Rilokazzjoni bħala adattament għall-għargħar fl-Eferdinger Becken, l-Awstrija

Għadd ta’ muniċipalitajiet Awstrijaċi jiffaċċjaw riskju dejjem akbar minn perikli ta’ għargħar minħabba għadd ta’ fatturi, inkluż minn naħa waħda, avvenimenti idroloġiċi estremi aktar frekwenti li x’aktarx jiġu aggravati mit-tibdil fil-klima (+4 % għal +10 %) u min-naħa l-oħra, żieda fil-pressjoni pubblika biex tiġi estiża l-kostruzzjoni residenzjali f’żoni suxxettibbli għall-għargħar. Anke jekk ma hemm l-ebda dritt legali li ssir talba għall-protezzjoni mill-għargħar fl-Awstrija, l-għargħar joħloq pressjoni politika biex il-gvernijiet Awstrijaċi jaġixxu. Barra minn hekk, ir-rilokazzjoni bħala soluzzjoni effettiva fit-tul għall-protezzjoni mill-għargħar għandha storja itwal fil-parti Awstrijaka tal-Baċir tad-Danubju (ara wkoll Marchland, Enns-Enghage fejn tali riallokazzjoni diġà seħħet).

Ir-reġjun huwa wieħed mill-aktar żoni suxxettibbli għall-għargħar tax-xmajjar fl-Awstrija b’avvenimenti kbar ta’ għargħar li seħħew fl-1991, fl-1997, fl-2002 u fl-2013. B’konsegwenza ta’ dan, l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali ffukaw l-attenzjoni tagħhom fuq l-iżvilupp ta’ diversi strateġiji ta’ adattament, bħar-rilokazzjoni ta’ partijiet kbar tad-djar fiż-żona. L-għanijiet kienu li jiġu integrati r-residenti potenzjali kollha fil-programm ta’ rilokazzjoni, speċjalment biex jiġu kkomunikati l-perikli u r-riskji potenzjali, jiġu definiti l-problemi u jinstabu objettivi u miżuri komuni. Barra minn hekk, il-kompiti ewlenin kienu li jiġi organizzat u żgurat appoġġ finanzjarju għar-rilokazzjoni mill-awtoritajiet reġjonali u nazzjonali.

Wara l-avvenimenti kbar ta’ għargħar fl-2002 u fl-2013 deher ċar li l-unika miżura verament effettiva ta’ protezzjoni mill-għargħar fiż-żona ta’ Eferdingen Becken hija r-rilokazzjoni tal-unitajiet domestiċi lil hinn miż-żoni bl-ogħla riskju. Dan kien appoġġat mir-riżultati ta’ analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji li sabet li r-rilokazzjoni hija l-aktar għażla kosteffiċjenti ta’ adattament.

F’konsultazzjoni mal-unitajiet domestiċi affettwati u partijiet interessati oħra (eż. l-awtoritajiet tal-protezzjoni ċivili), sar immappjar taż-żona għar-risistemazzjoni u dan ġie approvat fi żmien qasir u bi qbil għoli. Din kienet tinkludi 154 proprjetà. Sabiex ikun jista’ joffri kumpens ta’ risistemazzjoni għas-sidien tad-djar, il-gvern lokali nnegozja u qabel mal-Ministeru tal-Finanzi dwar l-appoġġ mill-fondi nazzjonali. L-appoġġ federali ammonta għal EUR 250 miljun. Minbarra l-fondi federali, il-gvern reġjonali pprovda finanzjament ta’ EUR 75 miljun. Ir-rata ta’ kumpens kienet stabbilita għal 80 % tal-valur tad-dar eżistenti, iddeterminata minn valutazzjoni indipendenti. Il-maġġoranza tal-valwazzjonijiet indikaw volumi ta’ kumpens taħt il-EUR 500 000, b’xi proprjetajiet stabbiliti biex jirċievu kumpens ta’ aktar minn EUR 500 000. Il-Ministeru Federali tal-Finanzi ta prova tal-valwazzjonijiet u approva s-somom proposti ta’ kumpens.

