Kustgebieden. Beleidsalternatieven hebben gevolgen voor de Europese kustgebieden. 2000-2050

In dit verslag worden de resultaten gepresenteerd van de toepassing van het EUClueScanner*-landgebruiksmodel voor de simulatie van twee beleidsalternatieven die relevant zijn voor het geïntegreerd beheer van kustgebieden in Europa. De opties “Ongecontroleerd” en “Duurzaam” zijn vergeleken met een derde neutrale ontwikkeling die is afgeleid uit SRES-scenario B1. Het model is uitgevoerd met de ruimtelijke resolutie van 1 km, 10 configuraties van landgebruiksklassen, voor de periode 2000‐2050. Vervolgens is een reeks indicatoren berekend op basis van de geplande Europese landgebruikskaarten. Met name de groei van bebouwde gebieden wordt beschouwd als de belangrijkste maatstaf voor de beoordeling van de druk op kustgebieden. Het aandeel van de bebouwde gebieden in de kustgebieden is namelijk bijna twee keer zo groot als het totale continentale oppervlak van de EU. Volgens de resultaten van de simulaties lijkt deze trend zich in de toekomst voort te zetten. Het verschil tussen de twee beleidsalternatieven kan alleen voor heel Europa en de kustgebieden worden waargenomen, maar in het laatste geval is het verschil duidelijker. Voor het gehele grondgebied van de EU27 is de toename van bebouwde gebieden voor het ongecontroleerde beleidsalternatief tussen 2000 en 2050 7,49 procentpunten hoger dan de toename in het kader van het duurzame beleidsalternatief. Alleen al rekening houdend met de kustgebieden – zoals gedefinieerd in de context van dit verslag – is de toename van de bebouwing 7,85 procentpunten hoger onder het ongecontroleerde dan onder het alternatief voor duurzaam beleid. Kustgebieden zijn dus gevoeliger voor milieueffecten als gevolg van het toenemende aandeel bebouwde grond in Europa. Dit is des te relevanter als we kijken naar de intrinsieke kwetsbaarheid van kustgebieden. Het verschil tussen de twee beleidsalternatieven heeft contrasterende milieueffecten. Daarom is een groter deel van de bebouwde gebieden in het kader van het ongecontroleerde beleidsalternatief blootgesteld aan kusterosie en kustoverstromingen, met als gevolg meer potentiële risicovolle activa (d.w.z. sociale en economische verliezen). De toename van bebouwde grond impliceert de groei van ondoordringbare oppervlakken. Dit heeft gevolgen op vele gebieden: wat de watercyclus betreft, neemt de waterretentie doorgaans af en is het risico op overstromingen aan de kust mogelijk groter. Een hogere opbouwdruk kan ook leiden tot een overexploitatie van natuurlijke hulpbronnen (bv. waterschaarste, verlies van waardevolle bodems) en een toename van de vervuiling. Het verschil tussen de twee beleidsalternatieven is niet alleen kwantitatief, maar heeft ook betrekking op het resulterende ruimtelijke patroon: dit is aanzienlijk meer verspreid in de ongecontroleerde gebieden, waardoor de versnippering van het landschap en het verlies van habitats kunnen toenemen, wat bijdraagt tot een afname van de biodiversiteit. Concluderend biedt het verslag nuttige informatie over de toekomstige potentiële ontwikkeling van landgebruik in Europese kustgebieden en de daarmee samenhangende gevolgen in termen van kwetsbaarheid van kustgebieden. Deze informatie kan worden geïntegreerd in de beoordeling van de kwetsbaarheid van kustgebieden voor klimaatverandering, om terdege rekening te houden met de variatie van andere belangrijke factoren.