Δράσεις προσαρμογής

Οι δράσεις προσαρμογής αποσκοπούν στην προσαρμογή φυσικών ή ανθρώπινων συστημάτων ως απάντηση σε πραγματικά ή αναμενόμενα κλιματικά ερεθίσματα ή στις επιπτώσεις τους. Συνήθως αφορούν συγκεκριμένο κλιματικό αντίκτυπο και/ή τομέα προσαρμογής. Οι δράσεις προσαρμογής στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας (BSR) επιδιώκουν την αξιοποίηση των δυνατοτήτων και την αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Βασίζονται στη διακρατική συνεργασία και την ανταλλαγή εμπειριών, πληροφοριών και γνώσεων.

Για την ανάπτυξη και την εφαρμογή μέτρων προσαρμογής, απαιτείται πρόσβαση σε επαρκή και συναφή δεδομένα και βάση γνώσεων σχετικά με τις επιπτώσεις και τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, στο πλαίσιο της BSR εξακολουθούν να υπάρχουν κενά γνώσης σχετικά με την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της λόγω, για παράδειγμα, της ανεπαρκούς εκπροσώπησης της BSR στα κλιματικά μοντέλα και του κατακερματισμού των υφιστάμενων γνώσεων. Τα κράτη της BSR μπορούν να επωφεληθούν από την περιφερειακή συνεργασία μέσω της συμπερίληψης γνώσεων αιχμής από την έρευνα για την προσαρμογή. Οι περιπτωσιολογικές μελέτες παρέχουν γνώσεις που μπορούν να συμπεριληφθούν στις πολιτικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Στο πλαίσιο του έργου Baltadapt, τα κράτη μέλη της ΕΕ στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, τα οποία συνδέονται με γειτονικές χώρες της ΕΕ, διατύπωσαν πρόταση για μια στρατηγική και ένα σχέδιο δράσης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σε ολόκληρη την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας (σύνοψη). Το σχέδιο δράσης συνιστά δράσεις και προτείνει κατευθυντήριες γραμμές για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή στην BSR. Αποσκοπεί στην παροχή λεπτομερών σχεδίων σχετικά με τον τρόπο επίτευξης των στόχων που καθορίζονται στην προτεινόμενη στρατηγική για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σε επίπεδο BSR . Διαρθρώνει τις προτεινόμενες δραστηριότητες σύμφωνα με τις ακόλουθες πτυχές:

• Ενημέρωση της BSR σχετικά με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή
• Ενίσχυση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στο πλαίσιο της BSR με την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου
• Σύνδεση της BSR για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή
• Δράσεις προσαρμογής για τους τέσσερις τομείς εστίασης Baltadapt
• Χρηματοδότηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στο πλαίσιο της BSR
• Αξιολόγηση και επικαιροποίηση του σχεδίου δράσης

Στις παραγράφους που ακολουθούν περιγράφονται ορισμένες από τις δράσεις προσαρμογής που προτείνονται για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Παραδείγματα δράσεων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή που έχουν υλοποιηθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη παρουσιάζονται στο εργαλείο αναζήτησης περιπτωσιολογικών μελετών. Το εργαλείο περιπτωσιολογικής μελέτης ενισχύεται τακτικά με τη βελτίωση της περιγραφής και της ανάλυσης των υφιστάμενων υποθέσεων και με τη συμπερίληψη νέων υποθέσεων.

Ενσωμάτωση της διάστασης του κλίματος στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή αφορά όλους τους σχετικούς τομείς. Οι χώρες της BSR θα πρέπει να χρησιμοποιούν συνέργειες μεταξύ της προστασίας της φύσης και της προσαρμογής για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ως εκ τούτου, η πρόταση για ένα σχέδιο δράσης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σε ολόκληρη την περιοχή της Βαλτικής συνιστά να συμπεριληφθούν πτυχές προσαρμογής στα σχέδια διαχείρισης των προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών (ΠΘΠ) στη Βαλτική Θάλασσα.