L-unitajiet domestiċi kellhom japplikaw għal kumpens għar-rilokazzjoni qabel tmiem is-sena 2015, li aktar tard ġie estiż sa nofs l-2016. Sid il-proprjetà jista’ jiddeċiedi waħdu jekk japplikax għall-kumpens għar-rilokazzjoni u jaċċettax l-offerta relatata. Sa Jannar 2016, 149 unità domestika kienu talbu u 146 diġà rċevew offerti ta’ kumpens għar-rilokazzjoni. Minn dawn, 80 sid tad-djar iddeċidew li jirrilokaw filwaqt li l-oħrajn iddeċidew li jibqgħu. Ir-residenti li ddeċidew li jiċċaqilqu ġew appoġġati fil-kisba ta’ rqajja’ ta’ art ta’ sostituzzjoni fir-reġjun (normalment żoni li qabel kienu forestali u seminaturali) bi prezz affordabbli. Biex jintlaħaq dan l-għan, l-awtoritajiet reġjonali ddedikaw żoni speċjali (proprjetajiet ta’ sostituzzjoni) għas-sidien tad-djar għar-rilokazzjoni tagħhom. Barra minn hekk, l-awtoritajiet reġjonali ffissaw il-prezz tax-xiri biex jegħlbu l-problema potenzjali tal-ispekulazzjoni tal-prezzijiet tal-art fir-reġjun. L-ewwel pagamenti tal-kumpensi bdew fil-bidu tal-2015. 20 % tal-finanzjament jintuża għat-twaqqigħ meħtieġ, id-depożitu ta’ skart u l-kultivazzjoni mill-ġdid taż-żona. Il-projbizzjoni tal-kostruzzjoni fit-tul għal kull wieħed mill-irqajja’ tal-art vulnerabbli hija stabbilita permezz ta’ entrata fir-reġistru tal-artijiet. Madankollu, hemm eċċezzjoni prevista għal dawk li jagħżlu li jibqgħu fiż-żona suxxettibbli għall-għargħar u jiddeċiedu li jimxu lejn sulari ogħla fid-djar tagħhom – ir-rikostruzzjoni ta’ dawn is-sulari ogħla għal skopijiet ta’ għajxien hija permissibbli.

Għalkemm l-ewwel mewġiet organizzati ta’ rilokazzjoni ntlaqgħu mill-popolazzjoni lokali b’riżervi għoljin u ma attirawx ħafna voluntiera għar-risistemazzjoni, wara l-avveniment tal-għargħar tal-2013, ir-residenti bdew dejjem aktar jistaqsu dwar il-possibbiltajiet u l-appoġġ ta’ rilokazzjoni. Il-gvern reġjonali żviluppa mappa taż-żoni ta’ risistemazzjoni bbażata fuq il-livelli ta’ riskju, u l-livell ta’ diffikultà biex jiġu pprovduti soluzzjonijiet tekniċi u rispons għall-perikli. Il-mappa ġiet diskussa u miftiehma mas-sindki tal-muniċipalitajiet affettwati, mar-rappreżentanti mill-komunitajiet kif ukoll ma’ kumitat konsultattiv li ġie stabbilit biex jirrappreżenta lill-partijiet interessati kollha. B’riżultat ta’ dan, f’Jannar 2016 146 minn 154 sid ta’ proprjetà affettwati ħafna applikaw għall-valutazzjoni tal-kumpens u 80 minn dawk finalment deċiżi għar-risistemazzjoni.

Minħabba r-rabta mal-proprjetà u n-nuqqas ta’ twemmin f’riskji ta’ għargħar għoljin ripetuti, l-ewwel mewġiet organizzati ta’ rilokazzjoni volontarja ma kisbux biżżejjed interess mis-sidien tad-djar. Madankollu, l-għargħar estrem u t-telf kbir tal-2002 u l-2013 servew bħala “openers tal-għajnejn” u kkonvinċew lil ħafna mir-residenti biex jiddeċiedu dwar ir-risistemazzjoni.

Baġit ta’ EUR 250 miljun għall-protezzjoni mill-għargħar inklużi r-risistemazzjonijiet u l-protezzjoni teknika mill-għargħar fl-Eferdinger Becken ġie nnegozjat mal-gvern federali u ġie żgurat b’mod vinkolanti b’kuntratt statali fi żmien rekord, uniku fl-istorja tal-pajjiż. Dan ippermetta li jiġi offrut kumpens ta’ 80 % tal-valur tad-djar lill-voluntiera tar-rilokazzjoni, li serva bħala wieħed mill-fatturi ewlenin ta’ suċċess. L-awtoritajiet lokali ddeżinjaw ukoll xi żoni speċjali limitati ta’ rilokazzjoni u prezzijiet fissi tal-art biex jevitaw spekulazzjonijiet fil-prezzijiet tal-art.

Il-persuni li huma affettwati mir-rilokazzjonijiet qed iħabbtu wiċċhom ma’ bidliet profondi f’ħajjithom. Dan jeħtieġ li tingħeleb ir-rabta emozzjonali mal-post u b’mod partikolari li wieħed jadatta għall-ambjent il-ġdid, kif ukoll li wieħed ilaħħaq mal-piż finanzjarju u jibni mill-ġdid network soċjali ġdid tal-viċinat.

