Governance van natuurlijke risico's

Om actief bij te dragen aan de huidige discussies over de ecologische, economische en sociale ontwikkeling van de Alpen, publiceert de Alpenovereenkomst periodiek een verslag over de staat van de Alpen (RSA). Voor het zevende verslag heeft het platform voor natuurlijke gevaren van de Alpenovereenkomst (PLANALP) een status quo-analyse opgesteld om de huidige veranderingen in de manier waarop de samenleving omgaat met natuurlijke gevaren te onderzoeken, samen met aanbevelingen voor een beter risicobeheer.

Natuurgevaren zijn nauw verbonden met klimaatverandering. Vooral in de Alpen brengen veranderende gevarenzones ook nieuwe uitdagingen met zich mee voor het effectief omgaan met risico's van natuurrampen. Adaptief gedrag en strategieën zijn essentieel. Professioneel risicobeheer kan helpen om mitigatie en aanpassing op verschillende niveaus te bevorderen. Dit wordt ook uiteengezet in verschillende nationale en transnationale strategieën voor aanpassing aan de klimaatverandering.

Natuurlijke gevaren vormen een alomtegenwoordige constante bedreiging voor onze leefomgeving en voor het menselijk leven. Alpengebieden zijn bijzonder gevoelig voor een aantal gevaren, zoals rivieroverstromingen, lawines, rotspartijen, puinstromen en aardverschuivingen. Met de ontwikkeling van moderne democratische staten was risicobeheersing als verantwoordelijkheid van de staat gebaseerd op een wettelijke basis. De verschillende verantwoordelijke autoriteiten hebben sindsdien moeite om de adequate veiligheid van mensen te waarborgen en te handhaven, de infrastructuur te beschermen en in het algemeen de risico's te verminderen. Natuurlijke gevaren beperken de ruimtelijke ontwikkeling en moeten dienovereenkomstig worden overwogen. De manier waarop risico's worden beheerd is aan het veranderen. Er zijn veranderingen in de institutionele capaciteiten, de klimaatomstandigheden en de betrokkenheid van de betrokkenen. Uitsluitend door de staat geleide plannings-, financierings- en uitvoeringsmechanismen voor gevarenpreventie worden geleidelijk aangevuld met inclusieve processen waarbij het publiek wordt betrokken en rekening wordt gehouden met het risico op natuurrampen.

Het verslag geeft een overzicht van het concept van risicogovernance en de relevantie ervan voor de lidstaten van de Alpenovereenkomst. Het overzicht wordt gevolgd door een analyse van de wijze waarop risicogovernance wordt toegepast op bestaande managementsystemen. Om verschillende vormen van mogelijke governancemechanismen te illustreren, zijn voorbeelden van goede praktijken uit de hele Alpenovereenkomst in het verslag opgenomen. Hoewel risicobeheer een algemeen begrip is, wordt het in dit verslag uitsluitend toegepast op specifieke verschijnselen, d.w.z. overstromingen, lawines, stortgevaren, rotspartijen en aardverschuivingen.

Het verslag wordt afgesloten met de volgende aanbevelingen ter verbetering van de governance van het risico op natuurrampen:

• Bevorderen van risicogovernance als concept om het risicobeheer te verbeteren;
• gebruik te maken van risicobeheer om geïntegreerde maatregelen voor gevarenpreventie te ontwikkelen;
• lokale initiatieven te integreren in de ontwikkeling van oplossingen voor het beheer van risico's op het gebied van natuurrampen;
• financiële en andere stimulansen te bieden om participatieve benaderingen op te nemen en te overwegen in verschillende stappen van de ontwikkeling van beschermings- en preventiesystemen;
• risicomanagement op een praktische en professionele manier toe te passen.

Beschikbaar in het Engels, Duits, Frans, Italiaans en Sloveens.