4.1 Il-valutazzjoni tal-għażliet ta' adattament possibbli f'termini ta' effetti, ħin, spejjeż, benefiċċji u sforzi

4.1 Il-valutazzjoni tal-għażliet ta' adattament possibbli f'termini ta' effetti, ħin, spejjeż, benefiċċji u sforzi

Dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet għandhom jagħtu prijorità lill-għażliet ta’ adattament li joffru benefiċċji ċari irrispettivament mit-tibdil fil-klima futur:

• L-azzjonijiet “win-win” jimminimizzaw ir-riskji klimatiċi (jew jisfruttaw l-opportunitajiet) filwaqt li jipprovdu wkoll kobenefiċċji soċjali, ambjentali jew ekonomiċi sinifikanti (eż. il-ħolqien tal-impjiegi, it-titjib tal-kwalità tal-arja).
• L-azzjonijiet “bla dispjaċir” huma ta’ benefiċċju u utli irrispettivament mill-firxa tat-tibdil fil-klima futur.

Kull għażla jeħtieġ li tiġi vvalutata b’żewġ modi:

1. sa liema punt l-għażla se tgħin biex tintlaħaq il-mira ta’ adattament,
2. x’inhuma l-impatti fuq aspetti soċjali u ambjentali usa’.

Il-valutazzjoni tal-għażliet possibbli u t-tqabbil tagħhom għandhom jinkludu:

• L-identifikazzjoni tar-riskji li l-opzjoni tindirizza (jiġifieri kull opzjoni jista’ jkollha effett fuq riskji multipli jew tindirizzahom) u b’kemm l-opzjoni x’aktarx tnaqqas ir-riskji.
• L-urġenza tal-periklu jew tar-riskju klimatiku li l-għażla għandha l-għan li timmitiga. Xi azzjonijiet ta’ adattament se jkunu adattati għall-implimentazzjoni fuq terminu qasir biex jiġu indirizzati r-riskji jew l-opportunitajiet urġenti; oħrajn se jeħtieġu tħejjija u ppjanar fit-tul. Huwa kruċjali li jitqies il-perjodu ta’ żmien għall-implimentazzjoni tal-għażla u meta din għandha ssir effettiva, filwaqt li jiġu riflessi r-riskji identifikati u l-firxa ta’ urġenza biex tittieħed azzjoni.
• Il-prestazzjoni meta mqabbla ma’ objettivi ġenerali u usa’ u l-evitar ta’ adattament ħażin. L-adattament ħażin jirreferi għal sitwazzjoni fejn l-azzjonijiet ma jilħqux l-għanijiet tagħhom jew jikkawżaw effetti sekondarji li jimpedixxu l-adattament xi mkien ieħor jew fil-futur. Pereżempju, il-bini ta’ diga f’post wieħed jista’ jikkawża aktar għargħar f’post ieħor u jista’ jirriżulta fi protezzjoni inadegwata għal-livelli ta’ għargħar tal-futur.
• Jekk l-għażla hija ta’ natura inkrementali jew trasformattiva. L-adattament trasformazzjonali jinvolvi li tiġi ddubitata l-effettività tas-sistemi u l-proċessi eżistenti fid-dawl taċ-ċirkostanzi li qed jinbidlu. Huwa mod ta’ adattament li jbiddel l-attributi fundamentali ta’ sistema b’reazzjoni għall-klima u l-effetti tagħha.
• L-indirizzar tal-effetti diretti u indiretti tal-għażla f’termini ekonomiċi u ambjentali (inklużi l-effetti fuq il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima) b’enfasi fuq il-benefiċċji potenzjali. Miżuri b’benefiċċji multipli għandhom jiġu ppreferuti.
• Il-kunsiderazzjoni tal-ġustizzja fl-adattament, il-valutazzjoni ta’ kif l-għażla ta’ adattament tista’ taffettwa gruppi soċjali differenti, inklużi kemm il-benefiċċji kif ukoll il-piżijiet. Identifika u mmappja kwalunkwe grupp li jista’ jiġi eskluż mill-effetti pożittivi tal-għażla proposta jew li jesperjenza effetti negattivi, bħal żieda fil-piż tal-kostijiet.
• Ir-rabta mal-miżuri ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima. Il-miżuri li jikkontribwixxu għat-tibdil fil-klima jew li jagħmlu ħsara lill-ambjent jenħtieġ li ma jiġux implimentati.
• Valutazzjoni tal-effikaċja u l-effiċjenza. Għażliet effettivi jnaqqsu vulnerabbiltà partikolari jew għadd ta’ vulnerabbiltajiet għal livell mixtieq. Għażliet effiċjenti huma dawk li l-benefiċċji tagħhom jaqbżu l-ispejjeż u huma aktar kosteffettivi mill-alternattivi.
• Il-valutazzjoni tal-kostijiet u tal-benefiċċji biex jiġi previst jekk il-benefiċċji (eż. ħsara evitata) ta’ għażla jegħlbux il-kostijiet tagħha, u b’kemm fir-rigward ta’ alternattivi oħra (jiġifieri waħda tista’ tikklassifika l-għażliet alternattivi f’termini tal-proporzjon bejn il-kostijiet u l-benefiċċji). Il-kostijiet u l-benefiċċji kollha għandhom jiġu kkwantifikati fejn possibbli u sinifikanti, inkella għandha titwettaq valutazzjoni kwalitattiva.
• Meta jitqiesu l-ostakli għall-implimentazzjoni tal-azzjonijiet ta’ adattament inkluż il-baġit meħtieġ, il-ħtieġa ta’ bidla fil-politika jew fl-imġiba jew l-introduzzjoni ta’ leġiżlazzjoni, il-livell mistenni ta’ aċċettazzjoni għall-partijiet ikkonċernati kif ukoll il-firxa tar-riċerka u l-iżvilupp meħtieġa.

