Aðlögun franskra staðla um hönnun, viðhald og rekstur samgöngugrunnvirkja

Áhrif loftslagsbreytinga á flutninganet, óháð flutningsmáta, gætu versnað á komandi öld. Aðlaga verður flutninganet vegna mikilvægis þeirra fyrir samfélagið og hagkerfið. Franska landsáætlunin um aðlögun að loftslagsbreytingum (2015) veitir ýmsar spár og tilhneigingar um væntanlegar loftslagsbreytingar; þau atriði sem skipta meira máli fyrir flutningageirana eru m.a. eftirfarandi:

• Gert er ráð fyrir að meðalhiti á dag í stórborginni Frakklandi hækki um 2 til 2,5°C frá lokum 20. ^aldar til loka 21. ^aldar, undir losunarsviðsmyndinni SRES B2. Aukningin verður um 2,5 til 3,5 ° C undir atburðarásinni SRES A2. Þar að auki er búist við að dagafjöldi með hitastig undir núlli minnki og búist er við að breyting á daglegu hitastigi aukist.
• Gert er ráð fyrir að tíðni tímabils sem einkennist af mjög háum hita og þurrkum aukist. Þessar aðstæður munu einnig auka hættuna á eldsvoða.
• Spár fyrir losunarsviðsmyndirnar SRES B2 og A2 sýna tilhneigingu til minni úrkomu að vori og sumri. Þessi lækkun, sem verður aðeins áberandi í lok aldarinnar í atburðarás B2, á sér stað fyrr og með meiri amplitude í atburðarás A2 (um -10% í kringum 2050 og -30% í kringum 2090 fyrir sumarið). Óháð atburðarásinni er Suður-Vestur-Frakkland gert ráð fyrir að svæðið verði að mestu fyrir áhrifum af þessari lækkun. Snjó úrkomu mun falla mjög verulega á öldinni, frá og með 2030.
• Gert er ráð fyrir að mikil úrkoma dragi úr tíðni en aukist í styrk.
• Gert er ráð fyrir að árflæði aukist á veturna en sumartímabilið mun verða fyrir alvarlegri lágum flæði; Líklegt er að þessi þróun sé breytileg eftir vatnasviðum. Ársmeðaltal grunnvatns myndi hafa tilhneigingu til að lækka, þótt árstíðabundnar sveiflur séu enn óljósar.
• Mikil óvissa er um breytingar á vindkerfum, þar sem mikill munur er á niðurstöðum líkananna.
• Spár um sjávarstöðu eru óvissar, sérstaklega á staðarvísu. Tilgátunni um hækkun sjávarborðs um 1 m fyrir 2100 er haldið fyrir þetta endurskoðunarferli.

Þessar loftslagsbreytingar fela í sér sérstakar áskoranir fyrir samgöngugrunnvirki sem fjallað verður um með því að uppfæra viðeigandi staðla. Uppfærsluferlið er hins vegar krefjandi af ýmsum ástæðum:

• Erfiðleikar við að greina hvernig loftslagsbreytingar geta haft áhrif á loftslagstengdar breytur sem hefð er fyrir að nota í flutningsstöðlum og viðmiðunarreglum.
• Mikil þörf á samskiptum um nauðsyn þess að sjá fyrir áhrif loftslagsbreytinga og aðlaga innviði að langtímabreytingum.
• Björt fjöldi flutninga staðla og leiðbeiningar; þörf er á að setja traustan forgang í endurskoðun þeirra og að veita sameiginlegar leiðbeiningar um hana.
• Þarftu að koma á samlegðaráhrifum, með áframhaldandi reglulegum tæknilegum uppfærslum á flutningsstöðlum og viðmiðunarreglum og loftslagsspám.

Meginmarkmiðin með kerfisbundinni endurskoðun staðla eru:

• Aðlaga tæknilegar kröfur samgöngugrunnvirkja að væntanlegum loftslagsbreytingum.
• Kveðið á um óhlutdræga endurskoðun og greiningu á endurskoðunarþörfum og -forgangi.
• Taka á viðnámsþoli samgöngugrunnvirkja á yfirgripsmikinn hátt, þ.m.t. hönnun, viðhald og rekstur.
• Uppfæra loftslagsbreytur og vísa sem almennt eru notaðir í flutningastöðlum, til að taka tillit til hugsanlegra breytinga á frönsku loftslagi.

