Il-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp urban f’Augustenborg, Malmö

Il-viċinat ta’ Augustenborg sofra minn għargħar annwali lejn l-aħħar tas-snin disgħin, ikkawżat mill-fatt li s-sistema l-antika tad-drenaġġ ma setgħetx tlaħħaq mal-kombinazzjoni tal-ilma tax-xita li jiskula, l-ilma mormi domestiku u l-pressjoni minn partijiet oħra tal-belt. L-għargħar li rriżulta kien qed iwassal għal ħsara fil-garaxxijiet u fil-kantini taħt l-art, u għal aċċess ristrett għat-toroq lokali u għall-mogħdijiet għall-mixi. Id-drenaġġ mhux ittrattat spiss daħal ukoll fil-mogħdijiet tal-ilma bħala riżultat ta’ pressjoni dejjem akbar fuq ix-xogħlijiet tat-trattament tad-drenaġġ.

Taħt il-klima li qed tinbidel, il-preċipitazzjoni hija mistennija li tiżdied sa 40 % fl-Iżvezja, skont ix-xenarju. Il-preċipitazzjoni annwali fl-Iżvezja l-aktar fin-Nofsinhar hija mistennija li tiżdied b’madwar 15-20 % sal-aħħar tas-seklu skont ix-xenarju tal-RCP 8.5. Iż-żieda fil-preċipitazzjoni hija partikolarment għolja fix-xitwa u fir-rebbiegħa. Dan x’aktarx li jaggrava l-problemi assoċjati mal-ġestjoni tal-ilma tax-xita li jiskula fiż-żoni urbani.

Barra minn hekk, Augustenborg, waħda mill-ewwel proprjetajiet residenzjali mogħtija skont il-politika tal-akkomodazzjoni soċjali tal-Iżvezja fis-snin ħamsin, kienet ikkaratterizzata minn livelli għoljin ta’ qgħad, fatturat għoli ta’ residenti u perċentwal għoli ta’ immigranti. Kien qasam ta’ tnaqqis soċjali u ekonomiku.

L-isforzi ta’ riġenerazzjoni f’Augustenborg bdew fis-snin disgħin, u żviluppaw fil-proġett Ekostaden (Eko-belt) Augustenborg. L-għan ewlieni tal-inizjattiva kien li jinħoloq viċinat aktar soċjalment, ekonomikament u ambjentalment sostenibbli. Filwaqt li l-adattament għat-tibdil fil-klima inizjalment ma kienx xprunatur espliċitu, il-proġett kellu l-għan li jindirizza l-kwistjoni tal-għargħar urban flimkien ma’ miżuri li għandhom l-għan li jnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO2, u li jtejbu l-ġestjoni tal-iskart.

Minħabba problemi rikorrenti ta’ għargħar ġie propost li l-ilma tal-maltemp minn Augustenborg għandu jiġi skonnettjat mid-drenaġġ ikkombinat eżistenti, u jitbattal permezz ta’ sistema miftuħa. L-intenzjoni ewlenija kienet li 70 % tal-ilma tal-maltemp mill-bjut u miż-żoni ssiġillati għandu jiġi mmaniġġjat fis-sistema miftuħa, filwaqt li jiġi eliminat kompletament it-tifwir ikkombinat tad-drenaġġ, kemm billi jitnaqqas il-volum totali tal-ilma tal-maltemp li jilħaq il-pajpijiet kif ukoll billi jitnaqqsu r-rati massimi tal-fluss.

Filwaqt li ma twettqet l-ebda analiżi tat-tibdil fil-klima dwar is-sistema miftuħa tal-ilma tal-maltemp, din tfasslet biex takkomoda avveniment ta’ xita ta’ 15-il sena bħala l-linja bażi, li jservi wkoll l-iskop ta’ adattament għal żieda fil-preċipitazzjoni fil-futur. Il-proġett kien jinvolvi l-modifika retroattiva tas-SUDS fi ħdan l-iżvilupp u l-infrastruttura eżistenti, u mar-residenti in situ.

