Assemblea taċ-ċittadini dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima hija l-ewwel waħda tat-tip tagħha fiż-żona metropolitana ta’ Lyon, Franza

Tagħlim Ewlieni

Dwar ir-Reġjun

Theddid għall-Klima

It-temperaturi tat-tisħin huma fost il-perikli klimatiċi li l-aktar għandhom impatt fuq iż-żona metropolitana ta’ Lyon. Il-pożizzjoni ġeografika tagħha – fi tmiem wied, imdawwar bl-għoljiet – flimkien maż-żona tagħha mibnija b’mod dens, twassal għal temperaturi estremi fis-sajf fi ħdan il-fruntieri metropolitani. It-trajettorja tat-tisħin Franċiż, li sservi bħala referenza għall-antiċipazzjoni tat-tibdil fil-klima futur u għall-gwida tal-miżuri ta’ adattament, tipproġetta żieda fit-temperatura medja ta’ 2°C sa 3°C sal-2050 u sa 4°C sa 5°C sal-2100 għaż-żona Metropolitana ta’ Lyon. Dawn il-bidliet se jirriżultaw fil-livell lokali f’sjuf ħafna aktar sħan u aktar xotti u fi xtiewi aktar ħfief u aktar imxarrba. Jiem sħan ħafna u ljieli tropikali b’temperaturi ogħla minn 35 °C matul il-jum u li jibqgħu ogħla minn 20 °C matul il-lejl, kif ukoll mewġiet ta’ sħana aktar frekwenti, se jbiddlu l-klima ta’ Lyon.

Figure 1: Lyon’s densely built-up area. Image Credit: © Métropole de Lyon, Julien Rambaud.

Ir-residenti lokali diġà qed iħossu l-impatti ta’ sħana estrema, li tagħmel l-ispazji fil-beraħ insopportabbli u tfixkel it-trasport pubbliku u l-operazzjonijiet tan-negozju. Iż-żieda fit-temperaturi se taggrava s-saħħa pubblika, iżżid il-każijiet ta’ mard kardjovaskulari, l-ammissjonijiet fl-isptar, u l-inugwaljanzi fis-saħħa – peress li l-aċċess mhux ugwali għall-kura tas-saħħa u l-kundizzjonijiet tal-għajxien ipoġġu lill-gruppi vulnerabbli f’riskju akbar. Il-persuni bi dħul baxx, li jgħixu fi djar iżolati ħażin, jew waħedhom, huma partikolarment esposti. Id-differenzi territorjali huma importanti wkoll, peress li partijiet miż-żona metropolitana ta’ Lyon jiffaċċjaw densità urbana għolja, spazji ħodor limitati, u kwalità ħażina tal-arja.

Figure 2: Average number of days over 30°C and average number of tropical nights in the Lyon Metropolitan area according to TRACC. Image Credit: Métropole of Lyon, according to DRIAS, 2023.

Id-definizzjoni tal-prijoritajiet għall-adattament taż-żona metropolitana għat-theddid klimatiku

Figure 3: Citizen Assembly Participants. Image Credit: © Métropole de Lyon, Etienne Maury.

Mandat u proċess ta’ assembleaIl-President taż-żona metropolitana ta’ Lyon stabbilixxa l-assemblea biex twieġeb il-mistoqsija li ġejja:

“X’għandhom ikunu l-prijoritajiet biex jiggwidaw l-adattament tat-territorju tagħna għas-sħana?”

L-assemblea taċ-ċittadini ffaċilitat l-iżvilupp ta’ viżjoni kondiviża dwar l-isfidi ppreżentati mis-sħana u għenet biex jiġu identifikati azzjonijiet ewlenin ta’ adattament għas-sħana. L-assemblea saret fuq ħames tmiem il-ġimgħa – li bdew f’Settembru 2024 u ntemmu f’Jannar 2025 – li matulhom il-parteċipanti abbozzaw dikjarazzjonijiet dwar prijoritajiet u suġġetti differenti ta’ adattament.

