Ατλαντικό και τη Βαλτική έως τη Μεσόγειο και τον Εύξεινο Πόντο. Αυτή η εντατική συγκέντρωση του πληθυσμού και η υπερβολική εκμετάλλευση των φυσικών πόρων ασκεί τεράστια πίεση στα παράκτια οικοσυστήματά μας, με αποτέλεσμα την απώλεια βιοποικιλότητας και την καταστροφή των οικοτόπων. Οι παράκτιες ζώνες συγκαταλέγονται επίσης μεταξύ των πλέον ευάλωτων περιοχών στην κλιματική αλλαγή. Οι κίνδυνοι περιλαμβάνουν πλημμύρες, διάβρωση, άνοδο της στάθμης της θάλασσας, καθώς και ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι επιπτώσεις αυτές είναι εκτεταμένες και ήδη αλλάζουν τις ζωές και τα μέσα διαβίωσης των παράκτιων κοινοτήτων. Εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτιμάται ότι 13 εκατομμύρια άνθρωποι απειλούνται με εκτοπισμό εάν η στάθμη της θάλασσας αυξηθεί κατά ένα μέτρο, με ετήσιο λογαριασμό για αδράνεια ύψους έως και 6 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η ΕΕ, έχοντας επίγνωση αυτών των πολλαπλών και ευαίσθητων ζητημάτων, προώθησε, ιδίως μέσω σύστασης που εκδόθηκε το 2002, την ολοκληρωμένη, διατομεακή διαχείριση των παράκτιων περιοχών και τη διασυνοριακή συνεργασία. Η σύσταση για την ΟΔΠΖ και η κύρωση του πρωτοκόλλου της ΟΔΠΖ στη Σύμβαση της Βαρκελώνης για τη Μεσόγειο το 2010 προσφέρουν εναρμονισμένα εργαλεία πολιτικής που διευκολύνουν την εφαρμογή ολοκληρωμένων πολιτικών. Στο πλαίσιο αυτό, και στο ευρύτερο πλαίσιο της ολοκληρωμένης θαλάσσιας πολιτικής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε και χρηματοδότησε σειρά έργων και πρωτοβουλιών που υποστηρίζουν ή απεικονίζουν την προσέγγιση αυτή. Το πρόγραμμα LIFE (το χρηματοδοτικό μέσο της ΕΕ για το περιβάλλον) είναι ένα από τα κύρια χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ που στηρίζουν την έγκριση και την υλοποίηση συγκεκριμένων έργων ΟΔΠΖ και την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών για τη διαχείριση των παράκτιων ζωνών. Η παρούσα έκθεση παρέχει μια επισκόπηση των διαφόρων έργων LIFE που συμβάλλουν στη γνώση, την προστασία και τη βιώσιμη χρήση του περιβάλλοντος της ακτογραμμής. Παρέχει παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η πολιτική έχει εφαρμοστεί στην πράξη προς όφελος των παράκτιων περιοχών της Ευρώπης. Ειδικότερα, μετά από εισαγωγή σχετικά με το πλαίσιο πολιτικής της ΟΔΠΖ, η έκθεση επικεντρώνεται στην ανάλυση (συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής σχετικών περιπτωσιολογικών μελετών) των ακόλουθων ζητημάτων: - Εφαρμογή της διαχείρισης των παράκτιων ζωνών· - Δραστηριότητες που επηρεάζουν τις παράκτιες περιοχές· - Βιώσιμη ναυτιλία και λιμένες· - Προσαρμογή των παράκτιων περιοχών στην κλιματική αλλαγή· - Βελτίωση του παράκτιου περιβάλλοντος· - Ολοκληρωμένες δράσεις παράκτιων οικοτόπων. Η ευπάθεια των παράκτιων περιοχών στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ώθησε την ΕΕ να ξεκινήσει τη διαδικασία αναθεώρησης της σύστασής της για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών, προκειμένου να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Ορισμένα ολοκληρωμένα και συνεχιζόμενα έργα LIFE προσφέρουν χρήσιμα διδάγματα για τη διαδικασία ΟΔΠΖ στον τομέα αυτό. Για παράδειγμα, έργα που καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να ενσωματώσουν δεδομένα και σενάρια για την κλιματική αλλαγή στη χαρτογράφηση των παράκτιων κινδύνων και στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό· ή έργα που αναλαμβάνουν δράση για την εισβολή αλμυρού νερού μέσω της συνεργασίας με τη φύση και όχι κατά της φύσης για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των παράκτιων οικοσυστημάτων και κοινοτήτων. Μια προσέγγιση βασισμένη στη γνώση, με τη συμμετοχή όλων των βασικών ενδιαφερόμενων μερών, αποτέλεσε ουσιαστικό στοιχείο των προσπαθειών των έργων LIFE.