1.5 Skilgreina og fá fjármögnun og fjármögnun

Oft er vísað til fjárhagslegra takmarkana sem hindrunar við að hefja og framkvæma aðlögunaraðgerðir á staðarvísu. Hins vegar er aðlögunarfjármögnun og fjármögnun í boði og hægt að sameina frá ýmsum aðilum - alþjóðlegum, ESB, innlendum og staðbundnum, bæði opinberum og einkaaðilum. Góð þekking á tiltækum fjármögnunarmöguleikum er mikilvæg til að sigrast á þessari hindrun. Samþætting aðlögunar að núverandi skipulagsferlum og núverandi fjárhagsáætlunum er einnig mikilvægur kostur til að hafa í huga.

Með fjármögnun aðlögunar er átt við fjármuni sem opinberir aðilar eða einkaaðilar (t.d. sjóðir) láta í té endurgjaldslaust til að hrinda í framkvæmd sérstöku aðlögunarstefnumarkmiði eða samþykktum tilgangi, t.d. sem styrk. Ekki er krafist endurgreiðslu á veittu fjármagni, þó eru sérstakar samningsbundnar kröfur til að tryggja að fjármunirnir séu notaðir eins og til er ætlast. Fjármögnun vísar hins vegar til ráðstöfunar fjármagns með skuld til að endurgreiða síðar (skuldagerningur) og stofnar venjulega til "kostnaðar" - hlutfall vaxta.  Það er venjulega veitt sem lán eða annars konar fjármögnunargerningur, almennt af fjármálastofnun.

Fjármögnun og fjármögnun til aðlögunar á vettvangi sveitarfélaga í Evrópu er í boði með ýmsum fjármögnunarleiðum ESB, landsbundnum, svæðisbundnum og staðbundnum sjóðum, sem og frá alþjóðlegum fjármögnunarstofnunum og einkareknum gjafasamtökum:

• Aðlögun að loftslagsbreytingum er eitt af forgangssviðum LIFE-áætlunarinnar. Áætlunin veitir sameiginlega fjármögnun fyrir bestu starfsvenjur, tilrauna- og tilraunaverkefni sem stuðla að því að styðja við viðleitni sem leiðir til aukins viðnámsþols gegn loftslagsbreytingum, þ.m.t. sérstaklega á þéttbýlissvæðum.
• Horizon 2020, áætlun ESB um rannsóknir og nýsköpun, miðar að því að úthluta 35% af fjárhagsáætlun sinni til loftslagstengdra rannsóknarútgjalda. Það krefst einnig endanotenda og hagsmunaaðila þátttöku, sem opnar dyr fyrir þátttöku borgarinnar. Horizon Europe mun fylgja henni eftir árið 2021, sem felur einnig í sér umræðusvæði um aðlögun að loftslagsbreytingum. Árið 2020 hefst enn eitt Græna samkomulagið í Evrópu með viðfangsefnum sem tengjast aðlögun að loftslagsbreytingum.
• Aðlögun að loftslagsbreytingum er samþætt í öllum evrópskum uppbyggingar- og fjárfestingarsjóðum ESB (ESIF). Þetta felur í sér sameiginlegu landbúnaðarstefnuna (einkum Dreifbýlisþróunarsjóð evrópsks landbúnaðar), Samheldnisjóðinn, Byggðaþróunarsjóður Evrópu (sérstaklega fyrir tilstuðlan INTERREG), Félagsmálasjóður Evrópu, og Sjávarútvegssjóðs Evrópu. Landsyfirvöld sjá um að stjórna þessum sjóðum í viðkomandi aðildarríki og hægt er að leita til þeirra til að fá frekari ráðgjöf.
• Landsbundin og svæðisbundin fjármögnun: Á innlendum og undir-þjóðlegum stigum fjármögnun kann að vera í boði bæði fyrir aðlögun áætlanagerð og framkvæmd, vitund og getu byggja eða rannsóknir.
• Fjármögnun einkageirans: Einkageirinn er mikilvægur hagsmunaaðili í aðlögun að áhættu vegna loftslagsbreytinga, með mikla hvatningu til aðlögunaraðgerða. Aðgerðin til að aðlaga einkageirann er knúin áfram af: a) virðisverndarhvata þegar einkaaðilar leitast við að vernda eignir sínar og aðfangakeðjur, b) verðmætasköpunartækifæri þegar einkageirinn leitast við að veita aðlögunarlausnir sem viðskiptatækifæri. Sveitarstjórnir eru því hvattar til að leita samstarfs við einkageirann (eins og með samstarfsverkefnum opinberra aðila og einkaaðila) til að nýta fjármögnun einkageirans.
• Einnig er hægt að bæta við fjármögnun aðlögunar með lánum frá slíkum fjármálastofnunum eins og Fjárfestingarbanka Evrópu eða Endurreisnar- og þróunarbanka Evrópu.
• Græn/loftslags-/sjálfbærniskuldabréf sveitarfélaga koma hratt fram sem tæki til að laða að fjármagn til aðlögunaraðgerða í borgum. Uppsetning og losun grænna skuldabréfa krefst náins samstarfs við aðila á fjármálamarkaði.
• Enn fremur er tryggingageirinn mikilvægur aðili í einkageiranum sem getur veitt fyrirtækjum og heimilum hvata til að fjárfesta í loftslagsþoli.
• Sumir borgir hafa brautryðjandi crowdfunding eða einkaaðila framlag aðferðir til aðlögunar, en borgaraleg frumkvæði leggja aðlögun aðgerðir í botn-upp hátt, sem eru síðan auglýst til samfélagsins tilbúnir til að gefa eða lána fé til framkvæmdar fyrirhuguðum aðgerðum. Þannig eru litlar einstakar fjárframlög allt að töluverðum fjármunum sem nægja til að hrinda aðgerðum í framkvæmd.
• Eiginfjárgrunnur heimilis: Einkaheimili eru oft reiðubúin til að tryggja seiglu í húsnæði sínu og velferð fjölskyldunnar með því að skipuleggja útgjöld sín og fjárfestingar á aðlögunarhæfari hátt (t.d. með því að fjárfesta í betri einangrun við endurnýjun húsa eða með því að setja upp regnvatnssöfnun fyrir vökva í garðinum á þurrkatímum). Meðvitundarvakning, fræðsla og hvatning til hvatningar eru gagnleg verkfæri til að hvetja til fjárfestinga einkaheimilis. Sveitarfélög í sumum löndum snúa einnig aftur til skatta- eða gjaldahreinsunarkerfa sem hvata, t.d. lækka stormvatnsgjöld sem þau innheimta fasteignaeigendur ef þau fjárfesta síðan í ráðstöfunum til að draga úr afrennsli regnvatns af eignum sínum í opinbera frárennsliskerfið.
• Þar að auki er hægt að fá fjármögnun, sem skiptir máli fyrir aðlögun, með öðrum fjármögnunaraðferðum fyrir einstaka geira en í því tilviki er ekki víst að hún sé merkt „aðlögunarfjármögnun“ en getur samt sem áður stuðlað að markmiðum aðlögunarstefnunnar.

