Pleanáil uirbeach don athléimneacht agus don tsláinte: príomhtheachtaireachtaí

Tá sláinte phoiblí agus a caidreamh le pleanáil uirbeach, rialachas riosca, agus an timpeallacht nádúrtha agus thógtha i gcathracha níos ábhartha ná riamh. Mar gheall ar an athrú aeráide, uirbiú tapa agus/nó pleanáil neamhleor agus díghrádú comhshaoil, tá go leor cathracha níos leochailí i leith tubaistí, a spreagtar go leor acu nó a bhfuil baint acu le dálaí aeráide agus comhshaoil atá ag athrú. De dheasca phaindéim COVID-19, tá aird tarraingthe ag rialtais agus ag saoránaigh ar na naisc idir an tsláinte agus timpeallachtaí uirbeacha — go háirithe an tithíocht, an spás poiblí, seirbhísí agus bonneagar bunúsach, agus an t-iompar. Sa tuarascáil ó Phainéal Idir-Rialtasach na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (IPCC) a rinneadh le déanaí, tugtar práinn nua don ghá atá le gníomhaíocht choisctheach agus don cheanglas ullmhú do mhinicíocht agus do shuntas méadaithe imeachtaí aeráide agus imeachtaí nádúrtha gaolmhara. Ina theannta sin, tá méadú ag teacht ar líon na n-éigeandálaí áitiúla i gcathracha mar thoradh ar thionóiscí tionsclaíocha agus ar chliseadh córais, rud a léiríonn an t-ardleibhéal idirthuilleamaíochtaí atá ag cathracha móra go háirithe. Dá bhrí sin, aithníodh pleanáil neamhleor mar fhachtóir riosca tubaiste ábhartha, rud a dhéanann difear do ghuaiseacha uirbeacha, do nochtadh agus do leibhéal na leochaileachta. Ní mór do chathracha tuiscint a fháil ar na gnéithe agus na próisis a fhágann go bhfuil siad leochaileach i leith géarchéimeanna agus éigeandálaí comhshaoil — agus na tionchair sláinte a bhaineann leo — agus na beartais agus na gníomhaíochtaí is éifeachtaí a aithint chun riosca a laghdú, a bheith ullmhaithe níos fearr agus a bheith níos athléimní.

Is é is aidhm don tionscadal ‘An comhshaol agus an tsláinte a chosaint trí athléimneacht uirbeach a thógáil’ faoi stiúir Lárionad Eorpach Comhshaoil agus Sláinte Oifig Réigiúnach EDS don Eoraip tacú le húdaráis áitiúla agus le cinnteoirí machnamh a dhéanamh ar riachtanais ullmhachta áitiúla agus athléimneacht a chothú. Thiomsaigh foireann an tionscadail fianaise agus taithí ar an leibhéal áitiúil agus ceachtanna a foghlaimíodh maidir leis an méid seo a leanas:

• rioscaí don tsláinte a bhaineann le guaiseacha áitiúla de dheasca tubaistí agus éigeandálaí a laghdú;
• leochaileacht áitiúil i leith na nguaiseacha sin amhaolú; agus
• tosaíochtaí agus gníomhaíochtaí áitiúla chun ullmhacht, athléimneacht (agus sláinte) a fheabhsú trí phleanáil agusdearadh uirbeach, chomh maith le bainistiú bonneagair uirbigh.

Rannchuidíonn iniúchadh an tionscadail ar conas is féidir le cathracha úsáid a bhaint as idirghabhálacha uirbeacha agus bonneagair, sonraí atá ar fáil agus táscairí agus measúnuithe áitiúla chun rioscaí tubaiste áitiúla a laghdú agus ullmhacht agus athléimneacht a mhéadú le hathléimneacht uirbeach agus le hacmhainneachtaí déileála áitiúla. Is cuid lárnach é freisin den chuspóir níos leithne maidir le forbairt uirbeach inbhuanaithe, chothrom agus shláintiúil.

Tugtar le chéile sa tuarascáil achomair seo príomhtheachtaireachtaí agus príomhchonclúidí ó thrí shnáithe oibre ar leith, chun a shainaithint conas is féidir athléimneacht agus ullmhacht uirbeach a fheabhsú trí struchtúr agus dearadh cathrach, agus trí bhainistiú agus faireachán uirbeach.