Με περαιτέρω στήριξη από τις χώρες της BSR, θα μπορούσε να ολοκληρωθεί ο καθορισμός ενός δικτύου ΠΘΠ στη Βαλτική Θάλασσα. Αυτό θα βοηθήσει τα επηρεαζόμενα είδη να προσαρμοστούν μέσω της μετανάστευσης σε καταλληλότερα μέρη της Βαλτικής Θάλασσας.

Συνεργασία: Φόρουμ πολιτικής για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

Η συνεργασία μεταξύ φορέων σε όλα τα επίπεδα στηρίζει τον πρωταρχικό στόχο μιας συνδεδεμένης περιοχής. Επιπλέον, μπορεί να στηρίξει και να διευκολύνει την εφαρμογή τοπικών, εθνικών και ενωσιακών στρατηγικών. Τα τρία φόρουμ πολιτικής Baltadapt, για παράδειγμα, αποτέλεσαν σημαντικό μέρος της διαδικασίας εργασίας και διαβούλευσης σχετικά με την πρόταση για μια στρατηγική και ένα σχέδιο δράσης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σε επίπεδο BSR. Οι συμμετέχοντες στα φόρουμ πολιτικής ήταν υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής υψηλού επιπέδου και εκπρόσωποι εθνικών υπουργείων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και διεθνών και περιφερειακών οργανισμών και ακαδημαϊκών ιδρυμάτων στον τομέα της κλιματικής αλλαγής και της προσαρμογής από ολόκληρη την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Ακολουθώντας μια ολοκληρωμένη, διατομεακή και πολυεπίπεδη προσέγγιση διακυβέρνησης, διευκόλυναν την περιφερειακή συνεργασία και επικοινωνία και εμπλούτισαν την ανάπτυξη των εγγράφων.

Βελτίωση της μεταφοράς γνώσεων: Η εργαλειοθήκη BalticClimate ως παράδειγμα

Έχουν αναπτυχθεί διάφορα υποστηρικτικά εργαλεία για να βοηθηθούν οι χρήστες στην ανάπτυξη δράσεων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Ένα παράδειγμα ειδικού εργαλείου για την BSR είναι η εργαλειοθήκη BalticClimate. Έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του έργου BalticClimate ως μέσο ενδυνάμωσης της μεταφοράς γνώσεων για φορείς σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο που ασχολούνται με την εφαρμογή μέτρων μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και προσαρμογής σε αυτήν. Η εργαλειοθήκη απευθύνεται στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, στους χωροταξικούς σχεδιαστές και στους επιχειρηματίες, οι οποίοι θα πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Χρηματοδότηση της προσαρμογής

Τα προγράμματα χρηματοδότησης αποτελούν βασικό ρυθμιστικό μέσο για τα κράτη μέλη της BSR και επηρεάζουν καθοριστικά, για παράδειγμα, τις αποφάσεις για τις επενδύσεις και τη χρήση γης που λαμβάνονται από άλλους παράγοντες. Η ΕΕ παρέχει διάφορα ταμεία που προωθούν τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και των περιφερειών όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, όπως τα ταμεία συνοχής της ΕΕ, τα ταμεία LIFE+ και τα ταμεία έρευνας. Παραδείγματα ειδικών ταμείων για τη Βαλτική είναι το πρόγραμμα για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας και το πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης BONUS. Εκτός αυτού, οι δράσεις και τα έργα ενδέχεται να απαιτούν χρηματοδότηση σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου του ιδιωτικού τομέα. Το πρόγραμμα της Νότιας Βαλτικής, για παράδειγμα, είναι ένας πολυμερής μηχανισμός διασυνοριακής χρηματοδότησης για τις περιοχές της Νότιας Βαλτικής Θάλασσας. Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης της περιοχής της Νότιας Βαλτικής μέσω κοινών δράσεων για την αύξηση της ανταγωνιστικότητάς της και την ενίσχυση της ολοκλήρωσης μεταξύ των ανθρώπων και των θεσμών. Η πρόταση για το σχέδιο δράσης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σε επίπεδο BSR συνιστά συγκεκριμένες δράσεις στα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά τη χρηματοδότηση.