Rilokazzjoni bħala adattament għall-għargħar fl-Eferdinger Becken, l-Awstrija

Għadd ta’ muniċipalitajiet Awstrijaċi jiffaċċjaw riskju dejjem akbar minn perikli ta’ għargħar minħabba għadd ta’ fatturi, inkluż minn naħa waħda, avvenimenti idroloġiċi estremi aktar frekwenti li x’aktarx jiġu aggravati mit-tibdil fil-klima (+4 % sa +10 %) u min-naħa l-oħra, żieda fil-pressjoni pubblika biex tiġi estiża l-kostruzzjoni residenzjali f’żoni suxxettibbli għall-għargħar. Anki jekk ma hemm l-ebda dritt legali li tintalab protezzjoni mill-għargħar fl-Awstrija, l-għargħar joħloq pressjoni politika għall-gvernijiet Awstrijaċi biex jaġixxu. Barra minn hekk, ir-rilokazzjoni bħala soluzzjoni effettiva fit-tul għall-protezzjoni mill-għargħar għandha storja itwal fil-parti Awstrijaka tal-Baċir tad-Danubju (ara wkoll Marchland, Enns-Enghage fejn diġà seħħet tali riallokazzjoni).

Ir-reġjun huwa wieħed mill-aktar żoni suxxettibbli għall-għargħar tax-xmajjar fl-Awstrija b’avvenimenti kbar ta’ għargħar li seħħew fl-1991, fl-1997, fl-2002 u fl-2013. B’konsegwenza ta’ dan, l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali ffukaw l-attenzjoni tagħhom fuq l-iżvilupp ta’ diversi strateġiji ta’ adattament, bħar-rilokazzjoni ta’ partijiet kbar tad-djar fiż-żona. L-għanijiet kienu li r-residenti potenzjali kollha jiġu integrati fil-programm ta’ rilokazzjoni, speċjalment biex jiġu kkomunikati l-perikli u r-riskji potenzjali, jiġu definiti l-problemi u jinstabu objettivi u miżuri komuni. Barra minn hekk, il-kompiti ewlenin kienu li jiġi organizzat u żgurat appoġġ finanzjarju għar-rilokazzjoni mill-awtoritajiet reġjonali u nazzjonali.

Wara l-avvenimenti kbar ta’ għargħar fl-2002 u fl-2013 deher ċar li l-unika miżura verament effettiva ta’ protezzjoni mill-għargħar fiż-żona ta’ Eferdingen Becken hija r-rilokazzjoni ta’ unitajiet domestiċi lil hinn miż-żoni bl-ogħla riskju. Dan kien appoġġat mir-riżultati ta’ analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji li sabet li r-rilokazzjoni kienet l-aktar għażla kosteffiċjenti ta’ adattament.

F’konsultazzjoni mal-unitajiet domestiċi affettwati u partijiet interessati oħra (eż. l-awtoritajiet tal-protezzjoni ċivili), twettaq u ġie approvat immappjar taż-żona għar-risistemazzjoni fi żmien qasir u bi qbil għoli. Kien jinkludi 154 proprjetà. Sabiex ikun jista’ joffri kumpens ta’ risistemazzjoni għas-sidien tad-djar, il-gvern lokali nnegozja u qabel mal-Ministeru tal-Finanzi dwar appoġġ mill-fondi nazzjonali. L-appoġġ federali ammonta għal EUR 250 miljun. Minbarra l-fondi federali, il-gvern reġjonali pprovda finanzjament ta’ EUR 75 miljun. Ir-rata ta’ kumpens ġiet stabbilita għal 80 % tal-valur tad-dar eżistenti, iddeterminata minn valutazzjoni indipendenti. Il-maġġoranza tal-valutazzjonijiet indikaw volumi ta’ kumpens ta’ inqas minn EUR 500 000, b’xi proprjetajiet stabbiliti li jirċievu kumpens ta’ aktar minn EUR 500 000. Il-Ministeru Federali tal-Finanzi ta prova tal-valutazzjonijiet u approva s-somom proposti ta’ kumpens.

