Géarchéim um Chearta Leanaí is ea an Ghéarchéim Aeráide

Géarchéim um chearta leanaí is ea an ghéarchéim aeráide. Léiríonn tonnta teasa, falscaithe agus tuilte a tharla le déanaí i roinnt mhaith tíortha ‘gnáthshaol nua’ dúshlánach. Tá iarmhairtí an athraithe aeráide soiléir. Tá na réitigh mar an gcéanna. Ní féidir a shéanadh go bhfuil todhchaí éiginnte roimh leanaí agus daoine óga an lae inniu. Ar fud an domhain, trí agóidí, trí ghníomhaíocht ar na meáin shóisialta agus trí rannpháirtíocht an phobail agus na saoránach, tá leanaí agus daoine óga ard agus soiléir maidir le hathrú éilitheach. Níl na seanbhealaí chun rudaí a dhéanamh maith go leor. Tugann an tuarascáil seo an chéad léargas cuimsitheach ar nochtadh agus leochaileacht leanaí i leith thionchair an athraithe aeráide tríd an Innéacs Riosca Aeráide do Leanaí (CCRI). Is léir cheana féin go bhfuil leanaí níos leochailí i leith suaití aeráide agus comhshaoil ná daoine fásta. Mar sin féin, déantar scrúdú sa tuarascáil seo den chéad uair ar an líon leanaí atá ina gcónaí i gceantair ina bhfuil rioscaí iomadúla forluiteacha aeráide agus comhshaoil a spreagann, a threisíonn agus a mhéadaíonn a chéile in éineacht le sonraí maidir le hinfhaighteacht agus cáilíocht seirbhísí riachtanacha amhail cúram sláinte, oideachas agus uisce agus sláintíocht chun fíorléargas a thabhairt ar thionchar na géarchéime aeráide ar leanaí. Tá beagnach gach leanbh ar domhan nochtaithe do ghuais, turraing nó strus aeráide agus comhshaoil amháin ar a laghad mar thonnta teasa, cioclóin, truailliú aeir, tuilte agus ganntanas uisce. Ach tá 850 milliún leanbh — thart ar aon trian de na leanaí uile — neamhchosanta ar cheithre strus nó níos mó, rud a chruthaíonn timpeallachtaí thar a bheith dúshlánach do leanaí chun maireachtáil, súgradh agus rathú. Ar fud an domhain, tá thart ar 1 bhilliún leanbh — beagnach leath de leanaí an domhain — ina gcónaí i dtíortha atá ‘fíor-ardriosca’ ó thionchair an athraithe aeráide, de réir CCRI. Bíonn ar na leanaí sin aghaidh a thabhairt ar mheascán marfach de nochtadh do thurraingí iomadúla a bhfuil ardleochaileacht ag baint leo mar thoradh ar easpa seirbhísí riachtanacha. Tá beatha na leanaí seo i mbaol láithreach ó thionchair an athraithe aeráide. Chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim aeráide, ní mór do gach cuid den tsochaí gníomhú. Ní mór do rialtais a chinntiú go bhfuil beartais chomhshaoil íogair do leanaí. Ní mór do ghnólachtaí a chinntiú go dtugann a gcleachtais cosaint don timpeallacht nádúrtha ar a mbraitheann leanaí. Ní mór astaíochtaí gás ceaptha teasa agus truailleáin chomhshaoil a laghdú go mór. Ní mór athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide agus inbhuanaitheacht chomhshaoil a ionchorprú sna seirbhísí do leanaí. Ní mór do scoileanna oideachas a chur ar fáil le haghaidh scileanna glasa. Caithfear leanaí agus daoine óga a aithint agus éisteacht leo mar ghníomhairí don athrú.