Sabiex jiġu ddeterminati l-għażliet ta’ adattament fattibbli, l-analiżi tal-kostijiet u tal-benefiċċji hija kruċjali, inklużi l-kostijiet tal-manutenzjoni. Qed jitfaċċaw stimi tal-kostijiet u tal-benefiċċji, iżda dawn ivarjaw b’mod sostanzjali skont l-objettivi tal-istudju, u l-livell ta’ aggregazzjoni u s-settur. Għal aktar informazzjoni dwar il-valutazzjonijiet tal-kostijiet u tal-benefiċċji, jekk jogħġbok ara hawn.

Ir-riżultati tal-valutazzjoni jistgħu jiġu deskritti fi skedi informattivi konċiżi dwar l-għażliet, li jibdew bil-ħolqien ta’ portafoll li ma fihx wisq dettall tekniku, iżda pjuttost jagħti ħarsa ġenerali rapida, li tinftiehem faċilment minn dawk li mhumiex esperti. Dawn l-iskedi informattivi jistgħu jkunu utli ħafna fi stadju aktar tard għall-eżerċizzju ta’ prijoritizzazzjoni (ara l-pass li jmiss). L-informazzjoni fl-iskedi informattivi għandha tiġi pprovduta mill-inqas dwar il-punti li ġejjin:

• Deskrizzjoni tal-għażla ta’ adattament
• Liema impatt(i) tat-tibdil fil-klima jindirizza(w) l-għażla
• Il-potenzjal li titnaqqas il-vulnerabbiltà (maqsuma għal gruppi soċjali differenti jekk possibbli) għall-impatt(i) identifikat(i) tat-tibdil fil-klima, l-effettività, il-flessibbiltà li għandha tiġi aġġornata jew imnaqqsa jekk ikun meħtieġ
• Kamp ta’ applikazzjoni spazjali, immappjar viżwali
• Informazzjoni dwar liema parteċipazzjoni tal-partijiet ikkonċernati hija meħtieġa jew rakkomandata
• Fatturi ta’ suċċess u ta’ limitazzjoni (ibbażati fuq l-esperjenza proprja jew fuq każijiet oħra)
• Kostijiet tal-implimentazzjoni u tal-operat u benefiċċji ekonomiċi espressi f’termini monetarji
• Kobenefiċċji jew żvantaġġi soċjali u ambjentali, azzjoni ta’ rimedju meħtieġa
• Ir-riżorsi finanzjarji meħtieġa, it-twaqqit tal-investiment u s-sorsi ta’ finanzjament
• Skeda ta’ żmien għall-ippjanar u l-implimentazzjoni sakemm il-ħajja operattiva tkun kompletament funzjonali
• Responsabbiltà għall-implimentazzjoni u l-manutenzjoni fi ħdan id-dipartimenti ministerjali jew istituzzjonijiet oħra
• Interkonnessjonijiet ma’ għażliet oħra ta’ adattament proposti, interkambjabbiltà, kumbinabbiltà
• Informazzjoni ta' referenza