Is-sistema kompluta tal-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp tinkludi total ta’ 6 km ta’ kanali u kanali tal-ilma u għaxar għadajjar ta’ żamma. L-ilma tax-xita jinġabar f’fosos u ġibjuni naturali u mbagħad iż-żejjed jiġi dirett lejn sistema tad-drenaġġ konvenzjonali u kanal tal-ilma fil-qrib. L-ilma tax-xita mis-soqfa, mit-toroq u mill-parkeġġi tal-karozzi jgħaddi minn trinek, fosos, għadajjar u artijiet mistagħdra viżibbli. Dawn il-karatteristiċi tal-pajsaġġ huma integrati fil-pajsaġġ tal-bliet fi 30 żona tal-bitħa, li jipprovdu wkoll spazji ħodor rikreattivi għar-residenti taż-żona. Filwaqt li l-ispazji ħodor żdiedu fid-daqs u fl-għadd, l-istil speċifiku tas-snin ħamsin inżamm sabiex ma tiġix kompromessa l-estetika taż-żona. Uħud mill-ispazji ħodor jistgħu jiġu mgħarrqa temporanjament, u dan jgħin fil-ġestjoni tal-ilma billi jnaqqas ir-ritmu tad-dħul tiegħu fis-sistema konvenzjonali tal-ilma tal-maltemp.

Bħala suppliment għas-sistema ta’ drenaġġ sostenibbli, hemm aktar minn 11,000 m ² ta’ soqfa ekoloġiċi fiż-żona, inklużi 2,100 m ² fuq il-bini tal-kumpanija tal-akkomodazzjoni pubblika MKB u d-9,000 m ² tal-Ġnien Botaniku tal-Bjut li nbena fuq bini industrijali antik. Fil-proġett ta’ riġenerazzjoni, imniedi fl-1998, ġew installati soqfa ekoloġiċi fuq l-iżviluppi l-ġodda kollha (mibnija wara l-1998) u mmodifikati fuq xi bini antik, bħal garaxxijiet li nbidlu f’uffiċċji. Xi soqfa ekoloġiċi aktar ġodda ġew installati wkoll wara l-proġett ta’ riġenerazzjoni.

Bħala riżultat tal-implimentazzjoni tas-sistema miftuħa tal-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp, ġew evitati ħafna għargħar fiż-żona. Dan jissuġġerixxi li d-disinn tas-sistema miftuħa tal-ilma tal-maltemp qed jaħdem aħjar minn sistema konvenzjonali u li Augustenborg hija ppreparata tajjeb għal avvenimenti ta’ xita aktar intensi wkoll fil-futur. Fis-sajf tal-2007, avveniment ta’ xita ta’ 50 sena kkawża problemi serji fil-biċċa l-kbira ta’ Malmö minħabba l-għargħar fit-toroq ta’ aċċess, iżda Augustenborg ma kinitx affettwata. Għal darb’oħra fl-2014, ġew evitati danni severi mill-għargħar u spejjeż ta’ tiswija f’Augustenborg matul avveniment ta’ xita qawwija b’aktar minn 100 mm ta’ xita f’6 sigħat. Barra minn hekk, ħafna avvenimenti iżgħar ta’ preċipitazzjoni qawwija ġew ittrattati tajjeb mis-sistema miftuħa tal-ilma tal-maltemp.

Huwa stmat li 90 % tal-ilma tal-maltemp mill-bjut u minn uċuħ impermeabbli oħra jitwassal fis-sistema miftuħa tal-ilma tal-maltemp. Barra minn hekk, il-volum totali ta’ ilma tax-xeba’ annwali jitnaqqas b’madwar 20 % meta mqabbel mas-sistema konvenzjonali. Dan huwa dovut għall-evapotraspirazzjoni mill-kanali u l-għadajjar taż-żamma bejn l-avvenimenti tax-xita. Barra minn hekk, il-flussi massimi tal-ilma tax-xeba’ jiddewmu u jiġu attenwati. L-implimentazzjoni ta’ sistema miftuħa tal-ilma tal-maltemp f’Augustenborg tejbet mhux biss il-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp fiż-żona, iżda wkoll il-prestazzjoni tas-sistema tad-drenaġġ ikkombinata li sservi ż-żona tal-madwar. Il-volum tal-ilma tal-maltemp li jiskula fis-sistema kkombinata issa huwa negliġibbli, u din is-sistema issa tiskula kważi biss l-ilma mormi.

