Measúnú Eorpach ar Riosca Aeráide

I mí na Bealtaine 2022, chuir Ard-Stiúrthóireacht an Choimisiúin Eorpaigh um Ghníomhú ar son na hAeráide (AS CLIMA) agus an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil (EEA) tús le hullmhú an chéad Mheasúnaithe Eorpaigh ar Riosca Aeráide (EUCRA). Arna fhoilsiú in 2024, déanann an chéad EUCRA seo measúnú ar thionchair agus rioscaí an athraithe aeráide atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo a bhaineann leis an gcomhshaol, leis an ngeilleagar agus leis an tsochaí i gcoitinne san Eoraip.

Tá obair ar siúl anois ar an dara EUCRA, atá le foilsiú i Ráithe 3 2028.

Comhthéacs beartais

Leagtar amach i Straitéis an Aontais Eorpaigh um an Oiriúnú conas is féidir leis an Aontas Eorpach dul in oiriúint do thionchair dhosheachanta an athraithe aeráide agus a bheith athléimneach ó thaobh na haeráide de faoi 2050. Sainaithnítear sa straitéis measúnú riosca mar chéim thábhachtach i dtreo oiriúnú córasach san Eoraip. Sa rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Meán Fómhair 2022, áitíodh ar an gCoimisiún freisin measúnú riosca aeráide uile-Aontais a tharraingt suas agus aird ar leith a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann le triomaigh, dóiteáin foraoise agus bagairtí sláinte. Sna conclúidí ón gComhairle ina dhiaidh sin an 17 Meitheamh 2024, iarrtar ar an gCoimisiún leanúint de mheasúnuithe riosca aeráide rialta uile-Aontais, agus imthosca sonracha náisiúnta á gcur san áireamh freisin. 

Leagtar béim sa chéad EUCRA (2024) ar thosaíochtaí beartais a bhaineann le hoiriúnú san Eoraip agus is ionchur lárnach é i bhforbairt bheartais an Aontais chun cabhrú leis na Ballstáit tionchair mhéadaitheacha an athraithe aeráide a chosc agus ullmhú dóibh. Cuireann sé pointe tagartha uile-Aontais ar fáil le haghaidh measúnuithe riosca aeráide náisiúnta agus fonáisiúnta.

I dTreoirlínte Polaitiúla 2024-2029 ón gCoimisiún Eorpach, sainaithnítear an athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide mar chuid bhunriachtanach de shlándáil eacnamaíoch fhoriomlán na hEorpa agus cuirtear i dtábhacht go dtreoróidh EUCRA an creat comhtháite nua le haghaidh athléimneacht aeráide agus bainistiú riosca san Eoraip.

Tá comhthéacs níos leithne an mheasúnaithe riosca agus na hullmhachta bunaithe ar thuarascáil Niinistö (Deireadh Fómhair 2024) lena dtreisítear an gá atá le measúnú riosca uile-ghuaise cuimsitheach uile-Aontais lena gcomhtháthaítear cineálacha cur chuige cásbhunaithe chun suaití a réamh-mheas agus athléimneacht a neartú. Thairis sin, leagtar béim i dtuarascáil Draghi maidir le hiomaíochas an Aontais (2024) ar an riosca aeráide mar bhagairt struchtúrach ar athléimneacht eacnamaíoch na hEorpa, agus cuirtear i bhfios go láidir nach mór aghaidh a thabhairt ar an dícharbónú, ar an tslándáil fuinnimh agus ar an iomaíochas le chéile chun leochaileachtaí a bhaineann leis an aeráid a mhaolú. Ina theannta sin, iarrtar i Straitéis an Aontais um Aontas na hUllmhachta (2025) go gcuirfí feabhas ar fhadbhreathnaitheacht agus ar mheasúnuithe comhtháite ar rioscaí, bagairtí agus tionchair chascáideacha, le tacaíocht ó fhianaise eolaíoch. Leagtar amach sa Straitéis Eorpach maidir le hAthléimneacht Uisce cur chuige chun aghaidh a thabhairt ar rioscaí a bhaineann le huisce.