Sveigjanleiki og samsetning ýmissa fjármögnunar- og fjármögnunarleiða er ráðlegt, sérstaklega í þeim tilvikum þar sem erfitt getur verið að tryggja sérstakar fjárlagalínur sveitarfélaga. Enn fremur getur það að slá inn ópeningalegan stuðning (sjá skref 1.8) dregið úr þrýstingi á fjármögnunarþörf.

Dæmi um borgir um alla Evrópu með góðum árangri með því að nýta þessa fjármögnun og fjármögnunarleiðir til aðlögunar eru talin upp hér að neðan og er lýst ítarlega í skýrslu EEA um fjármögnun þéttbýlisaðlögunar. Skýrslan veitir einnig ítarlegt yfirlit yfir tiltækar fjármögnunarleiðir ESB og fjármögnunarleiðir fyrir aðlögun þéttbýlis. Sjá einnig 5. kafla skýrslu Umhverfisstofnunar Evrópu um aðlögun þéttbýlis í Evrópu: hvernig borgir og bæir bregðast við loftslagsbreytingum til að fá frekari upplýsingar.

Sáttmáli borgarstjóra um fjármögnunarmöguleika gerir kleift að leita að evrópskum fjármögnunar- eða fjármögnunaráætlunum sem henta þörfum undirritaðra borga. Sjá einnig bæklinginn Sáttmáli borgarstjóra "Hvernig á að fjármagna staðbundin loftslag ogamp; orkuaðgerðir?" og "Nýjunga fjárhagsáætlanir" sem innihalda dæmi um aðlögunaraðgerðir af Sáttmála borgarstjóra undirritað borgum og svæðum. The Sáttmálinn borgarstjóra webinar á "Fjármögnun aðlögun aðgerðir" kynnir Natural Capital Fjármögnun Facility Fjárfestingarbanka Evrópu og reynslu af undirritunarborgum um hvernig á að fjármagna aðlögun aðgerðir á vettvangi.

Viðbótaryfirlit yfir tiltæka aðlögunarfjármögnun í ESB er að finna í fjármögnunarhlutanum Climate-ADAPT sem og á vefsíðu ESB fyrir svæðisbundna og þéttbýlisþróun.