• Tmiem il-ġimgħa 1: Nifhmu l-kawżi u l-effetti tat-tibdil fil-klima.
• Tmiem il-ġimgħa 2: Nifhmu l-vulnerabbiltajiet speċifiċi u l-isfidi ta’ adattament tar-reġjun.  Il-ħidma fi grupp, il-valutazzjoni tal-impatt fuq is-sħana, u l-previżjoni.
• Tmiem il-ġimgħa 3: Osserva l-impatt tas-sħana fuq l-art. Żjarat fuq il-post u laqgħat fuq il-post li jinvolvu assoċjazzjonijiet, negozji, u servizzi pubbliċi.
• Tmiem il-ġimgħa 4: Iddefinixxi l-prijoritajiet għal strateġija ta’ adattament. Sessjoni plenarja bi gruppi ta’ ħidma tematiċi.
• Tmiem il-ġimgħa 5: L-abbozzar u l-adozzjoni tad-Dikjarazzjoni taċ-Ċittadini, li tiġbor disa’ prijoritajiet ta’ adattament u tidentifika lievi ta’ azzjoni, b’reazzjoni għall-prijoritajiet f’dokument ta’ 75 paġna.

Ir-riżultati tal-Assemblea Metropolitana għall-Adattament ta’ Lyon

L-Assemblea Metropolitana għall-Adattament għat-Tibdil fil-Klima ddefiniet 9 prijoritajiet għall-implimentazzjoni b’suċċess tal-adattament kollettiv għas-sħana:

• Prijorità 1: Tiżgura li kulħadd ikollu aċċess għal spazji friski billi tiddefinixxi strateġija ċara u taqsam ir-responsabbiltajiet.
• Prijorità 2: Ibni kuxjenza u drawwiet biex tgħin lin-nies jgħixu bi sħana estrema.
• Prijorità 3: It-tisħiħ tar-rabtiet soċjali sabiex il-komunitajiet ikunu jistgħu jipproteġu lil xulxin matul il-mewġiet ta’ sħana.
• Prijorità 4: Ittejjeb il-kumdità termali, jiġifieri t-temperatura perċepita ta 'ġewwa, fid-djar.
• Prijorità 5: Oħloq postijiet lokali aċċessibbli fejn in-nies jistgħu jiksħu.
• Prijorità 6: Jagħmlu l-veġetazzjoni u l-ilma karatteristiċi ċentrali tal-ispazji pubbliċi.
• Prijorità 7: Żomm is-servizzi pubbliċi essenzjali għaddejjin matul sħana estrema.
• Prijorità 8: Jadattaw il-kundizzjonijiet tax-xogħol biex jipproteġu lin-nies f’temperaturi għoljin.
• Prijorità 9: Aġġusta l-attivitajiet soċjali, sportivi u kulturali biex jissodisfaw kundizzjonijiet aktar sħan.

It-trasformazzjoni ta’ disa’ prijoritajiet fi pjan ta’ azzjoni Metropolitan komprensiv

Bi tweġiba għad-disa’ prijoritajiet espressi miċ-ċittadini, l-awtoritajiet metropolitani fformulaw linji ta’ azzjoni ewlenin u diversi miżuri ta’ adattament biex tiżdied ir-reżiljenza estrema għas-sħana:

• Esperiment: Ittestja azzjonijiet konkreti mill-aktar fis possibbli u espandihom jekk ikunu effettivi.
• Implimentazzjoni: It-tfassil u l-istabbiliment ta’ miżuri jew politiki pubbliċi fit-terminu qasir sa medju.
• Impenn Uffiċjali: Jiġu indirizzati sfidi aktar kumplessi u fit-tul li jeħtieġu rieda politika qawwija mill-Metropoli.
• Promozzjoni: Il-promozzjoni tal-messaġġi tal-assemblea għal livelli oħra ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet – bħall-muniċipalitajiet, il-gvern nazzjonali, jew l-Unjoni Ewropea – f’żoni lil hinn mill-awtorità diretta taż-żona metropolitana ta’ Lyon.

Flimkien, dawn il-miżuri jiffurmaw pjan komprensiv għall-adattament taż-żona metropolitana għal sħana severa. Il-pjan huwa mibni madwar tliet pilastri ewlenin – il-protezzjoni tal-aktar abitanti vulnerabbli ta’ Lyon, l-adattament tal-ispazji fuq barra għas-sħana, u t-tħejjija tas-servizzi u l-attivitajiet pubbliċi għal klima li qed tinbidel – u appoġġat minn eżempji prattiċi.