Tá EUCRA-2 ailínithe leis na tionscnaimh sin agus le tionscnaimh riosca agus ullmhachta eile. Beidh sé ina bhunchloch chun athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide a leabú i gcroílár chinnteoireacht an Aontais, lena gcuirfear measúnú cuimsitheach agus léargais inghníomhaithe ar fáil chun bonn eolais éifeachtach a chur faoi bheartais lena gcosnaítear daoine agus rathúnas. 

Conas a bheidh EUCRA-2 difriúil ó EUCRA-1?

I measc nuálaíochtaí beartaithe EUCRA-2, i gcomparáid le EUCRA-1, tá: 

• cumhdach réimsí beartais eile a ndéanann an t-athrú aeráide difear dóibh (lena n-áirítear beartais shóisialta, slándáil intíre agus idirnáisiúnta),  
• buntaca cainníochtúil feabhsaithe leis an measúnú riosca le haghaidh rioscaí roghnaithe,  
• anailís níos mionsonraithe ar roghanna oiriúnúcháin agus ar chomhthéacs beartais an Aontais, 
• rannpháirtíocht níos láidre ó gheallsealbhóirí náisiúnta agus earnála, agus 
• faisnéis a bhailiú ar bhealach níos córasaí ó thionscadail taighde ábhartha arna gcistiú ag an Aontas.  

Is é a bheidh i gcumhdach geografach EUCRA-2 na 32 Bhallstát LEE agus na 6 thír chomhoibríocha LEE (faoi láthair).   

Cad é an t-amchlár?

Tá foilsiú EUCRA-2 beartaithe do R3 2028.

Cé atá páirteach?

Is iad Ard-Stiúrthóireacht um Ghníomhú ar son na hAeráide (AS CLIMA), Ard-Stiúrthóireacht na Cosanta Sibhialta Eorpaí agus na nOibríochtaí Eorpacha um Chabhair Dhaonnúil (AS ECHO), Ard-Stiúrthóireacht an Chomhshaoil (AS ENV) agus EEA i gcomhpháirt a stiúrann ullmhú EUCRA-2. 

Tacaíonn cuibhreannas faoi stiúir Ramboll Management Consulting le forbairt EUCRA-2, i gcomhar le Eurac Research, CMCC, Syke, agus Institiúid Comhshaoil Stócólm. Neartófar an chomhpháirtíocht a thuilleadh le saineolaithe ar fochonradh a sholáthróidh ionchur sinsearach speisialaithe ar fud na réimsí beartais ábhartha uile a chumhdaítear le EUCRA-2.

Beidh pobal cleachtais níos leithne i gceist le EUCRA-2 ina mbeidh geallsealbhóirí Eorpacha agus náisiúnta, saineolaithe eolaíocha, cleachtóirí oiriúnaithe rannpháirteach. Cuirfear tuilleadh faisnéise ar fáil a luaithe a bhunófar na grúpaí páirtithe leasmhara sin.

Cad é an cur chuige ginearálta agus an mhodheolaíocht?

Cuireann EUCRA coincheap riosca aeráide an Séú Tuarascáil Mheasúnaithe (AR6) ón bPainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (IPCC) i bhfeidhm agus leanann sé treoirlínte measúnaithe riosca ISO 31000 agus ISO 14091 i gcás inarb indéanta.

Foinse: UNDRR (oiriúnaithe)

Déanfaidh EUCRA-2 tuilleadh forbartha ar chur chuige measúnaithe EUCRA-1, agus na moltaí sa Pháipéar Machnaimh le haghaidh EUCRA-2 ón Lárionad Téamach Eorpach um Oiriúnú don Athrú Aeráide agus LULUCF (ETC CA) á gcur san áireamh. Beidh tuarascáil mhodheolaíochta ar fáil in H2 2026.

Teagmháil

EUCRA@eea.europa.eu