Kustgebieden. Beleidsalternatieven hebben gevolgen voor de Europese kustgebieden. 2000 – 2050

In dit verslag worden de resultaten gepresenteerd van de toepassing van het EUClueScanner*-landgebruiksmodel voor de simulatie van twee beleidsalternatieven die relevant zijn voor het geïntegreerd beheer van kustgebieden in Europa. De opties “Ongecontroleerd” en “Duurzaam” zijn vergeleken met een derde neutrale ontwikkeling die is afgeleid uit het SRES-scenario B1. Het model is uitgevoerd met toepassing van de ruimtelijke resolutie van 1 km en de configuratie van 10 landgebruiksklassen voor de periode 2000‐2050. Vervolgens is een reeks indicatoren berekend op basis van de geprojecteerde Europese landgebruikkaarten. Met name de groei van bebouwde gebieden wordt als belangrijkste maatstaf genomen om de druk op kustgebieden te evalueren. Het aandeel van de bebouwde gebieden in de kustgebieden is immers bijna twee keer zo groot als het totale continentale oppervlak van de EU. Volgens de resultaten van de simulaties lijkt deze trend in de toekomst aan te houden. Het verschil tussen de twee beleidsalternatieven kan zowel voor heel Europa als voor de kustgebieden worden waargenomen, maar in het laatste geval is het verschil duidelijker. Voor het gehele grondgebied van de EU27 is de toename van de bebouwde kom voor het ongecontroleerde beleidsalternatief tussen 2000 en 2050 7,49 procentpunten hoger dan de toename in het kader van het alternatief voor duurzaam beleid. Rekening houdend met alleen de kustgebieden – zoals gedefinieerd in het kader van dit verslag – is de toename van de bebouwde kom 7,85 procentpunten hoger in het kader van het ongecontroleerde beleid dan in het alternatief voor duurzaam beleid. Kustgebieden hebben dus vaker te lijden onder milieueffecten als gevolg van het toenemende aandeel van bebouwde grond in Europa. Dit is des te relevanter als we kijken naar de intrinsieke kwetsbaarheid van kustgebieden. Het verschil tussen de twee beleidsalternatieven brengt contrasterende milieueffecten met zich mee. Daarom is in het kader van het ongecontroleerde beleidsalternatief een groter deel van de bebouwde gebieden blootgesteld aan kusterosie en kustoverstromingen, met als gevolg meer potentiële activa die gevaar lopen (d.w.z. sociale en economische verliezen). De toename van bebouwde grond impliceert de groei van ondoordringbare oppervlakken. Dit heeft gevolgen op vele gebieden: wat de watercyclus betreft, neemt de waterretentie doorgaans af en is het risico op overstromingen aan de kust mogelijk groter. Een hogere bebouwingsdruk kan ook leiden tot overexploitatie van natuurlijke hulpbronnen (bv. waterschaarste, verlies van waardevolle bodems) en een toename van de vervuiling. Het verschil tussen de twee beleidsalternatieven is niet alleen kwantitatief, maar heeft ook betrekking op het resulterende ruimtelijke patroon: dit is aanzienlijk meer verspreid in het ongecontroleerde gebied, waardoor de versnippering van het landschap en het verlies van habitats mogelijk toenemen, wat bijdraagt tot een afname van de biodiversiteit. Samenvattend biedt het verslag nuttige informatie over de toekomstige potentiële ontwikkeling van het landgebruik in Europese kustgebieden en de daarmee samenhangende gevolgen in termen van kwetsbaarheid van de kustgebieden. Deze informatie kan worden geïntegreerd in de beoordeling van de kwetsbaarheid van kustgebieden voor klimaatverandering, om naar behoren rekening te houden met de variatie van andere belangrijke factoren.