Cineálacha cur chuige maidir le pleanáil uirbeach, dearadh agus bainistíocht chun athléimneacht a fhorbairt — athbhreithniú fianaise

Déanann géarchéimeanna agus éigeandálaí áitiúla difear do ghníomhaíocht eacnamaíoch, déanann siad dochar do thimpeallachtaí, cuireann siad isteach ar sheirbhísí bonneagair chriticiúil agus bíonn siad ina gcúis le tionchair dhíreacha agus indíreacha ar an tsláinte. Ní mór do chathracha freagairt éifeachtach agus téarnamh ó ghéarchéimeanna a áirithiú. Ní mór dóibh freisin nochtadh agus leochaileacht guaise atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo a laghdú. Tá ról ag an dearadh uirbeach, ag an mbainistíocht uirbeach agus ag an bpleanáil uirbeach maidir le rioscaí a chosc agus a mhaolú; ba cheart, dá bhrí sin, iad a chomhtháthú i straitéisí agus pleananna athléimneachta áitiúla. Léirítear i roinnt tuarascálacha iltaobhacha, creataí iltaobhacha agus treoirlínte iltaobhacha a rinneadh le déanaí gur príomhghníomhaithe iad cathracha maidir le maolú guaise agus oiriúnú guaise, tosaíochtaí a leagan síos agus cur chuige ón mbun aníos a chumasú lena ndéantar pobail a rannpháirtiú a thuilleadh i gcathracha níos sláintiúla, níos inbhuanaithe, níos cothroime agus níos athléimní a thógáil (agus rialtais áitiúla a dhéanamh níos cuntasaí ina leith).

Mar chuid de thionscadal EDS ‘Cosaint timpeallachtaí agus sláinte trí athléimneacht uirbeach a thógáil’, rinneadh athbhreithniú leathan litríochta ar phleanáil uirbeach, ar dhearadh, ar bhainistiú agus ar ullmhacht a bhaineann le tubaistí. Tiomsaíodh litríocht acadúil a foilsíodh le linn 2015-2021 agus a bhí infheidhme maidir le cathracha i Réigiún Eorpach EDS, agus baineadh straitéisí pleanála uirbí a bhí bunaithe ar riosca le haghaidh athléimneacht fheabhsaithe ar an leibhéal áitiúil. Cuireadh rogha ghearr de thuarascálacha agus treoirlínte idirnáisiúnta le déanaí san áireamh freisin mar acmhainní chun comhthéacs agus tagarmharcáil a sholáthar.

Sainaithnítear sa tuarascáilseo cineálacha cur chuige coincheapúla, creataí agus straitéisí sa litríocht chun cabhrú le cathracha dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann le hullmhú do dhóchúlacht agus do dhéine iarmhairtí imeachtaí foircneacha áitiúla agus iad a chosc. Déantar iniúchadh ann ar an gcaoi (agus ar a mhéid) ar féidir le pleanáil, bainistiú agus dearadh uirbeach a bheith ina shásra le haghaidh ullmhacht agus athléimneacht fheabhsaithe.

Léiríonnna torthaí go bhfuil taighde foilsithe atá bunaithe ar chineál guaise aonair coitianta: fuarthas amach go raibh thart ar 60 % de na páipéir a athbhreithníodh sonrach don ghuais. Pléann an tuarascáil roinnt straitéisí atá ábhartha go háirithe do chineálacha guaise áirithe, ag idirdhealú idir iad siúd a bhfuil modhnú nó dearadh bonneagair fhisiciúil i gceist leo agus iad siúd a bhaineann le rialachas, cumarsáid agus rannpháirtíocht phoiblí. Mar shampla, is minic a bhíonn tonnta teasa agus éifeacht an teasoileáin uirbigh nasctha le fabraicí uirbeacha dlútha agus neamh-thréscaoilteacha, agus tá gá le cumhdach glas níos fearr trí réitigh dhúlrabhunaithe. Ar an gcaoi sin, d’fhéadfadh rialacháin pleanála áitiúla (amhail cóimheasa íosta éigeantacha spáis ghlais) cuidiú le méid an chumhdaigh ghlais i gcathracha a mhéadú. Dá réir sin, d’fhéadfadh sé sin a bheith an-ábhartha chun tuilte i dtimpeallachtaí uirbeacha a chosc (nó chun éifeachtaí tuilte a mhaolú) — a bhraitheann go traidisiúnta ar bhonneagar liath amháin, rud a d’fhéadfadh a bheith neamhábalta déileáil leis na leibhéil a thuartar amach anseo mar gheall ar an athrú aeráide. Is éard atá i gceist le hullmhacht crith talún an dearadh is fearr ar spásanna oscailte laistigh den chathair chun
gníomhú mar scáthláin, chomh maith le fardail cothrom le dáta den ghréasán bóithre agus den stoc foirgneamh. Tá sé ríthábhachtach feabhas a chur ar fhrithsheasmhacht foirgneamh agus aghaidh á tabhairt ar theagmhais sheismeacha agus ar ghaotha láidre araon le linn stoirmeacha. Maidir leis an dara ceann, trí eolas poiblí agus feasacht ar rioscaí a bhaineann le stoirmeacha a mhéadú, is féidir feabhas a chur ar bhearta ullmhachta pearsanta agus tí, a measadh a bheith ábhartha freisin maidir le tionchair a mhaolú agus an t-aga téarnaimh a laghdú.