Biex tipproteġi r-residenti l-aktar vulnerabbli tagħha,

Lyon qed tistabbilixxi l-miżuri li ġejjin:

• Il-ftuħ ta’ spazji friski matul il-mewġiet ta’ sħana, bħall-għoti ta’ aċċess liberu għall-mużewijiet.
• L-organizzazzjoni ta’ eżerċizzju ta’ simulazzjoni fuq skala kbira biex jiġu protetti t-tfal żgħar u l-anzjani abbażi ta’ xenarju ta’ mewġa ta’ sħana estrema.
• L-appoġġ għall-ħolqien ta’ gruppi ta’ riżerva taċ-ċittadini u t-taħriġ ta’ dawn il-voluntiera permezz ta’ assoċjazzjonijiet tal-protezzjoni ċivili.
• Taħdem mas-sħab lokali biex tifhem aħjar l-effetti tat-tibdil fil-klima u tantiċipa l-impatti tiegħu fis-setturi kollha.

Figure 4: Children enjoying a water feature in the centre of a «Politique de la ville» or priority district in Lyon's 9th arrondissement. Image Credit: © Métropole de Lyon, Thierry Fournier.

It-tieni

pilastru jiffoka fuq it-trasformazzjonital-ispazji fil-beraħ, bħat-toroq u l-postijiet pubbliċi, biex jifilħu aħjar għal sjuf aktar sħan u aktar xotti u xita qawwija matul il-ħarifa u x-xitwa, li potenzjalment jistgħu jikkawżaw għargħar. It-trasformazzjoni tal-ambjent tal-għajxien tinvolvi wkoll l-adattament tal-akkomodazzjoni għat-tibdil fil-klima, pereżempju, billi tiżdied il-protezzjoni mix-xemx.

Figure 5: Trees provide shade and cool down shopping streets, supporting Lyon’s economy. Image Credit: © Métropole de Lyon, Anais Mercey.

Il-pajsaġġ tal-ispazji pubbliċi u t-tfassil mill-ġdid tagħhom biex jipprovdu dell u jassorbu aħjar l-ilma żejjed huma wkoll lieva ewlenija għat-trasformazzjoni tal-ambjent tal-għajxien metropolitan u l-adattament tiegħu għat-tibdil fil-klima. Diversi azzjonijiet jadattaw l-ispazji fuq barra taż-żona metropolitana, b’mod partikolari għas-sħana estrema:

• Is-sussidji mtejba għar-rinnovazzjoni jżidu l-kumdità matul it-temperaturi sħan tas-sajf, bħal pereżempju jippermettu l-installazzjoni ta’ faċilitajiet għall-protezzjoni mix-xemx.
• L-ekoloġizzazzjoni taż-żona metropolitana saret prijorità, bit-tħawwil ta’ aktar minn 140 000 siġra bejn l-2021 u l-2025. It-tħawwil sistematiku bi speċijiet diversi jżid il-valur ekoloġiku tal-belt, itejjeb il-bijodiversità u l-mikroklima f’livelli differenti. Saffi qrib l-art, b’arbuxxelli medji u żgħar, ikessħu l-arja tul il-mogħdijiet għall-mixi, u siġar kbar jipprovdu dell minn fuq u jassorbu l-ilma żejjed matul xita qawwija.
• Applikazzjoni online tippermetti l-identifikazzjoni ta’ postijiet ta’ prijorità għar-riveġetazzjoni abbażi ta’ diversi kriterji, bħall-prattikabbiltà tat-tħawwil, il-kopertura ta’ veġetazzjoni baxxa, il-vulnerabbiltà taċ-ċittadini, eċċ.
• Is-sistemi innovattivi tad-dell u l-applikazzjonijiet tal-ilma jissostitwixxu s-siġar fejn it-tħawwil ma jkunx possibbli.
• Il-kollaborazzjonijiet bejn il-kunsill metropolitan u l-muniċipalitajiet iffaċilitaw il-ftuħ ta’ żoni naturali għall-għawm, bħal xmajjar – pereżempju, ix-xmajjar Saône u Rhône – biex ikessħu liċ-ċittadini lokali.
• It-tim tal-IT taż-żona metropolitana żviluppa mappa ta’ postijiet friski u applikazzjoni mobbli biex jiggwida lir-residenti tul “rotot friski” li jagħtu prijorità lill-mogħdijiet skura.

Figure 6: Sun protection facilities, where tree plantings are not possible. Image Credit: © Métropole de Lyon.