L-għażla alternattiva li jitnaqqas l-għargħar permezz ta’ sistema separata konvenzjonali tal-ilma tal-maltemp għal Augustenborg kienet tfisser xogħlijiet kbar tal-art. Dan l-approċċ seta’ wkoll ikkawża aktar problemi tul in-network tad-drenaġġ tal-ilma tal-maltemp, bħal konġestjonijiet fejn is-sistema tingħaqad ma’ pajpijiet eqdem. Barra minn hekk, iż-żoni riċeventi setgħu sofrew riskju akbar ta’ għargħar, erożjoni jew degradazzjoni tal-kwalità tal-ilma. Għalhekk, l-implimentazzjoni tas-sistema miftuħa tal-ilma tal-maltemp tqieset bħala l-aktar għażla sostenibbli li tallinja mal-viżjoni tal-inizjattiva ta’ riġenerazzjoni Ekostaden Augustenborg.

L-atturi ewlenin involuti fir-riġenerazzjoni ta’ Augustenborg kienu l-kumpanija tad-djar MKB u l-Belt ta’ Malmö, irrappreżentati mid-distrett ta’ Fosie u mid-Dipartiment tas-Servizz. Madankollu, diversi individwi kienu partikolarment importanti għas-suċċess tal-proġett.

Il-proċess tal-ħolqien ta’ Ekostaden Augustenborg beda fl-1997, u nbeda permezz ta’ diskussjonijiet dwar l-għeluq ta’ żona industrijali fil-qrib. Il-proġett ta’ riġenerazzjoni qajjem l-ideat ta’ tliet professjonisti attivi mid-dipartiment tas-Servizz tal-Belt ta’ Malmö, skola f’Augustenborg u l-kumpanija tal-akkomodazzjoni pubblika MKB. Huma ġabru grupp ta’ uffiċjali anzjani, kollegi u residenti attivi fiż-żona li kollha riedu jbiddlu ż-żona f’distrett sostenibbli ta’ Malmö. Fl-1998 ġie impjegat mexxej tal-proġett. Hekk kif il-proġett mexa ’l quddiem, in-negozji lokali, l-iskejjel u ż-żona industrijali ġew involuti. Il-Ġnien tal-Bjut Botaniċi ġie żviluppat fi sħubija ma’ diversi universitajiet u kumpaniji privati.

Wieħed mill-objettivi ewlenin ta’ Ekostaden Augustenborg kien li jippermetti lir-residenti jkollhom rwol sinifikanti fl-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-inizjattiva. Il-proġett Augustenborg inkorpora konsultazzjoni pubblika estensiva. Dan kien jinkludi laqgħat regolari, workshops tal-komunità, u laqgħat informali f’avvenimenti sportivi u kulturali. L-approċċ sar dejjem aktar miftuħ u konsultattiv. Madwar wieħed minn kull ħamsa tal-kerrejja fiż-żona pparteċipaw f’laqgħat ta’ djalogu dwar il-proġett, u xi wħud saru attivi ħafna fl-iżvilupp taż-żona. L-istudenti tal-iskola ta’ Augustenborg kienu involuti f’għadd ta’ żviluppi lokali, pereżempju bl-ippjanar ta’ għadira għall-ġbir tal-ilma tax-xita li hija adattabbli għal rink tas-silġ. Il-komunikazzjoni kostanti u l-involviment profond tal-komunità ppermettew li l-proġett jakkomoda t-tħassib u l-preferenzi tar-residenti rigward it-tfassil tas-sistema tal-ilma tal-maltemp. Konsegwentement, il-proġett ftit li xejn kellu oppożizzjoni.

Madankollu, aktar minn 20 sena mit-tnedija tal-proġett ta’ riġenerazzjoni, ir-residenti għandhom rwol attiv fl-iżvilupp taż-żona. Gruppi lokali ta’ nies jorganizzaw attivitajiet fiż-żona, bħall-biedja urbana, l-edukazzjoni fil-beraħ għat-tfal u ż-żgħażagħ, u ċelebrazzjoni annwali tal-Belt Ekoloġika Augustenborg (Ekostadens dag).

