Aðlögun franskra staðla um hönnun, viðhald og rekstur samgöngugrunnvirkja

Áhrif loftslagsbreytinga á flutninganet, án tillits til flutningsmáta, gætu versnað á næstu öld. Aðlaga verður flutninganet vegna mikilvægis þeirra fyrir samfélagið og hagkerfið. Franska landsáætlunin um aðlögun að loftslagsbreytingum (2015) veitir ýmsar spár og tilhneigingu væntra loftslagsbreytinga. þau atriði sem skipta meira máli fyrir flutningageirann eru m.a. eftirfarandi atriði:

• Búist er við að daglegt hitastig í Frakklandi hækki um 2 til 2,5 °C frá^lokum 20. aldar til loka 21.^aldar, samkvæmt losunarsviðsmynd SRES B2. Aukningin verður um 2,5 til 3,5 °C undir sviðsmyndinni SRES A2. Þar að auki er gert ráð fyrir að fjöldi daga með hitastig undir núlli lækki og gert er ráð fyrir að dagleg breyting á hitastigi aukist.
• Gert er ráð fyrir að tíðni tímabils, sem einkennist af mjög háum hita og þurrkum, aukist. Þessar aðstæður munu einnig auka hættuna á eldsvoða.
• Spár fyrir losunarsviðsmyndirnar SRES B2 og A2 sýna tilhneigingu til minni úrkomu að vori og sumri. Þessi lækkun, sem aðeins verður áberandi í lok aldarinnar í sviðsmynd B2, á sér stað fyrr og með meiri sveifluvídd í sviðsmynd A2 (um -10 % í kringum 2050 og -30 % í kringum 2090 fyrir sumarið). Án tillits til atburðarásarinnar er gert ráð fyrir að suðvestur-Frakkland verði að mestu leyti fyrir áhrifum af þessari lækkun. Snjókoma mun minnka mjög mikið á öldinni, frá og með 2030.
• Gert er ráð fyrir að óvenjulegar úrkomur dragi úr tíðni en styrkleiki eykst.
• Gert er ráð fyrir að flæði ánum aukist að vetri til en á sumrin skal koma í ljós alvarlegra flæði, þessi þróun er líklega breytileg eftir vatnsföllum. Árlegt meðaltal grunnvatns myndi hafa tilhneigingu til að minnka, þótt árstíðabundnar sveiflur séu enn óljósar.
• Breytingar á vindi eru mjög óvissar þar sem mikill munur er á niðurstöðunum sem líkönin veita.
• Spár um sjávarmál eru óljósar, einkum á staðarvísu. Tilgáta um hækkun sjávarborðs um 1 m fyrir 2100 er haldið til þessa endurskoðunarferlis.

Þessar loftslagsbreytingar valda sérstökum áskorunum fyrir samgöngugrunnvirki sem fjallað verður um með uppfærslu viðeigandi staðla. Uppfærsluferlið er hins vegar krefjandi af ýmsum ástæðum:

• Erfitt er að greina hvernig loftslagsbreytingar geta haft áhrif á loftslagstengdar breytur sem hefð er fyrir að nota í samgöngustöðlum og leiðbeiningum.
• Mikil þörf fyrir samskipti um nauðsyn þess að gera ráð fyrir áhrifum loftslagsbreytinga og aðlaga innviði að langtímabreytingum.
• Mikill fjöldi flutningastaðla og leiðbeininga; nauðsynlegt er að setja traustan forgang í endurskoðun þeirra og veita sameiginlegar leiðbeiningar fyrir hana.
• Þörf á að koma á samlegðaráhrifum með reglulegum tæknilegum uppfærslum á flutningsstöðlum og leiðbeiningum og loftslagsspám.

Meginmarkmið kerfisbundinnar endurskoðunar á stöðlum eru:

• Aðlaga tæknilegar kröfur samgöngugrunnvirkja að væntum loftslagsbreytingum.
• Veita óhlutdræga endurskoðun og greiningu á þörf fyrir endurskoðun og forgangsröðun.
• Takast á viðnámsþol samgöngugrunnvirkja á heildstæðan hátt, þ.m.t. hönnun, viðhald og rekstur.
• Uppfæra loftslagsbreytur og vísa sem almennt eru notaðir í flutningastöðlum til að taka tillit til hugsanlegra breytinga á frönsku loftslagi.