Endurskoðun franskra staðla um hönnun, viðhald og rekstur samgöngugrunnvirkja var framkvæmd af tæknilegum vinnuhópi sem DGITM kom á fót með sérfræðingum á mismunandi samgöngugrunnvirkjum og -kerfum: vegir, brýr, jarðvinnur, togbrautir, járnbrautir, flug-, vatna-, siglinga- og hafnargeirar. Eftir að hafa tekið saman helstu loftslagsbreytingar til skemmri og lengri tíma litið skimaði vinnuhópurinn núverandi franska staðla til að bera kennsl á þá sem innihalda tilvísanir í helstu loftslagsþætti (svo sem "hitastig", "flóð", "rigning", "vindur"...) sem gætu breyst í framtíðinni. Skimunin, byggð á gagnagrunnum og sérfræðiálitum, beindist aðallega að tæknigögnum; Einnig hefur verið tekið tillit til nokkurra eftirlits- og normskjala. Staðlarnir sem valdir voru voru síðan flokkaðir í þrjá hópa, í samræmi við þörfina á endurskoðun þeirra út frá sjónarhorni aðlögunar að loftslagsbreytingum:

• Þeir sem ekki þurfa á endurskoðun að halda: tæknileg tilvísunarskjöl og samsvarandi staðlar sem loftslagsbreytingar hafa ekki áhrif á,
• Þeir sem þarfnast endurskoðunar: tæknileg tilvísunarskjöl sem verða fyrir áhrifum af loftslagsbreytingum og sem þegar þurfa að gangast undir tæknilega endurskoðun og
• þeim sem þurfa nákvæmari upplýsingar um veðurfarsbreytur og vísa sem taka þátt í því skyni að ákvarða hvort þurfi að endurskoða þær og hvernig.

Fyrir þriðja flokk staðla eru fyrirliggjandi upplýsingar ekki fullnægjandi til að meta hvort þörf sé á að laga þær að loftslagsbreytingum í framtíðinni og frekari rannsókna verður þörf í framtíðinni. Nokkur dæmi um staðla í hverjum flokki fylgja:

• Staðlar án endurskoðunar: hávaða frá umferð á vegum, landslagshönnun vega, viðmiðunarreglur um frárennsli vega, tilmæli um hönnun burðarvirkis (takmarksríki) á vatnasvæðum.
• Staðlar sem þarf að endurskoða: hönnun slitlags á vegum, mat á almennum aðgerðum fyrir lagarmannvirki (snjó, vind o.s.frv.).
• Staðlar sem þarfnast frekari skýringa á loftslagsbreytunum: hönnun og smíði nýrra vega, viðhald þéttbýlisvega, frárennsli vega, leiðbeiningar um fyllingar á vegum, meginreglur um að leggja langa soðna teina.

Nokkur hundruð tæknistaðlar (meira en 800 aðeins fyrir vegi) voru endurskoðaðir. Að því er varðar þá sem þurfa nákvæmari skilning á loftslagsbreytum sem eiga í hlut (flokkur 3 hér að framan) hafa sérfræðingar í flutningum lagt fram skrá yfir þær útskýringar sem krafist er. Þær vísa til tímasetningar (þegar líklegt er að tilteknar loftslagsbreytingar eigi sér stað) og svæða sem verða fyrir áhrifum, eða til nákvæmra áhrifa þessara breytinga á suma mæliþættina sem eru notaðir við hönnun grunnvirkja (tíðni tilvika, umfang, fjöldi daga umfram tiltekin mörk o.s.frv.).

Nú þegar er verið að endurskoða staðla í 2. flokki og er því aðeins hægt að endurskoða staðla í 3. flokki að sérfræðingar á sviði loftslags- og veðurfræði hafi veitt nauðsynlegar skýringar. Endurskoðuðu staðlarnir verða samþykktir samkvæmt almennu málsmeðferðinni, þ.m.t. þátttaka allra viðkomandi hagsmunaaðila, og síðan innleiddir.

Endurskoðun flutningsstaðals fór fram í samvinnu við DGITM (Directorate General for Infrastructure, Transport and Sea) af mismunandi tækniþjónustu frönsku ríkisstjórnarinnar: CEREMA (Centre d’Études et d’Expertise sur les Risques, l’Environnement, la Mobilité et l’Aménagement), CETU (Centre d’Études Techniques des Tunnels), STAC (Service Technique de l’Aviation Civile), STRMTG (Service Technique des Remontées Mécaniques et des Transports Guidés) og frá hinum ýmsu stjórnendum almenningssamgangna: RFF og SNCF (járnbraut), VNF (á skipgengum vatnaleiðum) og frá IFRECOR (Initiative Française pour les Récifs Coralliens). Sérfræðingar og vísindamenn verða virkjaðir til að reikna út loftslagsspár og aðlaga staðlana. Vinnuhópurinn tekur einnig, eins og sakir standa, þátt í samræmingarhópi AFNOR „Loftslagsbreytingar“.

