European Union flag

Tá Navarra ag cur go réamhghníomhach le hathléimneacht tuilte trí phleananna féinchosanta bardasacha a fhorbairt. Cuireann na pleananna sin straitéisí struchtúrtha ar fáil do rialtais áitiúla chun rioscaí tuilte a mhaolú, pobail a chosaint, agus freagairtí éigeandála ina mbardais a fheabhsú.

Íoslódáil an Tuarascáil

Príomhfhoghlaim

  • Pleanáil Oiriúnaithe: Cinntíonncreat na bpleananna féinchosanta gur féidir le bardais atá i mbaol tuilte bearta laghdaithe riosca a mheasúnú, a phleanáil agus a chur i bhfeidhm go córasach.
  • Córais Réamhrabhaidh: Trí bhreathnóireacht fíor-ama báistí agus sreafa srutha a chomhtháthú, cuirtear feabhas ar thuar riosca éigeandála, ar fhreagairt chathrach agus ar rabhadh daonra.
  • Rannpháirtíocht sa Phobal: Méadaíonn comhar gníomhach idir bardais, údaráis áitiúla agus rialtais réigiúnacha feasacht agus ullmhacht an phobail maidir le rioscaí tuilte.
  • Feabhas leanúnach: Le meastóireachtaí agus seisiúin oiliúna a phleanáil go tráthrialta le húdaráis áitiúla agus le hoibrithe áitiúla, neartaítear éifeachtúlacht na ngníomhaíochtaí práinnfhreagartha.

Maidir leis an Réigiún

Tá réigiún Navarra, atá suite i dtuaisceart na Spáinne, thart ar 10,400 km² agus tá daonra de thart ar 680,000 ann. Tá tírdhreach éagsúil sa réigiún, ó Shléibhte na bPiréiní go dtí Abhainn Ebro, rud a fhágann go bhfuil sé leochaileach d’eachtraí adhaimsire. Áirítear ar ghuaiseacha aeráide tuilte a tharlaíonn go minic mar gheall ar dhéine mhéadaithe báistí agus aghaidheanna geimhridh, mar aon le triomaigh fhada agus teochtaí atá ag ardú.

Bagairtí Aeráide

Tá méadú ag teacht ar na dúshláin a bhaineann leis an aeráid i réigiún Navarra, lena n-áirítear méadú ar thuilte agus ar aghaidheanna aigéanacha an gheimhridh. Le deich mbliana anuas, tá stoirmeacha foircneacha agus teagmhais bháistí throma ag éirí níos minice, rud a fhágann go mbíonn tuilte forleathana ann timpeall ar go leor d’aibhneacha Navarra. I mí Iúil 2019, bhuail stoirm throm i stíl na Meánmhara roinnt bardas, Tafalla agus Olite ina measc. Rinne imeachtaí comhchosúla i mí na Bealtaine agus i mí Iúil 2023 damáiste mór sna codanna thuaidh (Bera) agus theas (Caparroso) den réigiún. Tharla go leor de na tuilte seo i ndobharcheantair bheaga, áit ar féidir le báisteach throm splanc-thuilte a spreagadh laistigh de uair an chloig nó dhó. Ina theannta sin, bhí tionchair thromchúiseacha ag córais báistí geimhridh — amhail an ‘Barra’ i mí na Nollag 2021 (Fíor 2) — lena n-áirítear bás amháin, damáiste suntasach don bhonneagar, agus aslonnuithe iomadúla. Tugann réamh-mheastacháin aeráide le fios go n-éireoidh teagmhais adhaimsire níos coitianta, rud a chuirfidh leis na rioscaí tuilte i mbardais Navarra.

Comhar bardasach chun athléimneacht ó thuilte a bhaint amach sa réigiún

Tháinig méadú ar imní na n-údarás áitiúil tar éis na dtuilte tromchúiseacha in 2021 agus táthar ag súil go dtiocfaidh méadú orthu amach anseo. Mar fhreagairt air sin, chomhoibrigh 17 mbardas ar fud réigiún Navarra chun pleananna féinchosanta saincheaptha a fhorbairt. Ní hamháin go neartaíonn na pleananna sin athléimneacht áitiúil ar thuilte ach feidhmíonn siad freisin mar uirlisí luachmhara do sheirbhís cosanta sibhialta an rialtais réigiúnaigh.