Tæknilegur vinnuhópur, sem DGITM kom á fót, lét fara fram endurskoðun á frönskum stöðlum um hönnun, viðhald og rekstur samgöngugrunnvirkja og -kerfa: vegir, brýr, jarðvinna, togbrautir, járnbrautar-, flug-, vatna-, siglinga- og hafnargeirar. Eftir að hafa tekið saman helstu loftslagsþróun til skamms og langs tíma, skimaði vinnuhópurinn fyrirliggjandi franska staðla til að bera kennsl á þá sem fela í sér vísanir til helstu loftslagsþátta (svo sem "hitastig", "flood", "regn", "vindur"...) sem gætu breyst í framtíðinni. Skimun, sem byggist á gagnagrunnum og sérfræðiálitum, beinist aðallega að tæknilegum skjölum, einnig hefur verið tekið tillit til nokkurra reglugerða og reglugerða. Hinir völdu staðlar voru síðan flokkaðir í þrjá hópa í samræmi við þörfina fyrir endurskoðun þeirra út frá sjónarhóli aðlögunar að loftslagsbreytingum:

• þeir sem ekki þurfa að endurskoða: tæknileg tilvísunarskjöl og samsvarandi staðlar sem loftslagsbreytingar hafa ekki áhrif á,
• þeir sem þurfa endurskoðun: tæknileg tilvísunarskjöl sem hafa áhrif á loftslagsbreytingar og þurfa nú þegar að gangast undir tæknilega endurskoðun og
• þeir sem þurfa nákvæmari upplýsingar um loftslagsbreyturnar og vísana sem koma við sögu til að ákvarða hvort endurskoða þurfi þá og hvernig.

Að því er varðar þriðja flokk staðla eru fyrirliggjandi upplýsingar ekki fullnægjandi til að meta hvort þörf sé á að laga þá að loftslagsbreytingum í framtíðinni og frekari rannsókna verður þörf í framtíðinni. Nokkur dæmi um staðla í hverjum flokki eru eftirfarandi:

• Staðlar án þess að þörf sé á endurskoðun: umferðarhávaði á vegum, landslagshönnun á vegum, leiðbeiningar um framræslu vega, tilmæli um uppbyggingu (takmörk) á vatnasvæðum.
• Staðlar sem þarfnast endurskoðunar: hönnun vegamótunar, mat á almennum aðgerðum að því er varðar vatnamannvirki (snjó, vind o.s.frv.).
• Staðlar sem þarfnast frekari skýringa á loftslagsbreytunum: hönnun og smíði nýrra vega, viðhald þéttbýlisvega, framræsla vegamóta, leiðbeiningar um vegamót, meginreglur um lagningu á löngum soðnum teinum.

Nokkur hundruð tæknilegra staðla (meira en 800 aðeins fyrir vegi) voru endurskoðuð. Fyrir þá sem þurfa nákvæmari skilning á þeim loftslagsbreytum sem um er að ræða (3. flokkur hér að framan) hafa sérfræðingar á sviði flutninga lagt fram skrá yfir þær nákvæmni sem krafist er. Þær vísa til tímasetningar (þegar líklegt er að tilteknar loftslagsbreytingar eigi sér stað) og svæða sem verða fyrir áhrifum eða til nákvæmra áhrifa þessara breytinga á sumar breyturnar sem notaðar eru við hönnun grunnvirkja (tíðni tilvika, styrkleiki, fjöldi daga yfir tilteknum gildum o.s.frv.).

Þegar er verið að endurskoða staðla innan 2. flokks og er ekki hægt að endurskoða staðla í 3. flokki fyrr en sérfræðingar í loftslags- og veðurfræði hafa lagt fram nauðsynlegar skýringar. Endurskoðuðu staðlarnir verða samþykktir í samræmi við almennu málsmeðferðina, þ.m.t. þátttöku allra viðkomandi hagsmunaaðila, og í kjölfarið hrint í framkvæmd.

Endurskoðun flutningsstaðalsins var framkvæmd í samræmi við DGITM (Directorate General for Infrastructure, Transport and Sea) af mismunandi tækniþjónustu frönsku ríkisstjórnarinnar: CEREMA (Centre d’Études et d’Expertise sur les Risques, l’Environnement, la Mobilité et l’Aménagement), CETU (Centre d’Études Techniques des Tunnels), STAC (Service Technique de l’Aviation Civile), STRMTG (Service Technique des Remontées Mécaniques et des Transports Guidés): RFF og SNCF (járnbraut), VNF (á skipgengum vatnaleiðum) og frá IFRECOR (Initiative Française pour les Récifs Coralliens). Sérfræðingar og vísindamenn verða virkjaðir til að reikna loftslagsspár og aðlaga staðlana. Vinnuhópurinn tekur einnig þátt í samræmingarhópi AFNOR "loftslagsbreytingar".

