Matvælaöryggisstofnun Evrópu

Lýsing

Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) er evrópsk stofnun sem er fjármögnuð af Evrópusambandinu og starfar óháð evrópskum löggjafar- og framkvæmdastofnunum (framkvæmdastjórninni, ráðinu, þinginu) og aðildarríkjum ESB.

Það var sett á laggirnar árið 2002 eftir röð matvælakreppu seint á tíunda áratugnum til að vera uppspretta vísindalegrar ráðgjafar og samskipta um áhættu í tengslum við fæðukeðjuna. Stofnunin var löglega stofnuð af ESB samkvæmt almennum matvælalögum - reglugerð 178/2002. Með almennu matvælalögunum var komið á fót evrópsku matvælaöryggiskerfi þar sem ábyrgð á áhættumati (vísindum) og áhættustjórnun (stefnu) er haldið aðgreindu. EFSA ber ábyrgð á fyrra svæðinu og ber einnig skylda til að koma vísindalegum niðurstöðum sínum á framfæri við almenning.

Matvælaöryggisstofnunin miðar að því að veita hágæða vísindalega ráðgjöf til að mynda grundvöll fyrir evrópska stefnu og löggjöf sem byggist á sérþekkingu á neti vísindamanna og starfsfólks og gæðum vísindalegra upplýsinga og aðferðafræði sem grundvallast á alþjóðlega viðurkenndum stöðlum.

Matvælaöryggisstofnunin gefur vísindaleg álit og ráðgjöf varðandi: Matvæla- og fóðuröryggi, næring, heilbrigði og velferð dýra, plöntuvernd og plöntuheilbrigði. Matvælaöryggisstofnunin telur enn fremur, með mati á umhverfisáhættu, hugsanleg áhrif fæðukeðjunnar á líffræðilega fjölbreytni búsvæða plantna og dýra.

Frá því að Matvælaöryggisstofnunin var stofnuð hefur hún veitt vísindalega ráðgjöf um ýmis málefni, s.s. kúariðu, salmonellu, aukefni í matvælum, s.s. aspartam, innihaldsefni ofnæmisvaldandi matvæla, erfðabreyttar lífverur, varnarefni og vandamál er varða heilbrigði dýra, s.s. fuglainflúensu.

ESFA safnar og greinir gögn til að tryggja að evrópskt áhættumat sé stutt af umfangsmestu vísindalegu upplýsingum sem til eru. Það gerir það í samvinnu við aðildarríki ESB.

Lykilstarfsemi innan loftslagsbreytinga og heilsu

Loftslagsbreytingar eru mikilvægur þáttur í aðsteðjandi áhættu fyrir matvælaöryggi í framtíðinni. Í júní 2020 birti Matvælaöryggisstofnunin niðurstöður CLEFSA-verkefnisins (Climate change as a driver of emerging risks for food and feed safety, plant, animal health and nutritional quality). b) að nota sjóndeildarhringskönnun og hópskönnun til að safna margs konar merkjum frá ýmsum upplýsingaveitum, c) að nota þekkingarnet sérfræðinga frá alþjóðastofnunum í Evrópusambandinu og hjá Sameinuðu þjóðunum, d) að hanna tæki til ákvörðunargreiningar á mörgum viðmiðunum (MCDA) til að lýsa merkjum með þátttökuferli þar sem sérfræðiþekking er notuð til að greina viðeigandi atriði út frá umfangsmiklum og oft ófullnægjandi upplýsingum, e) þróa aðferðafræði og vísa til greiningar og birtingar á upplýsingum sem safnað er við lýsingu á eiginleikum og til að takast á við óvissu í umhverfi þar sem gögn eru fátæk.

Þverfaglegt CLEFSA net hefur verið búið til, stofnað af sérfræðingum frá evrópskum og alþjóðlegum stofnunum (EEA, OIE, ECDC, JRC, FAO, WHO, WMO, UNEP, CNR, UNESCO-IOC – SCOR GlobalHAB program), fræðilegum stofnunum (University California Los Angeles, Florence University), leiðandi höfundar IPCC matsskýrslu og samræmingaraðilar stórra verkefna ESB sem taka þátt í loftslagsbreytingum (EuroCigua). Lagt hefur verið af stað könnun til að safna saman ýmsum málefnum sem gætu orðið fyrir áhrifum af loftslagsbreytingum, þ.m.t. veikum merkjum, á öllum sviðum Matvælaöryggisstofnunarinnar. Meira en 600 sérfræðingar svöruðu og sögðu frá yfir 240 málum. Til viðbótar við þau atriði sem tilgreind eru í könnuninni hefur verið leitað í heimildum með því að nota netleitartæki sem aðrar stofnanir Evrópusambandsins þróuðu, aðsteðjandi áhættunet Matvælaöryggisstofnunar Evrópu (e. EFSA Emerging Risks Exchange Network – EREN and the Stakeholders Discussion group) og upplýsingar sem stafa af starfsemi Matvælaöryggisstofnunarinnar í tengslum við viðfangsefnið.

CLEFSA-verkefnið hefur lýst og greint tölfræðilega yfir 100 nýtilkomin atriði að því er varðar öryggi matvæla og fóðurs, heilbrigði plantna og dýra og næringargildi. Greiningin gefur til kynna að loftslagsbreytingar geti aukið alvarleika, lengd og/eða tíðni hugsanlegra áhrifa hættunnar sem er til athugunar í tilgreinda málinu. Hins vegar bendir það til meiri áberandi áhrifa á líkur á tilkomu.