Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στις ευρωπαϊκές πόλεις

Η κλιματική αλλαγή συμβαίνει εδώ και τώρα. Σύμφωνα με την IPCC, το 2017, η υπερθέρμανση που προκλήθηκε από τον άνθρωπο έφθασε περίπου 1 °C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, αυξάνοντας στους 0,2 °C ανά δεκαετία. Η κλιματική αλλαγή έχει ήδη οδηγήσει σε αυξημένη συχνότητα καύσωνα στις περισσότερες περιοχές του κόσμου και σε έντονα φαινόμενα βροχοπτώσεων, τα οποία μπορούν να συμβάλουν στις πλημμύρες. Η υπερθέρμανση του πλανήτη και οι σχετικές μεταβολές της θερμοκρασίας, των βροχοπτώσεων και της στάθμης της θάλασσας προβλέπεται να συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια^του 21ου αιώνα, ακόμη και αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μειωθούν δραστικά. Οι οικισμοί στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν τους αυξανόμενους κινδύνους υψηλών θερμοκρασιών, πλημμυρών, λειψυδρίας και δασικών πυρκαγιών. Οι πραγματικοί κίνδυνοι εξαρτώνται από την τοποθεσία της πόλης ή της πόλης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Σε όλες τις αστικοποιημένες περιοχές σφραγισμένες επιφάνειες και συγκεντρώσεις ανθρώπων και περιουσιακών στοιχείων αυξάνουν τους κινδύνους από κλιματικά και καιρικά φαινόμενα σε σύγκριση με άλλες περιοχές.

Στην Ευρώπη, η θερμοκρασία της ξηράς και της θάλασσας αυξάνεται· οι βροχοπτώσεις αλλάζουν, με αποτέλεσμα οι υγρές περιοχές στην Ευρώπη να είναι πιο υγρές, ιδιαίτερα το χειμώνα, και οι ξηρές περιοχές να στεγνώνουν, ιδιαίτερα το καλοκαίρι. Η έκταση του θαλάσσιου πάγου, ο όγκος των παγετώνων και η κάλυψη χιονιού μειώνονται· η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται· και τα ακραία κλιματικά φαινόμενα, όπως τα κύματα καύσωνα, οι έντονες βροχοπτώσεις και οι ξηρασίες αυξάνονται σε συχνότητα και ένταση σε πολλές περιοχές. Νέα επίπεδα ρεκόρ θερμοκρασιών και μείωση των πολικών πάγων έχουν καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια. Η παγκόσμια κλιματική αλλαγή έχει αυξήσει σημαντικά την πιθανότητα διαφόρων ακραίων καιρικών και κλιματικών φαινομένων (κυμάτων θερμότητας, ξηρασίας, δασικών πυρκαγιών και πλημμυρών) στην Ευρώπη.

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης, αλλά οι επιπτώσεις δεν είναι ομοιόμορφες (βλ. σχήμα κατωτέρω). Η νοτιοανατολική και η νότια Ευρώπη προβλέπεται να είναι περιοχές ΚΥΤ, με τον υψηλότερο αριθμό τομέων που πλήττονται σοβαρά. Οι παράκτιες περιοχές και οι πλημμυρικές περιοχές στις δυτικές περιοχές της Ευρώπης είναι επίσης πολυτομεακά κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης. Τα οικοσυστήματα και οι ανθρώπινες δραστηριότητες στην Αρκτική θα επηρεαστούν έντονα λόγω της ιδιαίτερα ταχείας αύξησης της θερμοκρασίας του αέρα και της θάλασσας και της επακόλουθης τήξης των χερσαίων και θαλάσσιων πάγων.

Βασικές παρατηρούμενες και προβλεπόμενες κλιματικές αλλαγές και επιπτώσεις για τις κύριες βιογεωγραφικές περιοχές της Ευρώπης (ΕΟΠ, 2017).

Τα τρία τέταρτα του πληθυσμού της Ευρώπης ζουν σε αστικές περιοχές και ο αριθμός αυτός αυξάνεται. Ως εκ τούτου, τα αστικά περιβάλλοντα αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους κινδύνους ζημίας από την κλιματική αλλαγή σε σύγκριση με τις αγροτικές περιοχές λόγω της υψηλής συγκέντρωσης πληθυσμού, οικονομικών δραστηριοτήτων, περιουσιακών στοιχείων και υποδομών ζωτικής σημασίας. Επιπλέον, η αντικατάσταση της φυσικής βλάστησης με τεχνητές επιφάνειες και κτίρια μεταβάλλει τη θερμοκρασία, την υγρασία, την κατεύθυνση του ανέμου και τις βροχοπτώσεις. Οι αδιαπέραστες επιφάνειες εμποδίζουν τις υπερβολικές ποσότητες όμβριων υδάτων να στραγγίσουν στο έδαφος και να αυξήσουν τις θερμοκρασίες στις πόλεις σε σύγκριση με τη γύρω περιοχή, αποθηκεύοντας θερμότητα και δημιουργώντας το λεγόμενο «αστικό φαινόμενο θερμότητας-νησί». Βλέπε κεφάλαιο 2: Επιπτώσεις που σχετίζονται με το κλίμα στις ευρωπαϊκές πόλεις και κωμοπόλεις από την προσαρμογή των αστικών περιοχών στην Ευρώπη: πώς οι πόλεις και οι κωμοπόλεις ανταποκρίνονται στην κλιματική αλλαγή και στο Urban Adaptation Map Viewer για πληροφορίες σχετικά με τις κλιματικές επιπτώσεις και τα τρωτά σημεία στις ευρωπαϊκές πόλεις.

Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο εκτίμησης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και των συναφών κινδύνων για την αστική σας περιοχή στο Βήμα 2.

Στο μέλλον, η γήρανση του πληθυσμού είναι πιθανό να οδηγήσει σε μεγαλύτερο αριθμό ευάλωτων ατόμων σε ολόκληρη την Ευρώπη, και η συνεχιζόμενη αστικοποίηση μπορεί να οδηγήσει τη στέγαση και τις υποδομές σε περιοχές επιρρεπείς σε πλημμύρες, να αυξήσει περαιτέρω τη στεγανοποίηση της επιφάνειας και να προκαλέσει εντονότερο ανταγωνισμό για το νερό μεταξύ των πόλεων, της γεωργίας και της βιομηχανίας.