Fréttir Archive

Spár sem leiða af líkanagerð um loftslagsáhættu fyrir mismunandi stig hnattrænnar hlýnunar eru nú samþættar í áhættumiðstöð sameiginlegrar rannsóknarmiðstöðvar um hættu og tap á hamförum og fáanlegar undir einu "Territorial Risk Assessment of Climate in Regions of Europe" (Peseta V) mælaborði. Svæðisyfirvöld, sérfræðingar sem vinna að viðbúnaði vegna hamfara og aðlögun að loftslagsbreytingum, sem og almenningur í víðara samhengi, geta nú nálgast samræmd gögn fyrir hvert svæði um loftslagsáhættu og áhrif þeirra á mismunandi sviðsmyndir hlýnunar.

Þar sem hlýnun jarðar fer yfir 1,5°C er aðlögunarfjármögnun langt undir þörfum, framkvæmd er takmörkuð af stofnanahindrunum og tap og tjón fer vaxandi, samkvæmt nýrri skýrslu frá Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna (UNEP).

Málaskráin Climate-ADAPT miðar að því að ná kerfisbundið til allra svæða í Evrópu með hagnýtum dæmum. Með þessari nýju tilviksrannsókn um snemmbæra viðvörun vegna svæðisbundinnar flóðaáhættustýringar miðar loftslags-ADAPT teymið að því að byrja að loka bilinu fyrir Eystrasaltssvæðið.

Mikill hiti, þurrkar, skógareldar og stormar hafa raskað samgöngum, orku- og vatnsframboði um alla Evrópu á þessu ári, sem staðfestir áhættur sem Evrópska loftslagsáhættumatið (EUCRA) greindi fyrir tveimur árum. Í samantekt sem gefin er út af Umhverfisstofnun Evrópu (EEA) er skoðað hvernig eigi að loftslagssanna mikilvæga innviði, byggt á þeim lærdómi sem dreginn hefur verið á þessu ári.

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins setti af stað ramma ESB um loftslagsþol til að styrkja getu Evrópu til að sjá fyrir, undirbúa sig fyrir og stjórna loftslagsáhættu. Það kynnir evrópskt loftslagslögmál með stuðningi hagnýtra verkfæra (European Climate Viewer, a Navigator of Climate Resilience Tools and a Mission Solutions Explorer) til að knýja fram grundvallarbreytingu frá því að bregðast við hamförum til að komast á undan áhrifum loftslagsbreytinga og forðast skaða.

Líkurnar á því að halda hnattrænni hlýnun í 1,5°C yfir gildum fyrir iðnvæðingu án þess að yfirskyggja þau eða með takmörkuðum hætti – sem er eitt af lykilmarkmiðum Parísarsamningsins um loftslagsbreytingar – eru nú horfnar. Hins vegar þarf þetta yfirskot ekki að vera varanlegt. Í skýrslu UNEP um losun gróðurhúsalofttegunda 2026 kemur fram að með hækkun hitastigs á heimsvísu sem er meiri en 1,5°C fyrir iðnbyltingu er þörf á brýnum og ströngum niðurskurði á losun gróðurhúsalofttegunda til að lágmarka umfang og tímalengd yfirskota og fara aftur í 1,5°C fyrir lok aldarinnar.

PROTECCT rannsóknarverkefnið (Protection against Climate-Related Social Risks in Europe: A Comparative Perspective), fjármagnað af franska National Research Agency (ANR) og fyrst og fremst undir forystu Sciences Po, býður að svara könnun á fyrirkomulagi sem sett er í Evrópu til að gera samgöngugrunnvirki og þjónustu til að takast á við og laga sig að loftslagstengdum áhættum.Í spurningalistanum vísar hugtakið „samgöngur“ bæði til samgöngugrunnvirkja (vegir, járnbrautir, hafnir, þéttbýli flutningakerfi, o.fl.) og til skipulagningar, reksturs og stjórnunar flutningaþjónustu. Skilafrestur er til 11. nóvember 2026. Hlutasvörun við könnuninni verður einnig tekin til athugunar í greiningunni.

Í gegnum auglýsingu European City Facility eftir umsóknum, sem fjármögnuð er samkvæmt LIFE áætlun ESB, geta allt að 62 borgir sótt um eingreiðslustyrki upp á 60 000 evrur hvor til að þróa fjárfestingarhugmyndir um orkunýtniaðgerðir, hitunar- og kælingaraðgerðir, hreinar orkuaðgerðir eða sambland af þessu. Símtalið opnar 26. október og stendur til 21. desember 2026 (17.00 Brussel tími).