L-isfidi għall-implimentazzjoni tas-SUDS f’Augustenborg jinkludu:

• Is-sejba ta’ spazju fiżiku biex is-SUDS jiġu inkorporati fl-iżvilupp diġà eżistenti: (i) is-SUDS kellhom jiġu installati madwar l-infrastruttura eżistenti tal-elettriku, tal-ilma, tat-tisħin u tat-telefown; (ii) l-aċċess għall-vetturi ta’ emerġenza kellu jinżamm; (iii) ħafna residenti kienu mħassba li perċentwal kbir tal-ispazju aħdar aċċessibbli ma kienx adattat għar-rikreazzjoni, u li xi siġar tneħħew.
• Il-bini ma setax issirlu ħsara bl-ilma. Għalhekk, is-SUDS kollha ġew enfasizzati b’ġeotessuti, li neħħew il-possibbiltà ta’ żieda fil-perkolazzjoni profonda u llimitaw il-funzjoni tas-sistema għaż-żamma tal-ilma aktar milli għall-infiltrazzjoni.
• Il-kwistjonijiet tas-saħħa u s-sikurezza kellhom jiġu solvuti. Is-SUDS kienu jinsabu fi ħdan u qrib ħafna ta’ żoni tal-iskola li joħolqu riskji potenzjali ta’ għarqa. Tqajjem ukoll tħassib dwar il-kanali tad-drenaġġ li joħolqu ostakli għall-anzjani u għall-persuni b’diżabilità.
• Problemi oħra assoċjati mal-proġett kienu l-istorbju u t-trab inevitabbli matul il-kostruzzjoni, li kkawżaw ilmenti mir-residenti lokali. Barra minn hekk, l-għadajjar taż-żamma kienu suxxettibbli għat-tkabbir tal-alka, u ġiet iddisinjata soluzzjoni teknika biex issolvi din il-problema.

Il-fatturi ta’ suċċess jinkludu:

• L-inizjattiva u l-entużjażmu tad-Dipartiment tas-Servizzi f’Malmö u l-kumpanija tad-djar MKB; tmexxija b’saħħitha minn individwi minn dawn l-organizzazzjonijiet u n-networks professjonali tagħhom ippermettiet l-iżvilupp tal-proġett komprensiv. Min-naħa tagħha, din it-tmexxija kienet possibbli biss minħabba d-deċentralizzazzjoni tal-poter mill-belt sal-livell distrettwali.
• Il-karattru kollaborattiv tal-proġett ippermetta l-ġestjoni konġunta tal-proġett.
• L-involviment tar-residenti fil-fażi tad-disinn kien ifisser li ftit kien hemm oppożizzjoni għall-proġett, u rriżulta f’sens ta’ sjieda, għoti tas-setgħa u sensibilizzazzjoni fost ir-residenti.
• Finanzjament estensiv ipprovdut mill-awtoritajiet lokali u l-kumpanija tad-djar kien fattur ieħor ta’ suċċess.

Is-somma totali investita fit-titjib fiżiku f'Augustenborg u proġetti relatati kienet ta' madwar SEK 200M (~€24M). Madwar nofs is-somma ġiet investita mill-kumpanija tad-djar MKB. SEK 24M ġie mill-gvern nazzjonali Żvediż fi ħdan il-programm LIP, u SEK 6M għall-bini tal-Ġnien Botaniku tal-Bjut ġie mill-fond LIFE tal-UE. Il-finanzjament li jifdal ġie pprovdut prinċipalment mill-awtoritajiet lokali, prinċipalment mill-Belt ta’ Malmö. Ix-xogħol ta’ ġestjoni huwa ffinanzjat b’mod konġunt permezz tal-kumpanija tal-akkomodazzjoni, li tinkorpora l-kostijiet fil-kirjiet, il-bord tal-ilma permezz tar-rati tal-ilma, u l-baġits standard ta’ manutenzjoni tal-kunsill tal-belt.

