An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia

Cur síos

Is gníomhaireacht Eorpach é an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA) atá maoinithe ag an Aontas Eorpach agus a oibríonn go neamhspleách ar institiúidí reachtacha agus feidhmiúcháin na hEorpa (an Coimisiún, an Chomhairle, an Pharlaimint) agus ar Bhallstáit an Aontais.

Bunaíodh é in 2002 tar éis sraith géarchéimeanna bia ag deireadh na 1990idí chun comhairle eolaíoch a chur ar fáil agus chun cumarsáid a dhéanamh maidir leis na rioscaí a bhaineann leis an mbiashlabhra. Bhunaigh an AE an ghníomhaireacht go dlíthiúil faoi Dhlí Ginearálta an Bhia — Rialachán 178/2002. Cruthaíodh le Dlí Ginearálta an Bhia córas Eorpach sábháilteachta bia ina gcoinnítear an fhreagracht as measúnú riosca (eolaíocht) agus as bainistiú riosca (beartas) ar leithligh. Tá EFSA freagrach as an seanlimistéar, agus tá sé de dhualgas air freisin a thorthaí eolaíocha a chur in iúl don phobal.

Tá sé mar aidhm ag EFSA comhairle eolaíoch ar ardchaighdeán a chur ar fáil mar bhonn do bheartais agus reachtaíocht na hEorpa bunaithe ar shaineolas a líonra eolaithe agus foirne agus ar cháilíocht a chuid faisnéise agus modheolaíochtaí eolaíochtbhunaithe, atá bunaithe ar chaighdeáin a aithnítear go hidirnáisiúnta.

CuireannEFSA tuairimí eolaíocha agus comhairle eolaíoch ar fáil maidir leis na nithe seo a leanas: Sábháilteacht bia agus beatha, Cothú, Sláinte agus leas ainmhithe, Cosaint plandaí, agus Sláinte plandaí. Thairis sin, breithníonn EFSA, trí mheasúnuithe riosca comhshaoil, an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag an mbiashlabhra ar bhithéagsúlacht gnáthóg plandaí agus ainmhithe.

Ó bunaíodh é, chuir EFSA comhairle eolaíoch ar fáil maidir le raon leathan saincheisteanna amhail Einceifileapaite Spúinseach Bhólachta (ESB), Salmonella, breiseáin bhia amhail aspairtéim, comhábhair bhia ailléirgineacha, orgánaigh ghéinmhodhnaithe, lotnaidicídí, agus saincheisteanna sláinte ainmhithe amhail fliú éanúil.

BailíonnCEMA sonraí agus déanann sé anailís orthu chun a áirithiú go dtacaíonn an fhaisnéis eolaíoch is cuimsithí atá ar fáil leis an measúnú riosca Eorpach. Déanann sé é sin i gcomhar le Ballstáit an Aontais.

Príomhghníomhaíochtaí laistigh den athrú aeráide agus sláinte

Is spreagadh ábhartha é an t-athrú aeráide do rioscaí atá ag teacht chun cinn maidir le sábháilteacht bia amach anseo. I mí an Mheithimh 2020, d’fhoilsigh EFSA torthaí Thionscadal CLEFSA (An t-athrú aeráide mar spreagadh do rioscaí atá ag teacht chun cinn maidir le sábháilteacht bia agus beatha, sláinte plandaí, sláinte ainmhithe agus cáilíocht chothaitheach). Rinneadh iniúchadh sa tionscadal ar an bhféidearthacht (a) cásanna athraithe aeráide a úsáid chun rioscaí iomadúla atá ag teacht chun cinn a thuar go fadtéarmach; (b) scanadh ionchais agus sluafhoinsiú a úsáid chun raon leathan comharthaí a bhailiú ó fhoinsí éagsúla faisnéise; (c) líonra eolais saineolaithe ó eagraíochtaí idirnáisiúnta san Aontas Eorpach agus sna Náisiúin Aontaithe a úsáid; (d) uirlis Anailíse Cinntí Ilchritéar (MCDA) a dhearadh chun comharthaí a shaintréithriú trí phróiseas rannpháirtíochta, ina n-úsáidtear saineolas chun saincheisteanna ábhartha ó fhaisnéis ollmhór a bhíonn neamhiomlán go minic a shainaithint; agus (e) modheolaíochtaí agus táscairí a fhorbairt chun anailís agus léirshamhlú a dhéanamh ar an bhfaisnéis a bhailítear le linn an tréithrithe agus chun aghaidh a thabhairt ar éiginnteacht i dtimpeallacht atá bocht ó thaobh sonraí de.

Cruthaíodh líonraidirdhisciplíneach CLEFSA, atá comhdhéanta de shaineolaithe ó eagraíochtaí Eorpacha agus idirnáisiúnta (EEA, OIE, ECDC, JRC, FAO, WHO, WMO, UNEP, CNR, UNESCO-IOC — clár SCOR GlobalHAB), institiúidí acadúla (Ollscoil California Los Angeles, Ollscoil Fhlórans), príomhúdair Thuarascáil Mheasúnachta IPCC agus comhordaitheoirí thionscadail mhóra an Aontais a bhfuil baint acu leis an athrú aeráide (EuroCigua). Seoladh suirbhé chun raon leathan saincheisteanna a bhféadfadh an t-athrú aeráide difear a dhéanamh dóibh a bhailiú, lena n-áirítear comharthaí laga, i réimsí uile EFSA. D’fhreagair níos mó ná 600 saineolaí, ag tuairisciú níos mó ná 240 saincheist. Comhlánaíodh na saincheisteanna a sainaithníodh sa suirbhé le cuardach litríochta, trí úsáid a bhaint as uirlisí cuardaigh ar líne arna bhforbairt ag institiúidí eile de chuid an Aontais, Líonraí Rioscaí EFSA atá ag Teacht Chun Cinn (Líonra um Malartú Rioscaí atá ag Teacht Chun Cinn — EREN agus Grúpa Plé na bPáirtithe Leasmhara) agus faisnéis a eascraíonn as gníomhaíocht EFSA a bhaineann leis an ábhar.

Tá an tionscadal CLEFSA tar éis cur síos agus anailís staitistiúil a dhéanamh ar bhreis agus 100 saincheist atá ag teacht chun cinn maidir le sábháilteacht bia agus beatha, sláinte plandaí agus ainmhithe agus cáilíocht chothaitheach. Léirítear san anailís go bhféadfadh an t-athrú aeráide cur le déine, fad agus/nó minicíocht na n-éifeachtaí a d’fhéadfadh a bheith ag an nguais a mheastar san tsaincheist shainaitheanta. Mar sin féin, léiríonn sé éifeacht níos suntasaí ar an dóchúlacht go dtiocfaidh sé chun cinn.