Adattament tas-servizzi u l-attivitajiet pubbliċi

It-tielet pilastru jiffoka fuq is-servizzi pubbliċi essenzjali, bħall-iskejjel, in-networks tad-distribuzzjoni tal-ilma, it-trasport pubbliku, u l-ġbir tal-iskart. Għandha wkoll l-għan li tiżgura r-reżiljenza tal-attivitajiet ekonomiċi u tappoġġa l-insegwiment rikreattiv, inklużi avvenimenti kulturali u sportivi, matul sħana estrema. It-temperaturi sħan jagħmlu pressjoni fuq ir-riżorsi, l-infrastruttura u l-ħaddiema, u jfixklu l-operat bla xkiel tan-negozji u l-attivitajiet ta’ kuljum. Huma jagħmlu pressjoni fuq it-toroq u l-konsenji tar-riżorsi, ipoġġu domanda żejda fuq sistemi bħall-arja kundizzjonata u l-IT, proċessi industrijali bil-mod, u jaffettwaw lill-ħaddiema, speċjalment dawk barra jew f’ambjenti diġà sħan bħal fabbriki, ristoranti, u furnara. Iż-żona metropolitana ta’ Lyon tiddependi ħafna fuq il-bażi industrijali b’saħħitha tagħha, iżda l-adattament tad-diversi setturi ekonomiċi tagħha huwa ta’ sfida. B’reazzjoni għal dan, ħafna miżuri għandhom inaqqsu l-effetti tat-tibdil fil-klima fuq l-ekonomija ta’ Lyon:

• L-aġġornament regolari tal-pjan ta’ kontinwità tan-negozju u l-pubblikazzjoni ta’ gwida ta’ viġilanza tal-mewġa ta’ sħana kull sena jnaqqsu l-impatt fuq l-impjegati filwaqt li jiżguraw il-kontinwità tal-operazzjonijiet tan-negozju.
• L-inklużjoni ta’ termini speċifiċi fil-kuntratti tal-akkwist pubbliku tagħha tħeġġeġ lill-kumpaniji jikkunsidraw ir-riskji assoċjati mat-tibdil fil-klima. Il-kuntratti jirrikjedu li l-impjegaturi jipproteġu lill-impjegati li jaħdmu fi sħana estrema billi jipprovdu ilma u dell u jippermettu pawżi aktar frekwenti.
• L-għajnuna lill-kumpaniji lokali, speċjalment fis-setturi industrijali, tal-kostruzzjoni u tas-saħħa, biex iħejju aħjar għar-riskji relatati mal-klima se ttejjeb ir-reżiljenza tagħhom u żżomm l-operazzjonijiet jaħdmu bla xkiel.

Dikjarazzjoni taċ-ċittadini li twitti t-triq għal adattament fit-tul

Adottata kważi b’mod unanimu, id-dikjarazzjoni taċ-ċittadini tiddeskrivi disa’ prijoritajiet, iżda tirrifletti wkoll nuqqas ta’ qbil espress matul l-assemblea taċ-ċittadini. Il-kwistjonijiet ewlenin indirizzaw ir-rwol tal-awtoritajiet pubbliċi, il-kontribut ġust tal-partijiet ikkonċernati ekonomiċi, ir-responsabbiltà individwali taċ-ċittadini, u jekk il-mod ta’ għajxien attwali jistax jibqa’ l-istess. Id-dokument finali jirrifletti dawn il-fehmiet differenti, u jħalli f'idejn il-mexxejja politiċi biex jiddeċiedu liema pożizzjoni għandhom jadottaw. Dawn id-differenzi jenfasizzaw il-ħtieġa li jitkompla d-djalogu mar-residenti biex jiġu żviluppati l-aktar soluzzjonijiet inklużivi possibbli. Biex tappoġġa dan, iż-żona metropolitana stabbiliet grupp ta’ ħidma ta’ partijiet ikkonċernati dwar il-klima, li jagħti liċ-ċittadini u lil atturi oħra pjattaforma kontinwa biex isemmgħu leħinhom matul il-proċess ta’ implimentazzjoni tal-pjan dwar il-klima.

Kont konxju tal-kwistjonijiet klimatiċi, iżda sitt xhur wara, ninsab imfarrak fl-idea tiegħi tal-urġenza li ninsabu fiha. Dak li jinteressani huwa: X'se nagħmlu fil-fatt? Inħoss rieda politika vera. Fi kwalunkwe każ, il-mistoqsija ma għadhiex dibattitu bejn dawk li jemmnu fit-tibdil fil-klima u dawk li ma jemmnux. Qed jiġri, qed isir aktar sħun u aktar sħun. Issa rridu naġixxu!

Jean-Pierre, membru tal-assemblea

Taqsira

Aktar Informazzjoni

Kuntatt