Vöktun, skýrslugjöf og mat (MRE)

Vöktun, skýrslugjöf og mat (MRE) er síðasta skrefið í aðlögunarstefnuferlinu eins og það birtist í aðlögunarstuðningstækinu og lykilþáttur í endurtekningarferli. Það getur hjálpað til við að skilja framfarir og árangur, læra og miðla kennslustundum og upplýsa framtíðarstefnu og venjur. Það gegnir því mikilvægu hlutverki sem gerir aðlögun kleift að þróast og bæta með tímanum.

Þrátt fyrir mikilvægar framfarir á undanförnum árum er reynsla af MRE enn takmörkuð. Þessi athugasemd er einnig nefnd nokkrum sinnum í IPCC AR6 WG II skýrslunni Climate Change 2022: Áhrif, aðlögun og viðkvæmni. Aðeins fá lönd hafa þegar hafið framkvæmd MRE-kerfa sinna, þar sem áhersla er lögð á eftirlit og minna hafa litið á þáttinn í matinu. Enn fremur, að teknu tilliti til margra skuldbindinga um skýrslugjöf sem leiðir af ESB og alþjóðasamningum, hafa lönd áhuga á að greina samlegðaráhrif sem kunna að koma fram í mismunandi MRE ferlum.

Umhverfisstofnun Evrópu (EEA), með stuðningi Evrópumiðstöðvar um aðlögun að loftslagsbreytingum og LULUCF (ETC CA — fyrrum ETC/CCA), hefur, með stuðningi evrópsku verkefnamiðstöðvarinnar um aðlögun að loftslagsbreytingum og LULUCF (ETC CA — fyrrum ETC/CCA), rannsakað mismunandi þætti MRE-ferlanna og miðlað snemmbærri innsýn í þessari þróun í fjölda skýrslna:

• Landsbundnir aðlögunarferlar í Evrópulöndum (2014): Þessi EEA skýrsla sýnir yfirgripsmikið yfirlit yfir ferli aðlögunarstefnu í Evrópu, byggt á einstöku safni niðurstaðna úr yfirgripsmiklum spurningalista um sjálfsmat. Eftirlit, skýrslugjöf og mat var eitt af lykilatriðunum sem kannaðar voru í þessari skýrslu.
• Landsbundin vöktun, skýrslugjöf og mat á aðlögun að loftslagsbreytingum í Evrópu (2015): Þessi skýrsla veitir innsýn í aðlögunarvöktunar-, skýrslugjafar- og matskerfi á landsvísu í Evrópu. Það býður upp á áreiðanlegar og markvissar upplýsingar til að styðja við skilvirka og skilvirka framkvæmd stefnu og aðgerða að aðlögun að loftslagsbreytingum. Í skýrslunni er m.a. sýnt fram á mikilvægi og áhuga landa á því að deila reynslu sinni, einkum með tilliti til þeirra aðferða sem hægt er að nota til að fylgjast með og meta aðlögunarstefnu.
• Loftslagsbreytingar, áhrif og varnarleysi í Evrópu 2016. Skýrsla byggð á vísbendum: Þessi fjórða útgáfa skýrslunnar um loftslagsbreytingar, áhrif og varnarleysi í Evrópu miðar að því að styðja við framkvæmd og matsferli aðlögunaráætlunar ESB 2013 og þróun og framkvæmd landsbundinna og fjölþjóðlegra aðlögunaráætlana og -áætlana. Þar er horft til fortíðar og áætlaðra loftslagsbreytinga og áhrifa þeirra á vistkerfi og samfélag, varnarleysi gagnvart þessum áhrifum, þróun aðlögunarstefnu og undirliggjandi þekkingargrunn.
• Vöktun, skýrslugjöf og mat á aðlögun á landsvísu í Evrópu: Lærdómur og reynsla af öðrum sviðum stefnu (2017): Í vinnuskjali ETC/CCA er lögð áhersla á yfirfæranlegan lærdóm af matssamfélögum sem starfa á sviði líffræðilegrar fjölbreytni, aðlögunar og alþjóðlegrar þróunar og sjálfbærni sem getur upplýst MRE kerfi til aðlögunar að loftslagsbreytingum. Það sýnir innsýn, hvetjandi og viðeigandi sjónarmið fyrir þá sem vinna að kerfi MRE fyrir aðlögun í Evrópu, einkum á landsvísu.
• National Climate Change Vulnerability and risk assessment in Europe, 2018: Þessi skýrsla EEA kynnir lærdóm af innlendum áhrifum loftslagsbreytinga, veikleika og áhættumati og framlagi þeirra til þróunar innlendrar aðlögunarstefnu. Það auðveldar gagnkvæman lærdóm og miðlun reynslu milli landa um aðferðir og hagnýtar lausnir sem þau hafa notað til að framleiða og kynna mat sitt.
• Vísar fyrir aðlögun að loftslagsbreytingum á landsvísu — Lessons from new practice in Europe, 2018: Þetta vinnuskjal ETC/CCA býður upp á yfirlit yfir helstu skýrslugjafarferli sem falla undir ramma ESB og á heimsvísu. Á heimsvísu hafa Sendai Framework on Disaster Risk Reduction 2015-2030 (Sendai-ramminn), heimsmarkmiðin um sjálfbæra þróun (SDG) og Parísarsamningur Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (UNFCCC) verið skilgreindur sem viðeigandi fyrir MRE að því er varðar aðlögun að loftslagsbreytingum og eru þau kynnt í þessari skýrslu. Í þessu vinnuskjali er sérstaklega kannað hvernig hægt er að innleiða vísa sem hafa verið þróaðir í tengslum við fyrrnefnda ramma í Evrópulöndum og hvort einhver samlegðaráhrif í tengslum við skýrslugjafarferli þessara alþjóðlegu stefnuramma séu fyrir hendi. Í greininni er einnig að finna yfirlit yfir nýlegar framfarir sem orðið hafa í þróun og innleiðingu vísa sem notaðir eru við vöktun og mat á aðlögun loftslagsbreytinga á landsvísu, þar sem fjögur Evrópulönd voru með slíka aðlögunarvísa fyrir um mitt ár 2017: Austurríki, Finnland, Þýskaland og Bretland. Til viðbótar upplýsingum í þessu vinnublaði er gagnagrunnur með lýsigögnum um aðlögunarvísa á landsvísu frá fyrrgreindum löndum.
• Vöktun og mat á landsbundnum aðlögunarstefnum í öllu stefnumótunarferlinu (2020): Þessi skýrsla veitir yfirlit yfir þróun landa að því er varðar áætlanir og áætlanir um aðlögun að loftslagsbreytingum (CCA) og framkvæmd þeirra í samhengi við alþjóðlega og evrópska stefnuramma. Í skýrslunni er safnað saman fenginn lærdómur — á landsvísu — um eftirlit með aðlögun, skýrslugjöf og mat (MRE), framtíðarleiðbeiningar og tækifæri til gagnkvæms náms við mat á áætlunum og áætlunum á landsvísu og á evrópskum vettvangi og áhrif nýtilkominna krafna um skýrslugjöf frá viðkomandi stefnum ESB til að bæta mat á vettvangi ESB.