Europese klimaatrisicobeoordeling

In mei 2022 zijn het directoraat-generaal Klimaatactie van de Europese Commissie (DG CLIMA) en het Europees Milieuagentschap (EEA) begonnen met de voorbereiding van de eerste Europese klimaatrisicobeoordeling (EUCRA). In deze eerste EUCRA, die in 2024 werd gepubliceerd, worden de huidige en toekomstige gevolgen en risico’s van klimaatverandering met betrekking tot het milieu, de economie en de samenleving in ruimere zin in Europa beoordeeld.

Momenteel wordt gewerkt aan de tweede EUCRA, die in het derde kwartaal van 2028 zal worden gepubliceerd.

Beleidscontext

In de aanpassingsstrategie van de EU wordt uiteengezet hoe de Europese Unie zich kan aanpassen aan de onvermijdelijke gevolgen van de klimaatverandering en tegen 2050 klimaatbestendig kan worden. In de strategie wordt risicobeoordeling aangemerkt als een belangrijke stap in de richting van systematische aanpassing in Europa. In de resolutie van het Europees Parlement van 15 september 2022 werd er ook bij de Commissie op aangedrongen een EU-brede klimaatrisicobeoordeling op te stellen en bijzondere aandacht te besteden aan de risico’s van droogte, bosbranden en gezondheidsbedreigingen. In de daaropvolgende conclusies van de Raad van 17 juni 2024 wordt de Commissie verzocht de regelmatige EU-brede klimaatrisicobeoordelingen voort te zetten, waarbij ook rekening wordt gehouden met specifieke nationale omstandigheden. 

De eerste EUCRA (2024) benadrukt aanpassingsgerelateerde beleidsprioriteiten in Europa en is een belangrijke input voor de beleidsontwikkeling van de EU om de lidstaten te helpen de toenemende gevolgen van klimaatverandering te voorkomen en zich erop voor te bereiden. Het biedt een EU-breed referentiepunt voor nationale en subnationale klimaatrisicobeoordelingen.

In de politieke beleidslijnen 2024-2029 van de Europese Commissie wordt klimaatbestendigheid aangemerkt als een essentieel onderdeel van de algemene economische veiligheid van Europa en wordt benadrukt dat de EUCRA als leidraad zal dienen voor het nieuwe geïntegreerde kader voor Europese klimaatbestendigheid en risicobeheer.

De bredere context van risicobeoordeling en -paraatheid is gebaseerd op het verslag van Niinistö (oktober 2024), waarin de behoefte aan een alomvattende, EU-brede risicobeoordeling voor alle risico’s wordt versterkt, waarin op scenario’s gebaseerde benaderingen worden geïntegreerd om op schokken te anticiperen en de veerkracht te versterken. Voorts wordt in het Draghi-verslag over het concurrentievermogen van de EU (2024) gewezen op klimaatrisico’s als een structurele bedreiging voor de economische veerkracht van Europa, waarbij wordt benadrukt dat decarbonisatie, energiezekerheid en concurrentievermogen samen moeten worden aangepakt om klimaatgerelateerde kwetsbaarheden te beperken. Daarnaast wordt in de EU-strategie voor de paraatheidsunie (2025) opgeroepen tot betere prognoses en geïntegreerde beoordelingen van risico’s, dreigingen en trapsgewijze effecten, ondersteund door wetenschappelijk bewijs. De Europese strategie voor waterweerbaarheid bevat een aanpak om watergerelateerde risico’s aan te pakken.

EUCRA-2 is afgestemd op deze en andere risico- en paraatheidsinitiatieven. Het zal dienen als hoeksteen voor het verankeren van klimaatveerkracht in de kern van de EU-besluitvorming, door een uitgebreide beoordeling en bruikbare inzichten te bieden om doeltreffend te informeren over beleid dat mensen en welvaart beschermt. 

Hoe zal EUCRA-2 verschillen van EUCRA-1?

Geplande innovaties van EUCRA-2 ten opzichte van EUCRA-1 zijn onder meer: 

• dekking van andere beleidsterreinen die door de klimaatverandering worden getroffen (met inbegrip van sociaal beleid, binnenlandse en internationale veiligheid);  
• betere kwantitatieve onderbouwing van de risicobeoordeling voor geselecteerde risico’s;  
• een meer gedetailleerde analyse van de aanpassingsopties en de beleidscontext van de EU; 
• een grotere betrokkenheid van nationale en sectorale belanghebbenden, en 
• systematischer verzamelen van informatie uit relevante door de EU gefinancierde onderzoeksprojecten.  

De geografische dekking van EUCRA-2 zal de 32 EER-lidstaten en de (momenteel) 6 EER-meewerkende landen zijn.   

Wat is het tijdsbestek?

De publicatie van EUCRA-2 staat gepland voor het derde kwartaal van 2028.

Wie is erbij betrokken?

Het directoraat-generaal Klimaatactie (DG CLIMA) van de Europese Commissie, het directoraat-generaal Europese Civiele Bescherming en Humanitaire Hulp (DG ECHO), het directoraat-generaal Milieu (DG ENV) en het EEA leiden gezamenlijk de voorbereiding van EUCRA-2. 

De ontwikkeling van EUCRA-2 wordt ondersteund door een consortium onder leiding van Ramboll Management Consulting, in samenwerking met Eurac Research, CMCC, Syke en het Stockholm Environment Institute. Het partnerschap zal verder worden versterkt door uitbestede deskundigen die gespecialiseerde senior input zullen leveren op alle relevante beleidsterreinen die onder EUCRA-2 vallen.

Bij EUCRA-2 zal een bredere praktijkgemeenschap worden betrokken, waarbij Europese en nationale belanghebbenden, wetenschappelijke deskundigen en praktijkmensen op het gebied van adaptatie zullen worden betrokken. Nadere informatie zal worden verstrekt zodra deze groepen belanghebbenden zijn opgericht.

Wat is de algemene aanpak en methodologie?

De EUCRA past het klimaatrisicoconcept van het zesde beoordelingsrapport (AR6) van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) toe en volgt waar mogelijk de richtsnoeren voor risicobeoordeling van ISO 31000 en ISO 14091.

Bron: UNDRR (aangepast)

EUCRA-2 zal de beoordelingsaanpak van EUCRA-1 verder ontwikkelen, rekening houdend met de suggesties in de discussienota voor EUCRA-2 van het Europees Thematisch Centrum voor aanpassing aan de klimaatverandering en LULUCF (ETC CA). Een methodologisch verslag is beschikbaar in H2 2026.

Contact

EUCRA@eea.europa.eu