Í fjórum LIFE undiráætlunum, þar á meðal undiráætlun um að draga úr loftslagsbreytingum og aðlögun, voru 1430 umsóknir gerðar til að bregðast við símtalinu 2026. Þetta er 30% aukning miðað við árið 2025. The € 4,3 milljarðar af ESB fjármögnun óskað er aukning um 38% í framlagningu. LIFE áætlunin er fjármögnunarleið ESB til aðgerða á sviði umhverfis- og loftslagsmála.

The Cities Helpdesk er nýr inngangur að stuðningi ESB, hjálpar borgum að vafra um tiltæk tækifæri og finna þá þekkingu, fjármögnun og tengingar sem þeir þurfa. Aðlögun að loftslagsbreytingum er undirþemasvið á þemasviðinu Grænt.

Umhverfisstofnun Evrópu (EEA) er að leita að sérfræðingum til að taka þátt í þemasérfræðingahópum (TEGs) sem styðja við þróun annars evrópska loftslagsáhættumatsins (EUCRA-2).

Frá 1. október til 31. október er boðið upp á nýja sendiherra evrópska loftslagssamningsins. Sendiherrar evrópska loftslagssamningsins leiða með því að gera – þeir hvetja til, styðja og dreifa mikilvægum aðgerðum í loftslagsmálum, þ.m.t. aðlögun að loftslagsbreytingum, í samfélögum sínum og netkerfum.

Evrópska vátrygginga- og lífeyrissjóðaeftirlitsstofnunin (EIOPA) skoðaði og birti skýrslu um hvernig loftslagsbreytingar gætu haft áhrif á líf- og heilsuvátryggjendur og starfstengda lífeyrisveitendur. Í ljós kom að mikill varmi er helsta bótaábyrgðaráhætta í tengslum við loftslagsmál fyrir geirana. Vegna skuldajöfnunarþátta, víðtækrar heilbrigðisþjónustu í opinbera geiranum og fjölbreytni eignasafna eru núverandi fjárhagsleg áhrif áfram takmörkuð. Hins vegar er búist við að áhættan aukist á næstu áratugum.

Nýtt Evrópusamstarf um menningararfleifð sem styrkt er sameiginlega af ESB (með fjárframlögum frá Horizon Europe) sameinar 90 samstarfsaðila frá 30 löndum til að styrkja varðveislu menningararfs Evrópu gegn loftslags- og umhverfisbreytingum. Á næstu 10 árum mun þetta evrópska samstarfsverkefni um viðnámsþolna menningararfleifð hrinda af stað fjölþjóðlegum sameiginlegum auglýsingum um rannsóknarverkefni, ásamt stuðningsaðgerðum.

Á þeim tíma þegar Evrópa stendur frammi fyrir áhættu sem skarast vegna loftslagsbreytinga, öryggisógna og veikleika í innviðum, býður þessi skýrsla Sameiginlegu rannsóknarmiðstöðvarinnar (JRC), studd af DG Migration and Home affairs (DG HOME), upp á gagnlega innsýn fyrir vísindamenn, stefnumótendur, iðkendur og frumkvöðla. Það setur fram sameiginlega sýn á getu sem líklegt er að móti viðnám gegn hörmungum á næstu áratugum.

Eftir sumar af miklum hita og metþurrkum hefur þörf Evrópu fyrir vatnsþol aldrei verið skýrari. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins er því að efla viðleitni til að tryggja að ekkert samfélag sé skilið eftir og að vatnsþolsáætlunin sé framkvæmd á skilvirkan og sanngjarnan hátt innan ESB. Til að styðja þetta átak mun nýi samstarfsvettvangurinn sameina breiðan hóp evrópskra hagsmunaaðila, þ.m.t. viðskiptafulltrúa, vatnsgeirann, borgaralegt samfélag, svæðis- og staðaryfirvöld og ríkisstjórnir aðildarríkja.

Til að skilja betur og undirbúa sig fyrir flóknar áhættur hafa Sameinuðu þjóðirnar gert áhættuskynjunarkönnun á 1.300 hagsmunaaðilum í 155 löndum. Loftslagsbreytingar aðgerðaleysi er enn einn mikilvægasti af öllum 28 áhættu, þó umhverfisáhættu sem flokk örlítið minnkað í litið mikilvægi.

Hinn 11. júní 2026 samþykkti Litháen þingið lög um aðlögun að loftslagsbreytingum þar sem settur er lagarammi um þróun og framkvæmd aðlögunarstefnu, stjórnun á loftslagstengdum áhættum og söfnun og veitingu viðeigandi upplýsinga. Lögin skilgreina ábyrgð lands- og sveitarfélaga, þar sem sveitarfélög þurfa að undirbúa áætlanir um aðlögun að loftslagsbreytingum fyrir lok ársins 2030. Litháíska veðurstofan mun þjóna sem sérfræðimiðstöð og veita sveitarfélögum aðferðafræðilega og tæknilega aðstoð.