Þessi aðgerð felur í sér nýstárlega nálgun við aðlögun samgöngugrunnvirkja þar sem hún reynir að taka upp einsleita aðferðafræði til að endurskoða staðla sem beita skal (með tilliti til aðlögunar að loftslagsbreytingum) fyrir mismunandi flutningsmáta og á mismunandi stigum, sem hönnun, viðhald og rekstur. Aðrir árangursþættir eru:

• Samstarf við loftslagssérfræðinga og veðurþjónustu. Loftslags- og veðurfræðileg sérþekking skiptir sköpum til að skilgreina loftslagsskilyrði í framtíðinni og skilja afleiðingar þeirra fyrir hina ýmsu þætti samgöngugrunnvirkja. Skilvirkt samstarf byggist á frjósömu samtali, þar sem loftslagssérfræðingar skilja upplýsingaþarfir hönnuða og stjórnenda samgöngugrunnvirkja og sérfræðinga í flutningum sem aðlaga starfshætti sína að þeim loftslagsupplýsingum sem eru í raun fyrir hendi og óvissu þeirra.
• Virkjun innri tækniþekkingar innan landsbundnu stjórnsýslunnar, sem vinnur bug á tæknilegum sviðum.
• Hagnýt nálgun sem miðar að því að koma á skýrum forgangsatriðum í endurskoðunarferlinu og ná skjótum árangri fyrir valin forgangsatriði.
• Gagnsæi, sem gerir öllum hagsmunaaðilum kleift að fá aðgang að upplýsingum sem vinnuhópurinn hefur tekið saman og að tilmælum sem lagðar eru fram.

Takmarkandi þættir eru m.a.:

• Misleitni að því er varðar innihald og nálgun gildandi staðla innan mismunandi flutningsmáta.
• Nokkrir staðla gagnagrunnar. Erfiðleikar við að greina alla staðla með loftslagstengdum breytum: alger nauðsyn til að hafa samráð við fjölda sérfræðinga flutninga til að skrá og endurskoða staðla.
• Mikil sérhæfing í tæknilegri sérþekkingu sem gerir það erfitt að takast á við sameiginlegar aðferðir sem fara yfir hefðbundin landamæri meðal "þekkingarsamfélaga".
• Staðlar fyrir hönnun, viðhald og rekstur byggjast á tilteknum gildum loftslagstengdra breytna, en loftslagsspár eru oft settar fram sem gildisbil.
• Aðlögun að loftslagsbreytingum til lengri tíma er oft talin vera forgangsmál.

Upplýsingar um sundurliðaðan kostnað liggja ekki fyrir, hins vegar, þar sem endurskoðunaraðgerðirnar voru framkvæmdar af tækniþjónustu frönsku ríkisstjórnarinnar, þurfti ferlið ekki umtalsvert viðbótarfjármagn.

Gert er ráð fyrir að helsti ávinningur tengist langtímasparnaði vegna rekstrar- og viðhaldskostnaðar samgöngugrunnvirkja. Nýju staðlarnir koma í stað þeirra sem fyrir eru fyrir hönnun, viðhald og rekstur samgöngugrunnvirkja. Lokatilgangur ferlisins er að ganga úr skugga um að samgöngugrunnvirki, með langan tíma í þjónustu (stundum 100 ár eða meira), geti tekist á við þau skilyrði sem loftslags- og veðuratburðir setja í framtíðinni.

Helsti lagarammi þessarar endurskoðunar er franska aðlögunaráætlunin um loftslagsbreytingar, sem felur í sér umboð til ráðuneytis vistfræði, sjálfbærrar þróunar og orku (Direction Générale des Infrastructures de Transports et de la Mer) til að koma á fót vinnuhópi um þessa aðgerð.

Vinnuhópurinn ætti að halda áfram að vinna til ársins 2016, þar sem hann setur drög að sumum stöðlunum og ákveða þörfina á endurskoðun á stöðlum í flokki (3), á grundvelli skýringa sérfræðinganna.

Endurskoðuðum stöðlum verður beitt við byggingu nýs grunnvirkis og endurnýjun og viðhald á því sem fyrir er, með líftíma sem er 25 til 100 ár.

Marie Colin
CEREMA
110 rue de Paris - BP 214 - 77487 Provins Cedex
Tel.: +33 (0)1 60523261
E-mail: marie.colin@cerema.fr

Fabien Palhol
CEREMA
110 rue de Paris - BP 214 - 77487 Provins Cedex
Tel.: +33 (0)1 60523121
E-mail: fabien.palhol@cerema.fr 

Centre d’Études et d’Expertise sur les Risques, l’Environnement, la Mobilité et l’Aménagement (CEREMA)