Taighde Eorpach ar an gcomhshaol agus ar shláinte

San fhoilseachán seo tugtar forléargas ar thaighde a mhaoiníonn an AE faoi FP8, i.e. Fís 2020, lena n-áirítear a n-acmhainneacht rannchuidiú le gníomhaíochtaí beartais agus cláir éagsúla an AE. Cuirtear 13 thionscadal i láthair sa chatalóg a bhaineann leis an athrú aeráide agus le sláinte an duine.

De réir EDS, idir 2030 agus 2050, meastar go mbeidh an t-athrú aeráide ina chúis le thart ar 250 000 bás breise in aghaidh na bliana ar domhan mar gheall ar mhíchothú, maláire, buinneach agus strus teasa. Meastar go mbeidh na costais dhíreacha damáiste don tsláinte (i.e. gan costais in earnálacha a chinneann an tsláinte amhail talmhaíocht agus uisce agus sláintíocht a áireamh) idir USD 2-4 bhilliún in aghaidh na bliana faoi 2030. Ina theannta sin,bíonn tionchar ag athrú líomóide ar go leor de na deitéarmanaint shóisialta agus chomhshaoil a bhaineann leis an tsláinte, i.e. aer glan, uisce óil sábháilte, bia leordhóthanach agus foscadh slán.

Agus aghaidh á tabhairt aige ar dhúshláin chomhshaoil atá ag dul i méid, ar dhúshláin a bhaineann leis an athrú aeráide i measc roinnt dúshlán eile, agus ar gá dó an tsláinte phoiblí a chosaint, tá creat fairsing de chláir théamacha agus de ghníomhaíochtaí rialála a bhaineann leis an gcomhshaol agus leis an tsláinte bunaithe ag an Aontas. In2021, ghlacan Coimisiún Eorpach a straitéis nua AE maidir le hoiriúnú don athrú aeráide. Aithnítear ann go mbíonn tionchar ag an athrú aeráide ar shláinte agus ar fholláine mhuintir na hEorpa, a fhulaingíonn níos mó agus níos mó ó thonnta teasa. Ina theannta sin, iarrann sé go mbeadh gá le tuiscint níos doimhne ar na rioscaí don tsláinte a bhaineann leis an aeráid. Sa chomhthéacs sin, bunaíodh an Fhaireachlann Eorpach Aeráide agus Sláinte faoi Climate-ADAPT.

Chun a bheith inchreidte, ní mór do na creataí agus do na gníomhaíochtaí rialála a bheith ag brath ar fhianaise eolaíoch láidir. Dá bhrí sin, tá tacaíocht airgeadais mhéadaitheach curtha ar fáil ag an Aontas trí Chreatchláir um Thaighde agus um Nuálaíocht (FP) do bhreis agus 500 tionscadal taighde ilnáisiúnta ilpháirtí a bhfuil ranníocaíocht mheasta dar luach thart ar EUR 2.4 billiún tugtha ag an Aontas dóibh ó 2000 i leith. Tháinigtaighde chun cinn a bhí dírithe go háirithe ar thuiscint níos fearr a fháil ar thionchair an athraithe dhomhanda ar an tsláinte (lena n-áirítear an t-athrú aeráide) go háirithe sa Seachtú Creatchlár agus leanadh leis faoina chomharbaí. Faoi Fhís 2020 (FP8 a bhí i bhfeidhm ó 2014 go dtí 2020), maoiníodh 13 de na tionscadail sin, agus fuair siad thart ar EUR 53 mhilliún ón Aontas. Agus is mó an fíorthacaíocht airgeadais agus an tsuntasacht a thugtar don réimse seo, toisc go meastar go bhfuil an t-athrú aeráide ar cheann de na comhchinntithigh don tsláinte in go leor tionscadal eile.

I gcatalóg an tionscadail seo déantar cur síos gairid ar 351 thionscadal atá maoinithe agus a bhfuil ranníocaíocht beagnach EUR 1.4 billiún ón Aontas ag gabháil leo (atá ar siúl faoi láthair nó curtha i gcrích cheana féin), lena n-áirítear 13 thionscadal a bhaineann leis an athrú aeráide agus le sláinte an duine. Léirítear antábhacht a bhaineann leo maidir le rannchuidiú le gníomhaíochtaí beartais agus cláir éagsúla.

Is bunús iad na tionscadail a bhfuil cur síos orthu chun dul ar aghaidh leis an gClár Réime reatha - Fís Eorpach, a thosaigh in 2021. Shainaithinan Clár Réime reatha — Fís Eorpach – an méid seo a leanas mar dhá cheann de na chéad mhisin atá le cur chun feidhme: Cathracha Aeráidneodracha Cliste agus Oiriúnú don athrú aeráide, lena n-áirítear claochlú sochaíoch, ina n-aithnítearcosaint shláinte agus fholláine an duine mar chomhpháirt thábhachtach agus mar leas sochaíoch na gníomhaíochta. Thairis sin, seoladh glao spriocdhírithe ar thograí in 2021 (‘Tionchairsláinte an athraithe aeráide, costais agus tairbhí gníomhaíochta agus neamhghníomhaíochta’), as ar eascair cistiú braisle nua de shé thionscadal sa réimse sin, ag tosú in 2022.