L-unitajiet domestiċi kellhom japplikaw għal kumpens għar-rilokazzjoni qabel tmiem is-sena 2015, li aktar tard ġie estiż għal nofs l-2016. Sid il-proprjetà jista’ jiddeċiedi waħdu jekk għandux japplika għall-kumpens għar-rilokazzjoni u jaċċetta l-offerta relatata. Sa Jannar 2016, 149 unità domestika kienu talbu u 146 kienu diġà rċevew offerti ta’ kumpens għar-rilokazzjoni. Minn dawn, 80 sid tad-dar iddeċidew li jirrilokaw filwaqt li l-oħrajn iddeċidew li jibqgħu. Ir-residenti li ddeċidew li jiċċaqilqu kienu appoġġati fil-kisba ta’ plottijiet ta’ art sostituti fir-reġjun (normalment dawk li qabel kienu żoni forestali u seminaturali) bi prezz affordabbli. Sabiex jintlaħaq dan l-għan, l-awtoritajiet reġjonali ddedikaw żoni speċjali (proprjetajiet ta’ sostituzzjoni) għall-unitajiet domestiċi għar-rilokazzjoni tagħhom. Barra minn hekk, l-awtoritajiet reġjonali ffissaw il-prezz tax-xiri biex jegħlbu l-iżvantaġġi potenzjali tal-ispekulazzjoni tal-prezzijiet tal-art fir-reġjun. L-ewwel pagamenti tal-kumpensi bdew fil-bidu tal-2015. 20 % tal-finanzjament jintuża għat-twaqqigħ meħtieġ, għad-depożizzjoni tal-fdalijiet u għall-kultivazzjoni mill-ġdid taż-żona. Il-projbizzjoni tal-kostruzzjoni fit-tul għal kull waħda mill-irqajja’ tal-art vulnerabbli hija stabbilita permezz ta’ entrata fir-reġistru tal-artijiet. Madankollu, hemm eċċezzjoni prevista għal dawk li jagħżlu li jibqgħu fiż-żona suxxettibbli għall-għargħar u jiddeċiedu li jimxu lejn sulari ogħla fid-djar tagħhom – ir-rikostruzzjoni ta’ dawn is-sulari ogħla għal skopijiet ta’ għajxien hija permissibbli.

Għalkemm l-ewwel mewġiet organizzati ta’ rilokazzjoni waslu għand il-popolazzjoni lokali b’riżervi għoljin u ma attirawx ħafna voluntiera għar-risistemazzjoni, wara l-avveniment ta’ għargħar tal-2013, ir-residenti bdew jistaqsu dejjem aktar dwar il-possibbiltajiet u l-appoġġ ta’ rilokazzjoni. Il-gvern reġjonali żviluppa mappa taż-żoni ta’ risistemazzjoni bbażata fuq il-livelli ta’ riskju, u l-livell ta’ diffikultà biex jiġu pprovduti soluzzjonijiet tekniċi u rispons għall-perikli. Il-mappa ġiet diskussa u maqbula mas-sindki tal-muniċipalitajiet affettwati, mar-rappreżentanti mill-komunitajiet kif ukoll ma’ kumitat konsultattiv li ġie stabbilit biex jirrappreżenta lill-partijiet interessati kollha. B’riżultat ta’ dan, f’Jannar 2016 146 minn 154 sid ta’ proprjetà affettwati ħafna applikaw għall-valutazzjoni tal-kumpens u 80 minn dawk finalment deċiżi għar-risistemazzjoni.

Minħabba l-qbid mal-proprjetà u n-nuqqas ta’ twemmin f’riskji għoljin ripetuti ta’ għargħar, l-ewwel mewġiet organizzati ta’ rilokazzjoni volontarja ma kisbux biżżejjed interess mis-sidien tad-djar. Madankollu, l-għargħar estrem u t-telf kbir tal-2002 u l-2013 servew bħala “fetħiet għall-għajnejn” u kkonvinċew lil ħafna mir-residenti biex jiddeċiedu dwar ir-risistemazzjoni.

Baġit ta’ EUR 250 miljun għall-protezzjoni mill-għargħar inklużi r-risistemazzjonijiet u l-protezzjoni teknika mill-għargħar fl-Eferdinger Becken ġie nnegozjat mal-gvern federali u żgurat b’mod vinkolanti b’kuntratt tal-istat fi żmien rekord, uniku fl-istorja tal-pajjiż. Dan ippermetta li jiġu offruti 80 % tal-kumpensi għall-valur tad-djar lill-voluntiera ta’ rilokazzjoni, li servew bħala wieħed mill-fatturi ewlenin ta’ suċċess. L-awtoritajiet lokali ddeżinjaw ukoll xi żoni ta’ rilokazzjoni speċjali limitati u prezzijiet fissi tal-art biex jevitaw l-ispekulazzjonijiet fil-prezzijiet tal-art.

Il-persuni li huma affettwati mir-rilokazzjonijiet qed iħabbtu wiċċhom ma’ bidliet profondi f’ħajjithom. Dan jeħtieġ li tingħeleb ir-rabta emozzjonali mal-post u b’mod partikolari li wieħed jadatta għall-ambjent il-ġdid, kif ukoll li wieħed ilaħħaq mal-piż finanzjarju u jibni mill-ġdid network soċjali ġdid tal-viċinat.