Tacaíonn Pleananna Áitiúla um Bainistiú Priacal Tuile le bardais chun acmhainní a eagrú, córais luathrabhaidh a bhunú, agus bainistíocht priacal tuile a chomhtháthú i gcreataí rialachais áitiúil. Leagtar amach sa Phlean Éigeandála Speisialta um Baol Tuilte i Navarra Struchtúr an Phlean Áitiúil agus leanann sé na treoirlínte atá sonraithe i dTreochlár níos leithne Navarre um Athrú Aeráide (KLINa).

Mar chuid de thionscadal LIFE-IP NAdapta-CC,chomhoibrigh bardais chun a bpleananna féinchosanta féin a dhréachtú, a thástáil agus a chur chun feidhme. Áirítear ar na pleananna sin na comhpháirteanna seo a leanas:

  • Faisnéis a chur ar fáil maidir le conas freagairt go leordhóthanach don riosca, agus leas á bhaint as taithí áitiúil. I measc na mbeart tá dúnadh bóithre coisctheacha, rochtain ar cheantair agus ar bhonneagar faoi thuilte a shrianadh, agus rabhaidh ó dhoras go doras a dhéanamh do chónaitheoirí etc.
  • Míniú ar dhéanmhas agus ar acmhainní áitiúla. Aithníonn agus eagraíonn gach baile na hacmhainní agus na seirbhísí atá ar fáil chun tuilte a bhainistiú go héifeachtach. Oibríonn comhairlí cathrach go dlúth le foirne teicniúla chun na pleananna a fhorbairt, ag scálú gníomhaíochtaí chun freastal ar chumais áitiúla — rud atá tábhachtach go háirithe do chomhairlí beaga a bhfuil acmhainní teoranta acu.

Go sonrach, bhí baint ag comhar idir comhairlí cathrach, foireann an tionscadail, agus príomhpháirtithe leasmhara eile, amhail briogáidí áitiúla, póilíní agus údaráis ábhartha, leis na gníomhaíochtaí seo a leanas:

  1. Cruinnithe ullmhúcháin chun na pleananna féinchosanta a dhréachtú,
  2. Cuairteanna allamuigh chun measúnú a dhéanamh ar dhálaí ar an láthair agus tuiscint níos fearr a fháil ar limistéir a bhíonn i mbaol tuilte go háitiúil (Fíor 3),
  3. Cruinnithe meastóireachta chun athbhreithniú a dhéanamh ar éifeachtacht na mbeart féinchosanta tar éis tuilte,
  4. Seisiúin oiliúna agus scaipthe chun feasacht a mhúscailt faoi na gníomhaíochtaí tionscadail.

Nuair a rinne na páirtithe leasmhara na pleananna a mhionsaothrú, chuir na comhairlí cathrach i láthair na gcónaitheoirí iad agus scaip siad bileoga faisnéise inar sonraíodh conas freagairt i gcás éigeandála. Chomh maith leis na feachtais faisnéise seo, d’eagraigh foireann an tionscadail ceardlanna agus cruinnithe rannpháirtíochta pobail chun oiliúint leanúnach a sholáthar agus ullmhacht éigeandála a neartú.
Le pleananna riosca
tuilte, soláthraítear faisnéis atá cothrom le dáta do bhardais agus do phobail, lena n-áirítear réamhaisnéisí, sonraí fíor-ama maidir le báisteach agus sreabhadh srutha, agus bearta éigeandála atá sainithe go soiléir. Chun tacú leis sin, d’fhorbair foireann an tionscadail — ina bhfuil saineolaithe hidreolaíochta agus sonraí — uirlis faireacháin speisialaithe le tacaíocht ó chuideachtaí forbartha bogearraí. Cumasaíonn an uirlis seo monatóireacht riosca tuilte fíor-ama agus éascaíonn sé cumarsáid thráthúil idir údaráis bhardasacha, foirne oibriúcháin, agus an daonra áitiúil.

