Leiding geven aan mediterrane beschermde mariene gebieden in het tijdperk van de klimaatverandering: het opbouwen van veerkracht en aanpassing (MPA-ADAPT)

In de komende decennia zal de klimaatverandering een snel toenemende uitdaging vormen voor de ecosystemen en de bestaansmiddelen in het Middellandse Zeegebied. Direct bewijs van klimaatverandering wordt al waargenomen in de Middellandse Zeekust en in beschermde mariene gebieden (MPA's). De stijging van de zeetemperatuur en veranderingen in het zoutgehalte en de circulatie veroorzaken bijvoorbeeld veranderingen in de verspreiding van inheemse soorten, de verspreiding van uitheemse soorten, de massale sterfte van macrobenthische gemeenschappen en de bloei van kwallenpopulaties. Deze veranderingen hebben niet alleen gevolgen voor de mariene biodiversiteit, maar ook voor menselijke activiteiten; de toeristische sector en de visserijsector worden er bijvoorbeeld steeds meer door getroffen.

MPA’s kunnen een belangrijke rol spelen bij de matiging van en de aanpassing aan de klimaatverandering, aangezien zij gebieden vertegenwoordigen waar de menselijke druk wordt verminderd en de instandhoudingsinspanningen geconcentreerd zijn. Als ze goed worden beheerd, kunnen ze bijdragen tot het opbouwen van veerkracht voor zowel kustgemeenschappen als de mariene biodiversiteit. Helaas is klimaatverandering niet expliciet opgenomen in de meeste beheersplannen voor MPA’s in het Middellandse Zeegebied en is de informatie ter ondersteuning van de besluitvorming over MPA’s beperkt en versnipperd, samen met belangrijke lacunes in capaciteit en financiering. Het MPA-Adapt-project is ontwikkeld om deze uitdagingen aan te pakken door middel van een aanpak op meerdere niveaus. De specifieke doelstellingen van de MPA-Adapt zijn:

• het bewustzijn te vergroten van de rol van doeltreffende beschermde mariene gebieden bij het vergroten van de weerbaarheid tegen klimaatverandering en het beschermen van ecosysteemdiensten, en bij te dragen tot aanpassingsmaatregelen;
• versterking van de capaciteit van beschermde mariene gebieden om de gevolgen van de klimaatverandering te plannen en erop te reageren op basis van een beter inzicht in klimaatrisico’s en -kwetsbaarheid;
• laten zien hoe klimaatverandering kan worden geïntegreerd in de planning en het beheer van mediterrane beschermde mariene gebieden.

Voor de ontwikkeling van actieplannen voor aanpassing aan de klimaatverandering en de integratie ervan in het bestaande beheerskader zijn vijf beschermde mariene gebieden uit drie mediterrane landen gekozen als proeflocaties (nationaal park Brijuni in Kroatië, MPA Pelagie-eilanden in Italië, MPA Portofino in Italië, natuurreservaat Straat Bonifacio in Frankrijk en nationaal park Port-Cros in Frankrijk).

De beleidsnota “Recognising connectivity and climate change impacts as essential elements for a effective North Atlantic MPA network” is in 2019 gepubliceerd. Praktische gevolgen voor de planning van MPA-netwerken zijn onder meer de noodzaak om mariene geëxploiteerde gebieden en diepzeegebieden te erkennen waar de biodiversiteit beter bestand kan zijn tegen klimaatverandering.