Tuarascáil Stádais Dhomhanda maidir le hIompar agus Athrú Aeráide 2018

Tá an TCC-GSR beartaithe go príomha mar acmhainn do lucht déanta beartas uaillmhian a ardú maidir le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú dó i bpleananna agus i gcláir iompair inbhuanaithe de réir tíortha, cathracha, réigiúin nó cuideachtaí san earnáil phríobháideach. Cuireann sé stór lárnach sonraí iompair agus athraithe aeráide ar fáil ar féidir leo tacú le lucht déanta beartas spriocanna pleanála iompair a leagan síos. Níl sé i gceist, áfach, moltaí beartais a dhéanamh, ná tacú le haon bheart, modh nó teicneolaíocht iompair ísealcharbóin a úsáid.

Tá ceithre phríomhchuid sa tuarascáil:

• I gCuid I, tugtar forléargas domhanda ar threochtaí reatha laistigh den earnáil iompair, le samplaí de bhearta beartais arb é is aidhm dóibh aistriú chuig iompar inbhuanaithe ísealcharbóin agus astaíochtaí a mhaolú. Cumhdaítear sa chuid seo iompar intíre paisinéirí agus lasta, eitlíocht idirnáisiúnta agus loingseoireacht. 
• I gCuid II, tugtar tuairisc ar threochtaí le déanaí san éileamh ar iompar agus in astaíochtaí iompair agus léirítear conairí maolaithe a d’fhéadfadh a bheith ann a chomhlíonann Comhaontú Pháras do na príomhréigiúin dhomhanda. Sa chuid seo pléitear na nithe éagsúla a spreagann an t-éileamh ar iompar (fás daonra, uirbiú tapa, fás eacnamaíoch), déantar iniúchadh ar dhéine fuinnimh iompair, ar impleachtaí comhshaoil agus sláinte an iompair; agus ar deireadh, leagtar amach réamh-mheastacháin astaíochtaí iompair agus acmhainneacht mhaolaithe. Déileáiltear freisin le gné na hathléimneachta iompair in aghaidh an athraithe aeráide mar réamhriachtanas chun a cumas maolaithe a chomhlíonadh.
• I gCuid III déantar achoimre ar na creataí beartais agus ar na sásraí lena rianaítear bearta iompair ísealcharbóin agus bearta beartais oiriúnaithe. Tugtar forléargas sa chaibidil freisin ar dhul chun cinn na bpríomhtháscairí lena gcumhdaítear na príomhréimsí beartais maidir le hiompar atá inbhuanaithe agus neamhdhíobhálach don aeráid.
• IgCuid IV tugtar tuairisc ar na bealaí chun cur chun feidhme beart iompair ísealcharbóin agus beart oiriúnaithe a mhéadú agus dlús a chur leo, lena n-áirítear straitéisí maoinithe agus iarrachtaí leanúnacha na bpáirtithe leasmhara chun tacú le claochlú den sórt sin ar an leibhéal domhanda, réigiúnach, náisiúnta agus fonáisiúnta.

Ar fud struchtúr na tuarascála, úsáidtear creat na mbeart iompair Seachain-Shift-Improve, a forbraíodh chun na bearta agus na huaillmhianta a glacadh san earnáil iompair maidir leis an athrú aeráide agus forbairt inbhuanaithe a chatagóiriú níos fearr. Is éard atá i gceist le seachaint ná an gá atá le taisteal mótair a sheachaint agus a laghdú. Ciallaíonn aistriú modhanna iompair atá níos neamhdhíobhálaí don chomhshaol a roghnú, e.g. iarnród, iompar poiblí, rothaíocht agus siúl. Tagraíonn feabhsú do bhearta a fheabhsaíonn éifeachtúlacht feithiclí agus breosla chomh maith le bonneagar iompair a bharrfheabhsú.

Leagtar béim sa tuarascáil ar an dlúthchaidreamh agus ar an tsineirge idir iompar inbhuanaithe ísealcharbóin a chur chun cinn agus athléimneacht an iompair i gcoinne an athraithe aeráide a mhéadú. Ní mór córais iompair paisinéirí agus lasta ísealcharbóin inbhuanaithe a chur in oiriúint don athrú aeráide d’fhonn athléimneacht a neartú, leanúnachas gnó a áirithiú, iontaofacht a chothabháil agus sciar den mhargadh a mhéadú (i gcoibhneas le córais iompair ardcharbóin), ar córais iad uile atá ríthábhachtach chun acmhainneacht mhaolaithe iomlán na hearnála iompair a bhaint amach. Ina ainneoin sin, tá i bhfad níos lú airde tugtha ar oiriúnú iompair go dtí seo, de réir thorthaí na tuarascála, i gcomparáid le hiarrachtaí maolaithe.

Pléitear sa tuarascáil bealaí chun tosca aeráide a chur san áireamh agus cinntí fadtéarmacha á ndéanamh faoi infheistíocht, suíomh agus dearadh an bhonneagair iompair. I measc na gcóras iompair athléimneach tá dearaí agus ábhair tógála oiriúnaitheacha ar féidir leo athruithe aeráide a sheasamh, nó is féidir a iarfheistiú go tráthúil. Ba cheart breithnithe maidir leis an athrú aeráide a ionchorprú i saolréanna bainistithe sócmhainní iompair chun acmhainneacht oiriúnaitheach a fheabhsú.

Sainaithníodh dúshláin maidir le hoiriúnú a phríomhshruthú in earnáil an iompair mar seo a leanas:

• Cinnteoireacht laistigh d’éiginnteacht maidir le méid agus láidreacht thionchair áitiúla an athraithe aeráide
• Easpa sonraí ábhartha agus iontaofa chun tacú le pleanáil agus cinnteoireacht
• Comhordú agus comhar na bpáirtithe leasmhara a bhfuil baint acu le hathléimneacht an iompair in aghaidh an athraithe aeráide a chothú

Tarraingítear na sonraí a úsáidtear sa tuarascáil ó na foinsí is déanaí atá ar fáil go poiblí chun tacar príomhtháscairí a chur isteach, atá le beachtú agus le leathnú amach anseo. Beartaítear go gcuirfear níos mó béime sna heagráin den tuarascáil a bheidh ann amach anseo ar thorthaí spriocanna agus beart beartais a chainníochtú i gcoibhneas leis na bonnlínte a bhunaítear sa tuarascáil reatha. Chun é sin a bhaint amach, féachfaidh an TCC-GSR le líonraí intíre a bhunú chun cabhrú le sonraí iompair níos reatha agus níos cuimsithí a thiomsú.