Þessi aðgerð veitir nýstárlega nálgun við aðlögun samgöngugrunnvirkja þar sem hún reynir að beita einsleitri aðferðafræði til að endurskoða staðla sem beita skal (í ljósi aðlögunar að loftslagsbreytingum) á mismunandi flutningsmáta og á mismunandi stigum, s.s. hönnun, viðhald og rekstur. Aðrir árangursþættir eru:

• Samstarf við loftslagssérfræðinga og veðurþjónustu. Sérfræðiþekking á sviði loftslags- og veðurfarsmála er mikilvæg til að skilgreina loftslagsskilyrði í framtíðinni og til að skilja afleiðingar þeirra fyrir hina ýmsu þætti samgöngugrunnvirkja. Skilvirkt samstarf byggir á frjósömum samræðum, með loftslagssérfræðingum sem skilja upplýsingaþörf hönnuða og stjórnenda samgönguinnviða og sérfræðingum í flutningamálum sem aðlaga starfshætti sína að þeim loftslagsupplýsingum sem raunverulega eru tiltækar og tengdri óvissu.
• Virkjun innri tækniþekkingar innan innlendrar stjórnsýslu, sigrast á tæknilegum sviðum.
• Pragmatic nálgun, sem miðar að því að koma á skýrum forgangsröðun í endurskoðunarferlinu, og til að ná skjótum árangri fyrir valin forgangsröðun.
• Gagnsæi, sem gerir öllum hagsmunaaðilum kleift að fá aðgang að upplýsingum sem vinnuhópurinn býr til og að tillögum sem gerðar eru.

Takmarkanir eru m.a.:

• Misleitni í innihaldi og nálgun fyrirliggjandi staðla innan mismunandi flutningsmáta.
• Nokkrar staðlaðar gagnasöfn. Erfiðleikar við að greina alla staðla með loftslagstengdum breytum: algera nauðsyn þess að hafa samráð við mikinn fjölda flutningasérfræðinga til að skrá og endurskoða staðlana.
• Mikil sérhæfing í tæknilegri sérþekkingu, sem gerir það erfitt að taka að sér sameiginlegar aðferðir sem fara yfir hefðbundin landamæri meðal "þekkingarsamfélaga".
• Staðlar fyrir hönnun, viðhald og rekstur byggjast á sértækum gildum loftslagstengdra breytna en loftslagsspár eru oft gefnar upp sem gildisbil.
• Aðlögun að loftslagsbreytingum til langs tíma er oft talin ekki forgangsmál.

Upplýsingar um nákvæman kostnað liggja ekki fyrir; Þar eð tækniþjónusta frönsku ríkisstjórnarinnar framkvæmdi endurskoðunarstarfsemina krafðist ferlið ekki verulegs viðbótarfjármagns.

Gert er ráð fyrir að helsti ávinningurinn tengist langtímasparnaði í rekstrar- og viðhaldskostnaði samgöngugrunnvirkja. Nýju staðlarnir munu koma í stað þeirra sem fyrir eru fyrir hönnun, viðhald og rekstur samgöngugrunnvirkja. Lokatilgangur ferlisins er að ganga úr skugga um að samgöngugrunnvirki, með langan þjónustutíma (stundum 100 ára eða meira), geti með fullnægjandi hætti tekist á við þau skilyrði sem framtíðarloftslag og öfgafullt veðurfar setur.

Helsti lagarammi þessarar endurskoðunar er franska landsáætlunin um aðlögun að loftslagsbreytingum, sem felur í sér umboð til ráðherra vistfræði, sjálfbærrar þróunar og orku (Direction Générale des Infrastructures de Transports et de la Mer) til að koma á fót vinnuhópi um þessa aðgerð.

Vinnuhópurinn ætti að halda áfram að vinna fram til ársins 2016, hefja samningu sumra staðlanna og taka ákvörðun um þörfina á endurskoðun staðla í flokki (3), byggt á skýringum sérfræðinganna.

Endurskoðuðu stöðlunum verður beitt við smíði nýrra grunnvirkja og endurnýjun og viðhald þeirra sem fyrir eru með hönnunarendingartíma á bilinu 25 til 100 ár.

Marie Colin
CEREMA
110 rue de Paris - BP 214 - 77487 Provins Cedex
Tel.: +33 (0)1 60523261
E-mail: marie.colin@cerema.fr

Fabien Palhol
CEREMA
110 rue de Paris - BP 214 - 77487 Provins Cedex
Tel.: +33 (0)1 60523121
E-mail: fabien.palhol@cerema.fr 

Centre d’Études et d’Expertise sur les Risques, l’Environnement, la Mobilité et l’Aménagement (CEREMA)