Ný uppfærsla á tilviksrannsókninni um náttúrumiðaðar lausnir (NbS) í skólum til að vernda börn gegn hita á Spáni er fáanleg á Climate-ADAPT. Vöktunarniðurstöður sýna almenna virkni grænna þöka og framhliða með tímanum með nokkrum göllum vegna óviðeigandi áveitu- og viðhaldsvandamála. Vöktunin gerði einnig kleift að leggja til hugsanlegar ráðstafanir til úrbóta og hagnýtar ráðleggingar til að tryggja langtíma viðhald og skilvirka afritun á öðrum athafnasvæðum.

Tilkynnt hefur verið um sex sigurvegara Federal-verðlaunanna 2026 „Blauer Kompass“ fyrir framúrskarandi verkefni sem snúa að forvörnum og aðlögun að loftslagsbreytingum. Markmið samkeppninnar "Blauer Kompass" er að sýna fram á nýstárlegar, árangursríkar og sjálfbærar lausnir til að takast á við áhrif loftslagsbreytinga. Verðlaunin voru veitt til verkefna sem endurspegla fjölbreytileika aðlögunaraðgerða í Þýskalandi: snemmviðvörunarkerfi fyrir mikla úrkomu, loftslagsþolin landbúnaðarræktunaraðferð, þjálfunareining fyrir ljósmæður til að stjórna hitaálagi, hvetjandi gagnvirk sýning fyrir börn og ungt fólk og tvö skólaverkefni sem fela í sér tréplöntunarherferð og matvælaframleiðslu. Hver verðlaun koma með verðlaunafé upp á 25.000 evrur. Nánari upplýsingar um alríkisverðlaunin má einnig finna á ensku á þessari vefsíðu: https://www.umweltbundesamt.de/en/themen/klima-energie/klimafolgen-anpassung/kompetenzzentrum-kompass/contest-blauer-kompass.

Samkvæmt áfangamati framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins hafa 292 svæðis- og staðaryfirvöld þegar innleitt ráðstafanir vegna loftslagsaðlögunar, en markmið verkefnis ESB um aðlögun að loftslagsbreytingum fyrir árið 2030 hefur verið að styðja að minnsta kosti 150 evrópsk svæði, staðaryfirvöld og samfélög til að verða loftslagsþolin. Sem betur fer eru öll fimm verkefni ESB í Horizon Europe að skila áþreifanlegum jákvæðum árangri með vísinda- og tækninýjungum og stuðla þannig að því að knýja fram kerfisbreytingar.

Þessi sameiginlega rannsóknarmiðstöð (JRC) sýnir að þurrkar hafa versnað í Mið- og Austur-Evrópu. Viðvörunarástand er viðvarandi í Mið-Austur-Evrópu og hefur versnað í Vestur-Evrópu. Á næstu mánuðum er gert ráð fyrir norður-suður vatnstvískauti í Evrópu, með þurrari skilyrðum á flestum mið- og norðursvæðum og blautari en venjulega á Miðjarðarhafssvæðum. Skýrslan er hluti af röð greiningarskýrslna um greiningu þurrkaatburða sem hafa áhrif á Evrópu sem og önnur svæði í heiminum. Þessar rannsóknir byggja á gögnum og upplýsingum sem Kópernikusarþurrkaathuganir hafa sótt og unnið úr og er bætt við köflum um áhrif, umfangsmikla dreifingu og aðra viðeigandi þætti.

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur sett fram nýja áætlun sem mun tryggja að afskekkt evrópsk svæði geti nýtt möguleika sína til fulls. Þeir útvíkka viðveru ESB um allan heim og gegna lykilhlutverki í geostrategísku. Stefnan byggir á fjórum markmiðum, þar á meðal að bæta seiglu og viðbúnað, að teknu tilliti til einstakra raunveruleika og takmarkana ystu svæðanna.

Slóvakía er nú meðal árangursríkra umsækjenda um verkefni sem fjármögnuð eru samkvæmt ESB LIFE áætluninni. Verkefnið NatAdaptSK miðar að því að byggja upp alhliða ramma til að koma áætlun Slóvakíu um aðlögun að loftslagsbreytingum í framkvæmd og sameina sannaðar og nýstárlegar náttúrumiðaðar lausnir á sex lykilsviðum.