An aeráid dhomhanda 2011-2015

Déantar anailís sa tuarascáil seo ar an aeráid dhomhanda 2011-2015 — an tréimhse cúig bliana is teo a taifeadadh — agus ar lorg an duine atá ag éirí níos feiceálaí ar theagmhais adhaimsire agus aeráide a bhfuil tionchair chontúirteacha agus chostasacha acu. In éineacht leis na teochtaí is airde riamh bhí leibhéil na farraige ag ardú agus meath ar mhéid oighir na farraige Artaí, oighearshruthanna ilchríochacha agus clúdach sneachta leathsféir thuaidh. Dheimhnigh na táscairí sin go léir maidir leis an athrú aeráide an treocht fhadtéarmach maidir le téamh arb iad gáis ceaptha teasa is cúis léi. Shroich dé-ocsaíd charbóin an chloch mhíle shuntasach de 400 cuid in aghaidh an mhilliúin san atmaisféar den chéad uair in 2015, de réir thuarascáil WMO a cuireadh faoi bhráid chomhdháil na Náisiún Aontaithe maidir le hathrú aeráide.

Buaicphointí:

• Ba í 2015 an bhliain ba theo a taifeadadh go dtí seo, tráth a raibh na teochtaí 0.76 °C (1.37 °F) os cionn mheán 1961–1990, agus ina dhiaidh sin bhí 2014. Ba í 2015 an chéad bhliain freisin ina raibh an teocht dhomhanda níos mó ná 1 °C os cionn na ré réamhthionsclaíoch.
• Bhí tionchar ag imeacht láidir La Niña (2011) agus El Niño cumhachtach (2015/2016) ar theochtaí blianta aonair gan an treocht téimh bhunúsach a athrú.
• Lean oighear farraigeArtach ag meath. Ar an meán le linn 2011-2015, b’ionann meánfhairsinge oighir na mara Artaí i mí Mheán Fómhair agus 4.70 milliún km², 28 % faoi bhun mheán 1981–2010. Ba é méid íosta oighir farraige an tsamhraidh de 3.39 milliún km² in 2012 an méid ab ísle a taifeadadh riamh.
• Le linn an taifid satailíte ó 1993 go dtí an lá atá inniu ann, tá ardú thart ar 3 mm in aghaidh na bliana tagtha ar leibhéil na farraige, i gcomparáid le meán-threocht 1900-2010 (bunaithe ar leithid taoide) de 1.7 mm in aghaidh na bliana.

• Is mó seans go mbeidh go leor teagmhais adhaimsire agus aeráide aonair a taifeadadh le linn 2011-2015 ann mar thoradh ar an athrú aeráide (antrapaigineach) arb é an duine is cúis leis.  I gcás roinnt teochtaí arda foircneacha, tháinig méadú 10 nó níos mó ar an dóchúlacht. I measc na samplaí tá na teochtaí séasúracha agus bliantúla is airde riamh sna Stáit Aontaithe in 2012 agus san Astráil in 2013, samhraí teo in oirthear na hÁise agus in iarthar na hEorpa in 2013, tonnta teasa in earrach agus i bhfómhar 2014 san Astráil, teas bliantúil is airde riamh san Eoraip in 2014, agus tonn teasa san Airgintín i mí na Nollag 2013.