Breathnuithe fadtéarmacha domhanda ar chreimeadh agus ar bhreisiú cósta

Bíonn iarmhairtí leathana ag athruithe sa mhoirfeolaíocht chósta ar inbhuanaitheacht na bpobal cósta, na struchtúr cósta agus na n-éiceachóras cósta. Cé go ndéantar monatóireacht ar chóstaí go háitiúil in go leor áiteanna, is dúshlán fós é athruithe fadtéarmacha a thuiscint ar scála domhanda. San airteagal seo, cuirtear i láthair meastóireacht dhomhanda chomhsheasmhach ar mhoirfdinimic chósta thar 32 bhliain (1984–2015) bunaithe ar bhreathnóireachtaí satailíte. Measadh caillteanais agus gnóthachain talún ó na hathruithe ar láithreacht uisce feadh níos mó ná 2 mhilliún trasbhealach fíorúil. Faighimid amach go bhfuil dromchla foriomlán na talún creimthe thart ar 28,000 km^2, dhá oiread dhromchla na talún a fuarthas, agus go minic go mbíonn méid an chreimthe agus an bhreisithe san ord km. Is léir go dtagann tosca antrapaigineacha chun cinn mar phríomhspreagthóir an athraithe, mar shaothrú beartaithe acmhainní cósta, amhail struchtúir chósta a thógáil, agus mar fho-éifeachtaí gan choinne ar ghníomhaíochtaí an duine, mar shampla dambaí, córais uiscithe agus struchtúir a mhodhnaíonn flosc dríodair, nó glanadh éiceachóras cósta, amhail foraoisí mangróibh. Spreagadh tábhachtach eile is ea tubaistí nádúrtha amhail súnámaithe agus stoirmeacha foircneacha. D’fhéadfaí an treocht dhomhanda atá tugtha faoi deara maidir le creimeadh cósta a fheabhsú trí Ardú Leibhéal na Farraige agus trí theagmhais fhoircneacha níos minice faoi aeráid atá ag athrú.