Monitoraġġ, Rapportar u Evalwazzjoni (MRE)

Il-Monitoraġġ, ir-Rapportar u l-Evalwazzjoni (MRE) huma l-aħħar pass taċ-ċiklu tal-politika ta’ adattament kif viżwalizzat fl-Għodda ta’ Appoġġ għall-Adattament u aspett ewlieni ta’ proċess ta’ adattament iterattiv. Dan jista’ jgħin biex wieħed jifhem il-progress u l-prestazzjoni, jitgħallem u jikkomunika t-tagħlimiet u jinforma l-politika u l-prattika futuri. Għalhekk għandu rwol kritiku li jippermetti li l-adattament jevolvi u jitjieb maż-żmien.

Minkejja l-progress importanti li sar f’dawn l-aħħar snin, l-esperjenza fl-MRE għadha limitata. Din l-osservazzjoni tissemma wkoll diversi drabi fir-rapport tal-Grupp ta’ Ħidma II tal-AR6 tal-IPCC dwar it-Tibdil fil-Klima 2022: Impatti, Adattament u Vulnerabbiltà. Ftit pajjiżi biss diġà bdew jimplimentaw is-sistemi tal-MRE tagħhom, billi jiffokaw primarjament fuq il-monitoraġġ, u inqas ħarsu lejn l-aspett tal-evalwazzjoni. Barra minn hekk, meta jitqiesu d-diversi impenji ta’ rapportar li jirriżultaw mill-ftehimiet tal-UE u dawk internazzjonali, il-pajjiżi huma interessati li jidentifikaw sinerġiji li jistgħu jitfaċċaw fil-proċessi differenti tal-MRE.

F’tentattiv biex trawwem it-tagħlim u tappoġġa lill-pajjiżi Ewropej fit-tfassil u fl-implimentazzjoni tas-sistemi MRE, l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA), bl-appoġġ taċ-Ċentru Tematiku Ewropew dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima u l-LULUCF (ETCCA - ETC/CCA preċedenti), investigat aspetti differenti tal-proċessi MRE u kkomunikat għarfien bikri minn din il-prattika li qed tevolvi f’għadd ta’ rapporti:

• Proċessi nazzjonali tal-politika tal-adattament fil-pajjiżi Ewropej(2014): Dan ir-rapport tal-EEA jippreżenta ħarsa ġenerali komprensiva lejn il-proċessi nazzjonali tal-politika ta’ adattament fl-Ewropa, abbażi ta’ ġabra unika ta’ sejbiet minn kwestjonarju estensiv ta’ awtovalutazzjoni. Il-monitoraġġ, ir-rappurtar u l-evalwazzjoni kienu wieħed mis-suġġetti ewlenin esplorati f’dan ir-rapport.
• Monitoraġġ, rappurtar u evalwazzjoni nazzjonali tal-adattament għat-tibdil fil-klima fl-Ewropa (2015): Dan ir-rapport jipprovdi għarfien dwar is-sistemi ta’ monitoraġġ, rapportar u evalwazzjoni tal-adattament fil-livell nazzjonali fl-Ewropa. Din toffri informazzjoni affidabbli u mmirata biex tappoġġa l-implimentazzjoni effettiva u effiċjenti tal-politiki u l-azzjonijiet ta’ adattament għat-tibdil fil-klima. Fost l-oħrajn, ir-rapport juri l-importanza u l-interess tal-pajjiżi fil-kondiviżjoni tal-esperjenzi, speċjalment fir-rigward tal-metodi li jistgħu jintużaw għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-politiki ta’ adattament.
• It-tibdil fil-klima, l-impatti u l-vulnerabbiltà fl-Ewropa 2016. Rapport ibbażat fuq l-indikaturi: Din ir-raba’ edizzjoni tar-rapport “Climate change, impacts and vulnerability in Europe” (It-tibdil fil-klima, l-impatti u l-vulnerabbiltà fl-Ewropa) għandha l-għan li tappoġġa l-proċess ta’ implimentazzjoni u evalwazzjoni tal-Istrateġija ta’ Adattament tal-UE tal-2013, u l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ strateġiji u pjanijiet ta’ adattament nazzjonali u tranżnazzjonali. Tħares lejn it-tibdil fil-klima tal-passat u dak ipproġettat u l-impatti tiegħu fuq l-ekosistemi u s-soċjetà, il-vulnerabbiltà għal dawn l-impatti, l-iżvilupp ta’ politiki ta’ adattament u l-bażi ta’għarfien sottostanti .
• Monitoraġġ, Rapportar u Evalwazzjoni tal-adattament fil-livell nazzjonali fl-Ewropa: Lezzjonijiet u esperjenzi minn oqsma oħra ta’ politika (2017): Dan id-dokument ta’ ħidma tal-ETC/CCA jenfasizza t-tagħlimiet trasferibbli meħuda mill-komunitajiet ta’ evalwazzjoni li jaħdmu fl-oqsma ta’ politika tal-bijodiversità, l-adattament u l-iżvilupp internazzjonali, u s-sostenibbiltà li jistgħu jinfurmaw is-sistemi tal-MRE għall-adattament għat-tibdil fil-klima. Dan jiżvela perspettivi intuwittivi, ta’ ispirazzjoni u rilevanti għal dawk li jaħdmu fuq is-sistemi tal-MRE għall-adattament fl-Ewropa, b’mod partikolari fil-livell nazzjonali.
• Valutazzjonijiet nazzjonali tal-vulnerabbiltà u r-riskju tat-tibdil fil-klima fl-Ewropa, 2018: Dan ir-rapport tal-EEA jippreżenta t-tagħlimiet meħuda mill-valutazzjonijiet nazzjonali tal-impatt, tal-vulnerabbiltà u tar-riskji tat-tibdil fil-klima u l-kontribut tagħhom għall-iżvilupp ta’ politiki nazzjonali ta’ adattament. Dan jiffaċilita t-tagħlim reċiproku u l-kondiviżjoni tal-esperjenzi bejn il-pajjiżi dwar l-approċċi u s-soluzzjonijiet prattiċi li użaw biex jipproduċu u jippreżentaw il-valutazzjonijiet tagħhom.
• Indikaturi għall-adattament għat-tibdil fil-klima fil-livell nazzjonali - Lezzjonijiet minn prattika emerġenti fl-Ewropa, 2018:Dan id-dokument ta’ ħidma tal-ETC/CCA joffri ħarsa ġenerali lejn il-proċessi ewlenin ta’ rapportar inklużi fl-oqfsa fil-livell tal-UE u dak globali. Fil-livell globali, il-Qafas ta’ Sendai dwar it-Tnaqqis tar-Riskju ta’ Diżastri 2015-2030 (il-Qafas ta’ Sendai), l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) u l-Ftehim ta’ Pariġi tal-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC) ġew identifikati bħala rilevanti għall-MRE tal-adattament għat-tibdil fil-klima u huma ppreżentati f’dan ir-rapport. B’mod speċifiku, dan id-dokument ta’ ħidma jinvestiga kif l-indikaturi żviluppati fil-kuntest tal-oqfsa msemmija hawn fuq jistgħu jiġu implimentati fil-pajjiżi Ewropej u jekk jeżistux xi sinerġiji relatati mal-proċessi ta’ rapportar ta’ dawn l-oqfsa ta’ politika internazzjonali. Barra minn hekk, id-dokument jipprovdi ħarsa ġenerali lejn il-progress reċenti li sar fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ indikaturi użati għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-adattament għat-tibdil fil-klima fil-livell nazzjonali, filwaqt li jħares lejn erba’ pajjiżi Ewropej li kellhom tali indikaturi ta’ adattament fis-seħħ sa nofs l-2017: l-Awstrija, il-Finlandja, il-Ġermanja u r-Renju Unit. L-informazzjoni ppreżentata f’dan id-dokument ta’ ħidma hija kkomplementata minn bażi tad-data, li tippreżenta l-metadata tal-indikaturi tal-adattament fil-livell nazzjonali mill-erba’ pajjiżi msemmija hawn fuq.
• Il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-politiki nazzjonali ta’ adattament matul iċ-ċiklu ta’ politika (2020): Dan ir-rapport jipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-iżviluppi tal-pajjiżi f’termini ta’ strateġiji u pjanijiet għall-adattament għat-tibdil fil-klima (CCA) u l-implimentazzjoni tagħhom f’kuntest ta’ oqfsa ta’ politika globali u Ewropej. Ir-rapport jiġbor flimkien it-tagħlimiet meħuda — fil-livell nazzjonali — dwar il-monitoraġġ, ir-rapportar u l-evalwazzjoni tal-adattament (MRE), id-direzzjonijiet u l-opportunitajiet futuri għat-tagħlim reċiproku dwar l-evalwazzjoni tal-istrateġiji u l-pjanijiet tas-CCA fil-livelli nazzjonali u Ewropej u l-implikazzjonijiet tar-rekwiżiti ta’ rapportar emerġenti mill-politiki rilevanti tal-UE biex tittejjeb l-evalwazzjoni fil-livell tal-UE.