L-ispejjeż tal-manutenzjoni tas-sistema tad-drenaġġ sostenibbli huma bejn wieħed u ieħor id-doppju tal-ammont tas-sistema tad-drenaġġ regolari. Is-sistema miftuħa tal-ilma tal-maltemp tiġbor ħafna żibel u ħaxix ħażin, u l-kanali huma kemmxejn diffiċli biex jitnaddfu u jinħaslu madwarhom. Kultant, jista 'jkun hemm ukoll spejjeż ta' tiswija peress li l-blokki tal-granit kultant jinkisru. Madankollu, minħabba s-sistema effettiva tad-drenaġġ, ġew evitati xi kostijiet potenzjali tad-danni mill-għargħar fiż-żona (ara t-taqsima dwar is-Soluzzjonijiet). Is-sistema miftuħa tad-drenaġġ f’Augustenborg ġiet evalwata bħala aktar sostenibbli minn sistema tradizzjonali tad-drenaġġ f’aspetti tekniċi, ambjentali, ekonomiċi u soċjali.

Minbarra l-adattament għal avvenimenti ta’ xita aktar estremi, firxa ta’ benefiċċji oħra rriżultaw mill-proġett komprensiv ta’ riġenerazzjoni taż-żona ta’ Augustenborg:

• Ir-rikonfigurazzjoni tal-ispazji pubbliċi bejn il-blokok tal-akkomodazzjoni tat lir-residenti opportunitajiet biex ikabbru l-ikel tagħhom stess f’allokazzjonijiet żgħar, u ħolqot postijiet għad-divertiment u żoni attraenti għat-tfal biex jilagħbu.
• Il-bijodiversità fiż-żona żdiedet. Il-bjut ħodor, l-aktar il-Ġnien Botaniku tal-Bjut, attiraw għasafar u insetti, u s-sistema miftuħa tal-ilma tal-maltemp tipprovdi ambjent aħjar għall-pjanti u l-organiżmi selvaġġi lokali. Barra minn hekk, tħawlu perenni tal-fjuri, siġar indiġeni u siġar tal-frott, u ġew installati kaxxi tal-friefet il-lejl u tal-għasafar.
• Il-karattru parteċipattiv tal-proġett qajjem interess fl-enerġija rinnovabbli u fit-trasport sostenibbli fost ir-residenti.
• Il-fatturat tal-kirjiet naqas b’20 %.
• Matul l-implimentazzjoni tal-proġett fl-1998-2002, il-qgħad naqas minn 30 % għal 6 % (għall-medja ta’ Malmö) u l-parteċipazzjoni fl-elezzjonijiet żdiedet minn 54 % għal 79 %.

Bħala riżultat dirett tal-proġett, bdew tliet kumpaniji lokali ġodda fiż-żona: Watreco AB (stabbilit minn resident lokali u dilettant tal-ilma tad-dilettanti), il-Green Roof Institute, u kumpanija tal-carpool li tuża karozzi ibridi tal-etanol biex tkompli tnaqqas l-emissjonijiet tas-CO2 u impatti ambjentali oħra. Aktar tard, il-kumpanija tal-carpooling ta 'Augustenborg saret parti mis-sistema ta' qsim tal-karozzi Sunfleet mal-belt kollha.

Il-proġett inbeda fl-1997, u ġie implimentat bejn l-1998 u l-2002. Ix-xogħol fuq l-infrastruttura tas-SUDS beda f'Diċembru 1999, u spiċċa fis-sajf tas-sena 2000. Is-sistema ilha taħdem minn Mejju 2001. Il-manutenzjoni tas-sistema tad-drenaġġ tkompli bħas-soltu f’żoni residenzjali.

Is-sistema għadha operattiva. It-tul tal-ħajja tiegħu jikkorrispondi għal dak ta’ proġetti tradizzjonali ta’ ekoloġizzazzjoni urbana u ta’ drenaġġ.

Helen Johansson
Scandinavian Green Roof Institute
E-Mail: helen@greenroof.se 
www.greenroof.se 

Adattament tal-Ispazju Ekoloġiku u Blu għaż-Żoni Urbani u l-Bliet Ekoloġiċi (GRaBS), il-belt ta’ Malmö u l-Istitut Skandinavu tal-Bjut Ekoloġiċi