Déanann an córas sonraí a ghiaráil ó 104 leithead báistí agus 75 stáisiún tomhais sreafa srutha ar fud an réigiúin, arna n-oibriú ag gníomhaireachtaí poiblí éagsúla. A bhuí le tacaíocht airgeadais ó thionscadal LIFE-IP Nadapta-CC, shuiteáil an fhoireann sé stáisiún bhreise i ndobharcheantair a bhfuil sonraí teoranta acu atá ann cheana — cuid acu i limistéir inar tearc an daonra amhail gleannta na bPiréiní.
Tá iarscríbhinn chartagrafach i
ngach Plean Éigeandála Áitiúil, ina sonraítear suíomh na stáisiún monatóireachta sruthsreafa agus frasaíochta. Tá léarscáileanna san iarscríbhinn a léiríonn príomhfhaisnéis, lena n-áirítear criosanna guaise tuilte (bunaithe ar thréimhsí éagsúla fillte (Fíor 4)), léarscáileanna riosca tuilte, agus criosanna gníomhaíochta spriocdhírithe inar cheart do bhearta sonracha damáistí a chosc nó a íoslaghdú.

Freagairt éigeandála lena n-áirithítear athléimneacht i gcoinne tuilte

Leanann gach plean áitiúil i Navarra an struchtúr caighdeánaithe agus an sainmhíniú ar leibhéil éigeandála, a shainítear mar seo a leanas:

  • Éigeandáil 0: Tá méadú suntasach tagtha ar shreabhadh srutha abhann, ach níl an abhainn tar éis dul thar maoil go fóill.
  • Éigeandáil 1: Tá tús curtha le tuilte agus le forsceitheadh i limistéir ísle gar do bhruach na habhann, gan damáiste tromchúiseach a dhéanamh.
  • Éigeandáil 2: Beidh tuilte ina gcúis le damáiste tromchúiseach i gceantair uirbeacha. Ní mór srian a chur ar fheithiclí agus ar shoghluaisteacht phearsanta.
  • Éigeandáil 3: Bíonn éifeachtaí tromchúiseacha forleathana ag tuilte nach féidir aghaidh a thabhairt orthu le hacmhainní bardasacha amháin. Ag an bpointe seo, is gá an Plean Réigiúnach a ghníomhachtú.

I gcás gach plean, tá rátaí báistí agus/nó tairseacha sreafa srutha abhann sainithe ag foireann an tionscadail. A luaithe a bheidh siad ag na tairseacha sin, gníomhachtóidh na húdaráis áitiúla an leibhéal éigeandála comhfhreagrach. Ansin scaipeann córas rabhaidh SMS mais an fhaisnéis seo go tapa agus go héifeachtach ar an daonra áitiúil. Déanann gach Grúpa Oibríochtúil, mar a leagtar amach sa phlean (Fíor 5), na gníomhaíochtaí ainmnithe de réir an nós imeachta bhunaithe.

Rinne foireann an tionscadail na Pleananna Áitiúla a dhigitiú freisin trí aip agus suíomh gréasáin tiomnaithe a fhorbairt chun gach plean a bhainistiú (Fíor 6). Cumasaíonn na huirlisí digiteacha seo monatóireacht éifeachtach ar chur i bhfeidhm an phlean, lena n-áirítear córas luathrabhaidh a rianaíonn na tairseacha leibhéil éigeandála agus a sheolann fógraí rabhaidh chuig bainisteoirí plean (3 go 5 údarás áitiúla).

Leis an uirlis agus an aip ghréasánbhunaithe, is féidir faireachán fíor-ama a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí a dhéantar, le córas dathchódaithe: glas le haghaidh gníomhaíochtaí atá curtha i gcrích, oráiste le haghaidh gníomhaíochtaí atá idir lámha, agus dearg le haghaidh gníomhaíochtaí nach bhfuil curtha i gcrích go fóill.  Taispeánann Fíor 6 (íomhá ar dheis) seat scáileáin de chomhéadan na haipe, ag cur béime ar an scáileán a úsáideann méaraí áitiúla chun leibhéil éigeandála éagsúla a ghníomhachtú go héasca. Glacann údaráis

áitiúla agus oibrithe páirt i seisiúin oiliúna bhliantúla, mar a léirítear i bhFíor 7, chun cur chun feidhme an phlean a thástáil agus chun eolas a chur air. Gach bliain, déanann foirne athbhreithniú agus nuashonrú ar na gníomhaíochtaí atá beartaithe agus ar an bpearsanra lena mbaineann.