Dawk li ma ċċaqilqux x’aktarx kienu persuni akbar fl-età u inqas mobbli li fil-fatt huma inqas reżiljenti biex ilaħħqu ma’ avvenimenti ta’ għargħar futuri. Il-konsegwenzi kienu vulnerabbiltà ogħla fi ħdan il-komunitajiet li fadal bil-fatt li ż-żgħażagħ (aktar probabbli li jkunu reżiljenti) tbiegħdu. Madankollu, il-proċess ta’ rilokazzjoni jista’ jitqies bħala storja ta’ suċċess, fejn l-esponiment u l-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima fiż-żoni suxxettibbli għall-għargħar tnaqqsu.

Fattur ieħor ta’ suċċess jidher li huwa l-fatt li kull sid ta’ proprjetà jista’ jiddeċiedi waħdu jekk jaċċettax l-offerta. Dan huwa fundamentali differenti minn azzjoni oħra ta’ riallokazzjoni fl-Awstrija fejn il-komunità kellha tiddeċiedi b’mod komuni favur jew kontra r-riallokazzjoni (eż. Marchland).

B’kollox ġie miftiehem baġit ta’ EUR 250 miljun mill-gvern provinċjali (reġjonali) u federali (nazzjonali). L-ispejjeż għar-risistemazzjoni jinqasmu bejn il-livell federali (50 % tal-valur taż-żmien ikkalkulat tal-bini inklużi l-ispejjeż tal-qerda) il-livell tal-provinċja (30 %) u s-sid (20 %).

B’mod ġenerali, intlaħaq l-għan ewlieni li jitnaqqas l-esponiment għar-riskju ta’ għargħar u li jinżamm il-volum ta’ żamma tul ix-Xmara Danubju. F’Jannar 2016, l-esponiment tal-unitajiet domestiċi għar-riskju ta’ għargħar fiż-żona tnaqqas b’aktar minn 50 % (b’kont meħud tal-għadd ta’ unitajiet domestiċi li diġà ddeċidew li jirrilokaw), li se jiżdied hekk kif aktar sidien tad-djar jaċċettaw l-offerti ta’ rilokazzjoni. Il-proċess ta’ rilokazzjoni kien appoġġat minn valutazzjoni tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji li madankollu mhijiex aċċessibbli għall-pubbliku.

Il-proprjetajiet li minnhom iċ-ċittadini se jiġu riallokati mhux se jbiddlu s-sjieda. Is-sjieda tal-proprjetà se tibqa’, iżda t-tqassim f’żoni se jinbidel minn żona tal-bini għal art bil-ħaxix u l-attivitajiet futuri tal-bini huma ristretti ħafna (eż. il-bini għall-produzzjoni agrikola huwa permess jekk dan ikun meħtieġ mil-liġijiet dwar il-produzzjoni agrikola).

Il-qsim tal-ispejjeż bejn il-livell federali u dak provinċjali huwa rregolat f’kuntratt speċifiku intern-Awstrijak skont il-kostituzzjoni Awstrijaka.

Iż-żmien tal-kostruzzjoni tal-bini kellu rwol importanti jekk jistgħu jingħataw il-fondi. Skont il-prinċipji ta’ gwida tekniċi għall-amministrazzjoni federali tal-passaġġi fuq l-ilma (RIWA T BWS) l-ebda miżura ta’ protezzjoni mill-għargħar għall-bini u l-infrastruttura mibnija wara l-01.07.1990 ma tista’ tiġi ffinanzjata fl-Awstrija. Fil-każ tal-Eferdinger Becken, ir-rilokazzjoni u l-kumpens relatat huma definiti bħala possibbli skont opinjoni legali.

Mhux ċar, iżda l-esperjenzi minn każijiet oħra fl-Awstrija juru li l-proċess jista’ jieħu aktar minn 10 snin. F’Jannar 2016, 146 sid minn 154 inklużi fiż-żona ta’ riskju speċifiku (żona ta’ protezzjoni għall-għargħar) irċevew offerta ta’ finanzjament għar-risistemazzjoni. 80 minnhom aċċettaw l-offerta. Sa tmiem l-2016 kienu diġà nqerdu kompletament disa’ binjiet.

Ir-rilokazzjoni hija permanenti.

Amt der Oö. Landesregierung - Government of Upper Austria
Direktion Umwelt und Wasserwirtschaft - Directorate of Environment and Water Management
Abteilung Oberflächengewässerwirtschaft - Department of Surface Water Management
Kärntnerstraße 10-12
4021 Linz
E-mail: ogw-sw.post@ooe.gv.at