Il-vulnerabbiltà tal-Ewropa għall-impatti tas-CC li jseħħu barra mill-Ewropa

Il-kummerċ internazzjonali, l-ivvjaġġar, it-telekomunikazzjonijiet u aspetti oħra tal-globalizzazzjoni jżidu l-probabbiltà li l-impatti tat-tibdil fil-klima jkollhom konsegwenzi lil hinn mir-reġjuni jew in-nazzjonijiet fejn iseħħu. Konsegwenzi bħal dawn jissejħu “effetti transfruntiera” tat-tibdil fil-klima, jew bħala “effetti indiretti”, “effetti transfruntiera” jew “effetti konsegwenzjali”. Dawn l-effetti jistgħu jinfluwenzaw b’mod sinifikanti r-riskju ġenerali tat-tibdil fil-klima għar-reġjuni, is-setturi u n-nies. Għalhekk, dawn għandhom jiġu kkunsidrati fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politiki ta’ adattament. L-effetti transfruntiera jistgħu jiġu ġġenerati minn avveniment klimatiku estrem wieħed li jista’ jikkawża katina ta’ reazzjonijiet permezz ta’ perkorsi tal-impatt, pereżempju, tfixkil temporanju tal-ktajjen tal-provvista globali minħabba ħsara fl-infrastruttura tat-trasport, jew iddeterminat minn perjodi twal ta’ kundizzjonijiet estremi tat-temp jew tibdil gradwali fil-klima.

Il-Kapitolu 6.4 tar-rapport tal-EEA It-tibdil fil-klima, l-impatti u l-vulnerabbiltà fl-Ewropa 2016 janalizza l-effetti transfruntiera kkawżati mill-impatti tat-tibdil fil-klima li jseħħu barra mill-Ewropa, li għandhom effetti kaskata indiretti fuq it-territorju Ewropew. Dan jidentifika sitt mogħdijiet ewlenin ibbażati fuq il-letteratura disponibbli: (i) il-kummerċ ta' komoditajiet agrikoli, (ii) il-kummerċ ta' komoditajiet mhux agrikoli, (iii) l-infrastruttura u t-trasport, (iv) il-ġeopolitika u r-riskji għas-sigurtà, (v) il-migrazzjoni tal-bniedem, u (vi) il-finanzjament (ara l-Figura 1).

Illustrazzjoni 1. Sitt perkorsi ewlenin ta’ impatti indiretti għall-Ewropa (EEA, 2017).

Sors: iż-ŻEE.
Nota: Id-direzzjonijiet tal-impatt tqiegħdu b’mod arbitrarju fuq il-mappa; għalhekk, il-vleġeġ ma jindikaw l-ebda direzzjoni ġeografika predominanti li minnha dawn l-impatti jistgħu jaffettwaw lill-Ewropa (ir-rapport tal-EEA “Climate change, impacts and vulnerability in Europe 2016”).

Kif irrapportat fil-Kapitolu 6.4 tar-rapport tal-EEA, l-aktar evidenza b’saħħitha għas-sensittività tal-Ewropa għall-impatti transfruntiera huma l-effetti ekonomiċi kkawżati mill-volatilitajiet tal-prezzijiet globali kkawżati mill-klima; interruzzjonijiet fin-netwerks tat-trasport bħall-portijiet; u bidliet fl-ambjent tal-Artiku, bħal rotot ġodda tat-tbaħħir.

Ir-reġjun tal-Mediterran tal-Ewropa ġie identifikat bħala l-aktar vulnerabbli għax-xokkijiet fil-fluss tal-komoditajiet agrikoli, minħabba dipendenza għolja fuq l-importazzjonijiet minn barra l-Ewropa. L-estremitajiet klimatiċi reċenti barra mill-Ewropa diġà kellhom impatt negattiv fuq l-Ewropa. Pereżempju, il-mewġa ta’ sħana Russa fl-2010 qerdet madwar 30 % tal-ħsad taċ-ċereali tar-Russja u kkontribwiet għal żieda ta’ 60–80 % fil-prezzijiet globali tal-qamħ. Il-kriżi globali tar-ross tal-2008, li matulha l-prezz tas-suq globali tar-ross żdied b’erba’ darbiet matul ftit xhur, kienet parzjalment ikkawżata minn nixfa twila fl-Awstralja, fost kawżi oħra.