Trí phleananna éigeandála bardasacha adhréachtú ina n-ionchorpraítear córais luathrabhaidh láidre i mbailte ina bhfuil riosca suntasach tuilte, éascaítear comhtháthú ar an leibhéal áitiúil, agus is é is gaire don daonra é maidir le héigeandálaí tuilte a bhainistiú. Ligeann sé seo do gach comhairle cathrach bainistíocht chomhordaithe éigeandála a chleachtadh leis an gCosaint Shibhialta Réigiúnach, chomh maith le hullmhúchán níos fearr do rioscaí a d’fhéadfadh a bheith ag méadú go suntasach mar gheall ar athrú aeráide.

Luis Sanz Azcárate, Drector Teicniúil, GAN-NIK

Achoimre

Tar éis an teagmhais thuilte thubaisteach in Navarra i mí na Nollag 2021, tháinig 17 mbardas sa réigiún le chéile chun pleananna féinchosanta saincheaptha a fhorbairt. Leis na hiarrachtaí sin, neartaíodh ullmhacht áitiúil éigeandála, uirlisí comhtháite faireacháin dhigitigh, agus cothaíodh comhar idir bardais agus an tSeirbhís Réigiúnach um Chosaint Shibhialta.

Cuireann na pleananna Éigeandála Áitiúla nuafhorbartha seo creat comhsheasmhach praiticiúil ar fáil a mhéadaíonn ullmhacht nuair a chuireann tuile baile i Navarra i mbaol. Áirítear leis na pleananna tairseacha sainithe (bunaithe ar bháisteach bhreathnaithe agus/nó sreabhadh srutha), gníomhaíochtaí réamhshainithe, córas foláirimh SMS maise, agus cumarsáid leis an bpobal áitiúil sna meáin shóisialta.

Tá freagairt thapa, gníomhartha soiléire, agus cumarsáid éifeachtach riachtanach i réimsí mar Navarra, a mbíonn tionchar ag imeachtaí stoirme orthu go minic. D’ainneoin na rioscaí méadaitheacha a bhaineann leis an athrú aeráide, feidhmíonn cur chuige réamhghníomhach Navarra mar shamhail do straitéisí oiriúnaithe réigiúnacha eile.

Tuilleadh eolais

Tá an saothar a chuirtear i láthair sa scéal oiriúnúcháin seo mar chuid de thionscadal LIFE-IP NAdapta-CC.

Fuair an tionscadal seo maoiniú ó Chlár LIFE an Aontais Eorpaigh faoi chomhaontú deontais LIFE16 IPC/ES/000001 — LIFE-IP NAdapta-CC.

Teagmháil

Luis Sanz Azcárate
Gestión Ambiental de Navarra S.A.
E-Mail: lsanzazc@gan-nik.es

 

Arantxa Ursua Andrés
Climate Change Office of Navarre. Government of Navarre
E-Mail: arantxa.ursua.andres@navarra.es

Eochairfhocail

Tionchair aeráide

Tuilte, Stoirmeacha

Earnálacha Oiriúnaithe

Laghdú Riosca Tubaiste, Bainistíocht uisce, Pleanáil talamhúsáide

Príomhchórais Chomhphobail

Bainistíocht Uisce, Bonneagar Criticiúil, Sláinte agus Folláine

Tíortha

Spain

An Clár Cistiúcháin

LIFE - Environment and climate action


Séanadh Isí foireann MIP4Adapt, faoi stiúir Ricardo, a fhorbraíonn an t-ábhar agus na naisc chuig míreanna tríú páirtí ar an leathanach gréasáin Misin seo, faoi chonradh CINEA/2022/OP/0013/SI2.884597 arna mhaoiniú ag an Aontas Eorpach agus ní gá go léiríonn siad ábhair agus naisc an Aontais Eorpaigh, CINEA, ná ábhair agus naisc na Gníomhaireachta Eorpaí Comhshaoil (EEA) mar óstach ar an Ardán Climate-ADAPT. Ní ghlacann an tAontas Eorpach ná CINEA ná an EEA freagracht ná dliteanas a eascraíonn as an bhfaisnéis ar na leathanaigh seo ná i dtaca léi.

Language preference detected

Do you want to see the page translated into ?

Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.