Tionchar an athraithe aeráide ar mheabhairshláinte agus ar fholláine mhothúchánach: fianaise reatha agus impleachtaí do bheartas agus do chleachtas

Tá an t-athrúaeráide agus an mheabhairshláinte ar dhá cheann de na dúshláin is suntasaí agus is práinní atá roimh shochaithe ar fud an domhain. Mar sin féin, níor tugadh aghaidh ar fheasacht mhéadaitheach ar na saincheisteanna domhanda sin le gníomhaíocht leordhóthanach chun a dtionchar a mhaolú. Bíonn tionchar cheana féin ag meabhairghalar — nó ag éifeachtaí díchumasaithe an anacra — ar thart ar bhilliún duine ar fud an domhain, agus tá éifeachtaí an athraithe aeráide ag éirí níos soiléire. Meastar go dtiocfaidh méadú ar an dá shaincheist sin agus go mbeidh tionchar acu ar i bhfad níos mó daoine gan gníomhaíocht leordhóthanach. D’aithin rialtais, acadóirí, grúpaí abhcóideachta agus gairmeacha míochaine an t-athrú aeráide mar éigeandáil sláinte, cé go raibh an fócas go dtí seo ar shláinte choirp den chuid is mó. I gcodarsnacht leis sin, rinneadh dearmad ar mheabhairghalar, ‘na riochtaí sláinte daonna uile is mó a ndearnadh faillí orthu’, agus ar fholláine mhothúchánach ina n-idirghníomhú leis an athrú aeráide. Bainfidh lucht ceaptha beartas tairbhe as an deis a shainaithint maidir leis an dá dhúshlán dhomhanda sin i dtaca le réitigh choiteanna a d’fhéadfadh a bheith ann, ar réitigh iad a eascraíonn as roinnt cúiseanna coiteanna. Níor aithin agus níor fhreagair lucht déanta beartas, córais sláinte ná pobail go fóill an bhagairt a bhaineann leis an athrú aeráide dár meabhairshláinte agus dár gcórais sláinte, agus tá go leor le baint amach trí athléimneacht a fhorbairt go réamhghníomhach i ndaoine aonair, i bpobail agus i gcórais sláinte.

Léirítear an méid seo a leanas sa litríocht:

• Tá gaol soiléir idir teochtaí méadaithe agus líon na bhféinmharuithe;
• Tá fianaise shoiléir ann go bhfuil anacair dhian ann tar éis eachtraí adhaimsire;
• Tá daoine a chomhlíonann critéir le haghaidh meabhairghalair níos leochailí i leith éifeachtaí an athraithe aeráide ar shláinte fhisiciúil agus ar mheabhairshláinte;
• Tá an baol ann go gcuirfidh an ghéarchéim aeráide isteach ar sholáthar cúraim do dhaoine a bhfuil diagnóis meabhairghalair orthu;
• Cuireann an t-athrú aeráide leis an anacair mheabhrach, go háirithe i measc daoine óga, fiú do dhaoine aonair nach ndéantar difear díreach dóibh (e.g. ‘éicea-imní’).

Is iad seo a leanas na tionchair sin:

• Éireoidh sé níos measa gan idirghabhálacha fóinteacha, ag spreagadh agus ag géarú neamhionannais sláinte agus shóisialta a chuireann leis an meabhairshláinte iad féin;
• Tá siad ‘costais fholaithe’ faoi láthair, nach dtugtar cuntas orthu i mbeartas agus i bpleanáil;
• Is dócha go ndéanfar gannmheas mór orthu mar in ainneoin na n-éifeachtaí tromchúiseacha, rinneadh faillí sa réimse taighde seo.
• Tá deiseanna ann a théann chun tairbhe do chách (comhthairbhí) chun feabhas a chur ar an meabhairshláinte agus ar an bhfolláine mhothúchánach a bhaineann le gníomhaíochtaí a dhéanamh chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chun oiriúnú d’aeráid atá ag téamh.