Dawk li ma marrux minn post għall-ieħor x’aktarx kienu persuni akbar fl-età u inqas mobbli li fil-fatt huma inqas reżiljenti biex ilaħħqu ma’ avvenimenti futuri ta’ għargħar. Il-konsegwenzi kienu vulnerabbiltà akbar fil-komunitajiet li jifdal bil-fatt li ż-żgħażagħ (aktar probabbli li jkunu reżiljenti) tbiegħdu. Madankollu, il-proċess ta’ rilokazzjoni jista’ jitqies bħala storja ta’ suċċess, fejn tnaqqsu l-esponiment u l-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima fiż-żoni suxxettibbli għall-għargħar.

Fattur ieħor ta’ suċċess jidher li huwa l-fatt li kull sid ta’ proprjetà jista’ jiddeċiedi waħdu jekk jaċċettax l-offerta. Dan huwa fundamentalment differenti minn azzjoni oħra ta’ riallokazzjoni fl-Awstrija fejn il-komunità kellha tiddeċiedi b’mod komuni favur jew kontra r-riallokazzjoni (eż. Marchland).

B’kollox ġie miftiehem baġit ta’ EUR 250 miljun mill-gvern provinċjali (reġjonali) u federali (nazzjonali). L-ispejjeż għar-risistemazzjoni jinqasmu bejn il-livell federali (50 % tal-valur taż-żmien ikkalkulat tal-bini inklużi l-ispejjeż tal-qerda) il-livell tal-provinċja (30 %) u s-sid (20 %).

B’mod ġenerali, intlaħaq l-għan ewlieni li jitnaqqas l-esponiment għar-riskju ta’ għargħar u li jinżamm il-volum taż-żamma tul ix-Xmara Danubju. F’Jannar 2016, l-esponiment tal-unitajiet domestiċi għar-riskju ta’ għargħar fiż-żona tnaqqas b’aktar minn 50 % (meta jitqies l-għadd ta’ unitajiet domestiċi li diġà ddeċidew li jirrilokaw), li se jiżdied hekk kif aktar sidien ta’ djar jaċċettaw l-offerti ta’ rilokazzjoni. Il-proċess ta’ rilokazzjoni kien appoġġat minn valutazzjoni tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji li madankollu mhijiex aċċessibbli għall-pubbliku.

Il-proprjetajiet li minnhom iċ-ċittadini se jiġu riallokati mhux se jbiddlu s-sjieda. Is-sjieda tal-proprjetà se tibqa’, iżda t-tqassim f’żoni se jinbidel minn żona tal-bini għal art bil-ħaxix u l-attivitajiet futuri tal-bini huma ristretti ħafna (eż. il-bini għall-produzzjoni agrikola huwa permess jekk dan ikun meħtieġ mil-liġijiet dwar il-produzzjoni agrikola).

Il-qsim tal-ispejjeż bejn il-livell federali u dak provinċjali huwa rregolat f’kuntratt speċifiku intern-Awstrijak skont il-kostituzzjoni Awstrijaka.

Iż-żmien tal-kostruzzjoni tal-bini kellu rwol importanti jekk jistgħu jingħataw il-fondi. Skont il-prinċipji ta’ gwida tekniċi għall-amministrazzjoni tal-passaġġi fuq l-ilma federali (RIWA T BWS) l-ebda miżura ta’ protezzjoni kontra l-għargħar għall-bini u l-infrastruttura mibnija wara l-01.07.1990 ma tista’ tiġi ffinanzjata fl-Awstrija. Fil-każ tal-Eferdinger Becken ir-rilokazzjoni u l-kumpens relatat huma definiti possibbli skont opinjoni legali.

Mhux ċar, iżda esperjenzi minn każijiet oħra fl-Awstrija juru li l-proċess jista’ jieħu aktar minn 10 snin. F’Jannar 2016, 146 sid minn 154 inklużi fiż-żona ta’ riskju speċifiku (żona ta’ protezzjoni għall-għargħar) irċevew offerta ta’ finanzjament għar-risistemazzjoni. 80 minnhom aċċettaw l-offerta. Disa' binjiet kienu diġà nqerdu kompletament sa tmiem l-2016.

Ir-rilokazzjoni hija permanenti.

Amt der Oö. Landesregierung - Government of Upper Austria
Direktion Umwelt und Wasserwirtschaft - Directorate of Environment and Water Management
Abteilung Oberflächengewässerwirtschaft - Department of Surface Water Management
Kärntnerstraße 10-12
4021 Linz
E-mail: ogw-sw.post@ooe.gv.at