Il-gruppi tal-popolazzjoni b’introjtu baxx fil-partijiet kollha tal-Ewropa x’aktarx li jiġu affettwati b’mod sproporzjonat aktar mill-volatilitajiet tal-prezzijiet tal-ikel.

L-ekonomiji Ewropej żgħar, miftuħa u żviluppati ħafna huma mistennija li jkunu vulnerabbli primarjament għal xokkijiet fil-fluss ta’ komoditajiet mhux agrikoli. Eżempji ta’ effetti indiretti bħal dawn huma n-nuqqas ta’ hard drives u ż-żieda assoċjata fil-livelli tal-prezzijiet ikkawżata minn avveniment serju ta’ għargħar fit-Tajlandja fl-2011 u t-tnaqqis fl-esportazzjonijiet tal-faħam u ż-żieda fil-prezzijiet tas-suq dinji kkawżati minn għargħar estrem fil-Lvant tal-Awstralja fl-2010/11.

L-impatti tat-tibdil fil-klima u l-avvenimenti estremi fuq l-infrastruttura tat-trasport barra mill-Ewropa (eż. it-toroq, il-pipelines, il-ferroviji, il-pontijiet, il-portijiet, l-ajruporti u l-mini) jista’ jkollhom effetti konsegwenzjali fl-Ewropa wkoll. Pereżempju, l-Uragan Katrina fl-2005 qered partijiet kbar tal-port ta’ New Orleans fl-Istati Uniti, u kkawża nuqqas temporanju fil-provvista globali taż-żejt u żieda temporanja fil-prezz globali taż-żejt.

It-tibdil fil-klima fl-Afrika ta’ Fuq u fil-Lvant Nofsani jista’ jżid ir-riskji ġeostrateġiċi għall-Ewropa. Studji reċenti jissuġġerixxu li t-temperaturi se jaqbżu l-limitu għall-adattabilità tal-bniedem lejn l-aħħar tas-seklu 21 f’xi wħud minn dawn ir-reġjuni. Barra minn hekk, iż-żieda fil-livell tal-baħar qed thedded dejjem aktar iż-żoni kostali popolati, bħad-Delta tan-Nil, fejn hija kkonċentrata parti kbira mill-popolazzjoni Eġizzjana u l-art agrikola. Kundizzjonijiet klimatiċi mingħajr preċedent, flimkien ma’ fatturi soċjoekonomiċi u politiċi, jistgħu jkomplu jżidu l-instabbiltà reġjonali. Din iż-żieda, min-naħa tagħha, tista’ twassal għal żieda sostanzjali fil-flussi tar-refuġjati u tal-migrazzjoni lejn l-Ewropa, b’impatti politiċi u ta’ sigurtà potenzjali.

Il-perkors finanzjarju jirreferi għal dawk l-impatti tat-tibdil fil-klima li jistgħu jfixklu l-fluss tal-kapital pubbliku u privat, bħal investimenti barranin, rimessi minn ħaddiema migranti jew assigurazzjoni internazzjonali, b’riperkussjonijiet għall-flussi finanzjarji f’diversi pajjiżi. Pereżempju, ammont sostanzjali tal-ispejjeż tal-assigurazzjoni mill-Uragan Katrina fl-2005 waqa’ fuq is-swieq tal-ishma ta’ Londra. Iż-żieda prevista fl-okkorrenza u fl-intensità ta’ avvenimenti estremi tat-temp f’ħafna partijiet tad-dinja se tkun ta’ sfida għas-sistemi tal-assigurazzjoni, filwaqt li tiddetermina żidiet fil-primjums tal-assigurazzjoni u tnaqqis fil-kopertura, iżda tipprovdi wkoll opportunitajiet ġodda għall-kumpaniji tal-assigurazzjoni Ewropej biex jinvestu fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw.

Skont diversi studji, il-vulnerabbiltà Ewropea għall-effetti transfruntiera tat-tibdil fil-klima hija mistennija li tiżdied fid-deċennji li ġejjin, iżda l-projezzjonijiet kwantitattivi għadhom mhumiex disponibbli.