Δείκτης ευπάθειας στις παράκτιες περιοχές — CVI

Ο δείκτης ευπάθειας στις παράκτιες περιοχές (CVI) είναι μία από τις πιο συνηθισμένες και απλές μεθόδους για την αξιολόγηση της ευπάθειας των ακτών στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, ιδίως λόγω διάβρωσης ή/και πλημμύρας (Gornitz et al., 1991). Το πρώτο μεθοδολογικό βήμα για τον υπολογισμό της αρχικής διατύπωσης του CVI αφορά τον προσδιορισμό των βασικών μεταβλητών που αντιπροσωπεύουν σημαντικές διαδικασίες οδήγησης που επηρεάζουν την ευπάθεια των ακτών και την εξέλιξη των ακτών γενικότερα. Γενικά, η σύνθεση CVI περιλαμβάνει 6 ή 7 μεταβλητές· η Γεωλογική Έρευνα των ΗΠΑ (USGS) εξέτασε ειδικότερα τις ακόλουθες έξι μεταβλητές: γεωμορφολογία, ρυθμοί μεταβολής της ακτογραμμής, παράκτια κλίση, σχετικός ρυθμός στάθμης της θάλασσας, μέσο ύψος κύματος, μέση παλιρροϊκή περιοχή. Το δεύτερο βήμα αφορά τον ποσοτικό προσδιορισμό των καθορισμένων βασικών μεταβλητών. Αν και υπάρχουν διάφορες μεθοδολογίες για το στάδιο αυτό, ο ποσοτικός προσδιορισμός βασίζεται γενικά στον ορισμό των ημιποσοτικών βαθμολογιών σύμφωνα με μια κλίμακα 1-5· 1 υποδηλώνει χαμηλή συμβολή στην ευπάθεια των ακτών μιας συγκεκριμένης βασικής μεταβλητής για την υπό μελέτη περιοχή ή υποπεριοχές, ενώ 5 υποδηλώνει υψηλή συμβολή. Στη συνέχεια (τρίτο βήμα) οι βασικές μεταβλητές συγκεντρώνονται σε έναν ενιαίο δείκτη, μέσω ενός μαθηματικού τύπου. Τέλος, ως τέταρτο βήμα οι τιμές CVI ταξινομούνται στη συνέχεια σε n διαφορετικές ομάδες (συνήθως 3 ή 4) χρησιμοποιώντας n-1 εκατοστημόριο ως όρια. Αν και χρησιμοποιείται ευρέως, ο μεγαλύτερος περιορισμός της αρχικής διατύπωσης CVI είναι η αδυναμία της να αντιμετωπίσει κοινωνικοοικονομικές πτυχές (όπως για παράδειγμα ο αριθμός των ατόμων που πλήττονται, οι υποδομές που ενδέχεται να έχουν υποστεί ζημία και το οικονομικό κόστος) στο πλαίσιο της αξιολόγησης της ευπάθειας των ακτών (Gornitz et al., 1993· Cooper και McLaughlin, 1998· Κ.ΛΠ.-ACC, 2010). Για την αντιμετώπιση αυτού του βασικού περιορισμού, υπάρχουν δύο κύριες πιθανές προσεγγίσεις: I) χρήση του αρχικού CVI σε συνδυασμό με άλλους δείκτες ικανούς να αντιπροσωπεύουν καλύτερα την πολυπλοκότητα του παράκτιου συστήματος και σε σχέση με κοινωνικοοικονομικές πτυχές· II) τροποποίηση/επέκταση της αρχικής διατύπωσης της CVI, λαμβάνοντας επίσης υπόψη μεταβλητές που αντιπροσωπεύουν τα κοινωνικοοικονομικά συστήματα. Αυτή η δεύτερη προσέγγιση οδήγησε στην ανάπτυξη διαφόρων βελτιωμένων διατυπώσεων, συμπεριλαμβανομένων των ακόλουθων: Özyurt et al. (2008) ανέπτυξε ένα CVI για να αξιολογήσει ειδικά τις επιπτώσεις που προκαλούνται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Ο δείκτης προσδιορίζεται μέσω της ενσωμάτωσης 5 υποδεικτών, καθένας από τους οποίους αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο αντίκτυπο που σχετίζεται με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας· δηλ. διάβρωση των ακτών, πλημμύρες λόγω καταιγίδων, μόνιμη πλημμύρα, εισβολή αλμυρού νερού στους πόρους των υπόγειων υδάτων και εισβολή αλμυρού νερού σε ποταμούς/εκβολές ποταμών. Κάθε υποδείκτης υπολογίζεται μέσω της ημιποσοτικής αξιολόγησης τόσο των φυσικών όσο και των ανθρώπινων παραμέτρων επιρροής. Ο συγγραφέας εφάρμοσε αυτή τη μεθοδολογία στο Δέλτα Göksu στην Τουρκία. Οι Szlafsztein και Sterr (2007) διαμόρφωσαν τον σύνθετο δείκτη ευπάθειας που συνδυάζει μια σειρά από ξεχωριστές μεταβλητές που αντικατοπτρίζουν φυσικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά που συμβάλλουν στην ευπάθεια των ακτών λόγω φυσικών κινδύνων. Οι συγγραφείς εφάρμοσαν τον δείκτη στις παράκτιες περιοχές της Βραζιλίας, λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις φυσικές παραμέτρους: μήκος ακτογραμμής και ημιτονότητα, πυκνότητα ακτογραμμών σε δημοτικές περιοχές, παράκτια χαρακτηριστικά (εκβολές ποταμών, παραλία κ.λπ.), μέτρα προστασίας των ακτών, αποξήρανση των υδάτων, περιοχές πλημμύρας. Οι κοινωνικοοικονομικές παράμετροι αποτελούνταν από: συνολικός πληθυσμός και συνολικός πληθυσμός που επλήγη από πλημμύρες, πυκνότητα πληθυσμού, μη τοπικό πληθυσμό (δηλαδή γεννημένος αλλού αλλά ζει σε υπό εξέταση περιοχές), φτώχεια, δημοτικός πλούτος. Οι McLaughlin και Cooper (2010) ανέπτυξαν ένα CVI πολλαπλών διαστάσεων, ειδικά για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της διάβρωσης. Ο δείκτης περιλαμβάνει τρεις υποδείκτες: I) έναν παράκτιο χαρακτηριστικό υποδείκτη, ο οποίος περιγράφει την ανθεκτικότητα και την ευαισθησία των παράκτιων ζωνών στη διάβρωση, ii) έναν υποδείκτης επιβολής παράκτιων ζωνών, που χαρακτηρίζει τις μεταβλητές εξαναγκασμού που συμβάλλουν στη διάβρωση λόγω κύματος, iii) και έναν κοινωνικοοικονομικό υποδείκτη, ο οποίος περιγράφει τους στόχους που ενδέχεται να διατρέχουν κίνδυνο. Ειδικότερα, οι συγγραφείς εφάρμοσαν το ευρετήριο σε ένα σύστημα πολλαπλών κλιμάκων, συμπεριλαμβανομένων: Βόρεια Ιρλανδία (εθνική κλίμακα), Coleraine Borough Council (περιφερειακή κλίμακα) και Portrush East Strand (τοπική κλίμακα).