Niggwidaw iż-Żoni Protetti tal-Baħar tal-Mediterran matul l-era tat-tibdil fil-klima: il-bini tar-reżiljenza u l-adattament (MPA-ADAPT)

Matul id-deċennji li ġejjin, it-tibdil fil-klima se jirrappreżenta sfida li qed tiżdied malajr għall-ekosistemi u l-għajxien fiż-żona tal-Mediterran. Diġà qed tiġi osservata evidenza diretta tat-tibdil fil-klima fil-kosta tal-Mediterran u fiż-Żoni Protetti tal-Baħar (MPAs). Iż-żieda fit-temperatura tal-baħar u l-bidliet fis-salinità u fiċ-ċirkolazzjoni, pereżempju, qed jikkawżaw bidliet fid-distribuzzjoni tal-ispeċijiet indiġeni, fit-tixrid tal-ispeċijiet aljeni, fil-mortalità tal-massa tal-komunitajiet makrobentiċi u fil-proliferazzjoni tal-popolazzjoni tal-bram. Dawn il-bidliet ma jikkawżawx biss impatti fuq il-bijodiversità tal-baħar, iżda wkoll fuq l-attivitajiet tal-bniedem; pereżempju, is-setturi tat-turiżmu u tas-sajd qed jiġu affettwati dejjem aktar minnu.

Iż-Żoni Protetti tal-Baħar jista’ jkollhom rwol importanti fil-mitigazzjoni u l-adattament għat-tibdil fil-klima, peress li jirrappreżentaw żoni ta’ pressjoni umana mnaqqsa u sforzi ta’ konservazzjoni kkonċentrati. Jekk jiġu ġestiti tajjeb, dawn jistgħu jikkontribwixxu biex tinbena r-reżiljenza kemm għall-komunitajiet kostali kif ukoll għall-bijodiversità tal-baħar. Sfortunatament, it-tibdil fil-klima mhuwiex inkorporat b’mod espliċitu fil-maġġoranza tal-pjanijiet ta’ ġestjoni taż-Żoni Protetti tal-Baħar fil-Mediterran u l-informazzjoni biex tgħin fit-teħid tad-deċiżjonijiet taż-Żoni Protetti tal-Baħar hija limitata u frammentata, flimkien ma’ lakuni importanti fil-kapaċità u l-finanzjament. Il-proġett MPA-Adapt ġie żviluppat biex jindirizza dawk l-isfidi permezz ta’ approċċ f’diversi livelli. L-objettivi speċifiċi tal-MPA-ADAPT huma:

• li titqajjem kuxjenza dwar ir-rwol ta' MPAs effettivi għat-tisħiħ tar-reżiljenza għat-tibdil fil-klima u s-salvagwardja tas-servizzi tal-ekosistema kif ukoll il-kontribut għal miżuri ta' adattament;
• li tissaħħaħ il-kapaċità tal-MPAs li jippjanaw u jirrispondu għall-impatti tat-tibdil fil-klima abbażi ta' fehim aħjar tar-riskju u l-vulnerabbiltà klimatiċi;
• li jintwera kif it-tibdil fil-klima jista’ jiġi integrat fl-ippjanar u l-ġestjoni taż-Żoni Protetti tal-Baħar Mediterranji.

Intgħażlu ħames żoni protetti tal-baħar minn tliet pajjiżi tal-Mediterran biex jaġixxu bħala siti pilota (il-Park Nazzjonali ta’ Brjuni fil-Kroazja, l-MPA tal-Gżejjer Pelagie fl-Italja, l-MPA ta’ Portofino fl-Italja, ir-Riżerva Naturali tal-Istrett ta’ Bonifacio fi Franza, u l-Park Nazzjonali ta’ Port-Cros fi Franza) għall-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni għall-adattament għat-tibdil fil-klima u l-integrazzjoni tagħhom fil-qafas ta’ ġestjoni eżistenti.

In-nota ta’ politika “Recognising connectivity and climate change impacts as essential elements for an effective North Atlantic MPA network” (Ir-rikonoxximent tal-konnettività u l-impatti tat-tibdil fil-klima bħala elementi essenzjali għal network effettiv taż-Żoni Protetti tal-Baħar tal-Atlantiku tat-Tramuntana) ġiet ippubblikata fl-2019. L-implikazzjonijiet prattiċi għall-ippjanar tan-networks taż-Żoni Protetti tal-Baħar jinkludu l-ħtieġa li jiġu rikonoxxuti ż-żoni sfruttati mill-baħar u ż-żoni tal-baħar fond fejn il-bijodiversità tista’ tkun aktar reżiljenti għat-tibdil fil-klima.