Ενίσχυση της ανθεκτικότητας της πολιτιστικής κληρονομιάς στην κλιματική αλλαγή — Εκεί όπου η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία συναντά την πολιτιστική κληρονομιά

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία αποτελεί την απάντηση της Ευρώπης στις μεγάλες προκλήσεις που θέτει η κλιματική αλλαγή στις κοινωνίες μας και έχει ως στόχο να καταστεί η Ευρώπη η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος έως το 2050. Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού, επιδιώκει να μετατρέψει την ΕΕ σε μια σύγχρονη, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία, χωρίς καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050, οικονομική ανάπτυξη αποσυνδεδεμένη από τη χρήση των πόρων και κανένα πρόσωπο ή τόπο στο περιθώριο. Ωστόσο, η πολιτιστική κληρονομιά δεν αναφέρεται ρητά στην Πράσινη Συμφωνία. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με το πρόγραμμα εργασιών για τον πολιτισμό 2019-2022, συστάθηκε ομάδα ανοικτής μεθόδου συντονισμού εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της πολιτιστικής κληρονομιάς στην κλιματική αλλαγή. Η εντολή της ομάδας ήταν να διερευνήσει τη συμβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και να εντοπίσει τις απειλές και τα κενά που σχετίζονται με την πολιτιστική κληρονομιά στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής.

Η πολιτιστική μας κληρονομιά καταστρέφεται και χάνεται ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, η οποία εξελίσσεται με πρωτοφανή ταχύτητα και κλίμακα. Ταυτόχρονα, η πολιτιστική κληρονομιά προσφέρει πράσινες, βιώσιμες λύσεις για την κλιματική κρίση. Μια βασική λύση είναι η ανακαίνιση παλαιών κτιρίων, η οποία έχει αποδειχθεί ότι είναι πιο φιλική προς το κλίμα από την κατεδάφιση. Η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν απαραίτητους μοχλούς αλλαγής που μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Τα μέτρα προσαρμογής και μετριασμού πρέπει να συνάδουν με τις αρχές της ποιότητας, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και να αποφεύγεται η κακή προσαρμογή που οδηγεί σε κρίση πολιτιστικής κληρονομιάς. Τα κατάλληλα μέτρα θα τονώσουν την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, την οικονομική ανάκαμψη και την ανάπτυξη δεξιοτήτων σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Η κοινή προσπάθεια της Ευρώπης, η οποία έχει ήδη παραγάγει παραδείγματα ορθών πρακτικών, θα αποτελέσει πηγή έμπνευσης για άλλες περιοχές του κόσμου.