European Union flag

Hekk kif l-avvenimenti estremi tat-temp isiru aktar frekwenti, is-sistemi tad-drenaġġ jitħabtu biex ilaħħqu, u l-gvernijiet lokali ma għandhomx ir-riżorsi biex jindirizzaw l-isfida waħedhom. Biex nifhmu aħjar l-aċċettazzjoni pubblika tal-għodod immexxija miċ-ċittadini, stħarriġ staqsa lil 2,013 Finns u Norwegians dwar ir-rieda tagħhom li jinvestu fil-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp.

Niżżel ir-Rapport

Tagħlim Ewlieni

  • L-adattament għat-tibdil fil-klima jeħtieġ azzjoni pubblika u privata: Is-soluzzjonijiet għall-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp għandhom rwol ewlieni fit-tnaqqis tar-riskji ta’ għargħar u t-tniġġis ikkawżati minn xita estrema. Tipikament, l-awtoritajiet jagħmlu investimenti fil-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp fuq art pubblika, filwaqt li t-tnaqqis ulterjuri tar-riskju ta’ ħsara lid-djar privati u t-tisħiħ tar-reżiljenza tal-komunità jirrikjedu investiment privat fuq art privata.
  • Iċ-ċittadini fil-Finlandja u fin-Norveġja huma ħerqana li jinvestu fil-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp fuq il-proprjetajiet tagħhom. Iċ-ċittadini jippreferu bankini permeabbli fuq ġonna tax-xita, soqfa ekoloġiċi, ħitan ekoloġiċi u fosos ekoloġiċi minħabba li jnaqqsu r-riskju ta’ għargħar, jeħtieġu ftit manutenzjoni, jaqtgħu l-ilma tax-xeba’ u t-tniġġis, u jtejbu l-estetika.
  • Il-kost tal-investiment u tal-manutenzjoni jibqa’ ostaklu, b’mod partikolari fost l-unitajiet domestiċi b’introjtu aktar baxx. Inċentivi finanzjarji pubbliċi għall-appoġġ ta’ investimenti privati dwar il-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp huma milqugħa.

Dwar ir-Reġjun

Lappeenranta hija belt Finlandiża li tkopri erja ta’ 1,724 km2 fir-reġjun tal-“Karelia t’Isfel” (magħrufa wkoll bħala Etelä-Karjala) fuq il-fruntiera tax-Xlokk mar-Russja. Il-belt tinsab fuq ix-xtut tal-akbar lag fil-Finlandja, il-Lag Saimaa. Lappeenranta, definita mill-pajsaġġi tagħha ċċentrati fuq il-lagi b’xatt tal-blat, foresti boreali, u bosta gżejjer u peniżoli, tesperjenza klima kontinentali, ikkaratterizzata minn xtiewi kesħin u sjuf moderati. Il-Lag Saimaa jgħin f’estremitajiet moderati tat-temperatura, u jipprovdi influwenza ta’ tkessiħ.

Gjøvik hija belt Norveġiża li tinsab fin-Norveġja interna fuq ix-xtut tal-akbar lag tan-Norveġja msejjaħ Mjøsa, li jkopri żona ta’ madwar 671 km2. Gjøvik hija belt żgħira moderna li qed tikber b'30,000 abitant. Gjøvik, imdawwar b'għoljiet, foresti u art agrikola, joffri veduti tal-lagi, widien, u art muntanjuża b'żoni msaġġra, kollha ffurmati minn klima kontinentali relattivament ħafifa bi xtiewi kesħin u sjuf friski.

Figure 1: Location of Gjøvik and Lappeenranta.

Theddid għall-Klima

It-tibdil fil-klima jżid ir-riskju ta’ għargħar urban u tax-xmajjar fin-Norveġja u fil-Finlandja, li jwassal għal tnaqqis fil-kwalità tal-ilma minħabba xita aktar intensa, żieda fit-temperaturi, u bidla fix-xejriet tal-preċipitazzjoni staġjonali. L-għargħar urban qed isir aktar frekwenti hekk kif is-sistemi ta’ drenaġġ ta’ downpours tqal qed jissuperaw l-ilma, u l-uċuħ impermeabbli jipprevjenu l-assorbiment tal-ilma. L-għargħar fix-xmajjar u fil-passaġġi fuq l-ilma qed imur għall-agħar ukoll, bi preċipitazzjoni estrema u borra li tgħolli l-livelli tax-xmajjar. Il-kwalità tal-ilma qed tiddeterjora hekk kif l-ilma tax-xeba’ tal-maltemp iġorr sustanzi niġġiesa fil-lagi u fix-xmajjar. Temperaturi aktar sħan u żieda fil-proliferazzjoni tal-algi tal-fjuwil tal-iskol tan-nutrijenti, li jheddu l-ekosistemi, filwaqt li avvenimenti estremi ta’ xita jegħlbu s-sistemi tat-trattament tal-ilma, u jżidu r-riskji ta’ kontaminazzjoni. Iż-żewġ pajjiżi qed itejbu l-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp, itejbu l-infrastruttura tad-drenaġġ, u jimplimentaw Soluzzjonijiet ibbażati fuq in-Natura biex jindirizzaw dawn l-isfidi. Madankollu, il-bidliet rapidi fil-klima jkomplu jittestjaw l-isforzi ta’ reżiljenza lokali u jenfasizzaw il-ħtieġa għall-involviment taċ-ċittadini.

Ċittadini li qed Jieħdu Azzjoni fil-Ġestjoni tal-Ilma tal-Maltemp

L-esponiment tar-reġjun għat-theddid klimatiku qajjem l-aġenda politika għall-adattament għat-tibdil fil-klima u t-teħid ta’ dawn ir-riskji b’mod aktar serju. Il-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp tnaqqas l-għargħar urban u ttejjeb il-kwalità tal-ilma billi timita d-drenaġġ naturali u tiffiltra s-sustanzi niġġiesa.

B’mod ġenerali, l-awtoritajiet pubbliċi jagħmlu investimenti fil-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp fuq art pubblika. Is-soluzzjonijiet tipiċi tal-ilma tal-maltemp huma d-drenaġġi (griżi) tal-ilma tal-maltemp u s-Sistemi ta’ Drenaġġ Urban Sostenibbli (ekoloġiċi jew ibbażati fuq in-natura). Sistemi ta’ Drenaġġ Urban Sostenibbli jew Soluzzjonijiet tal-Ilma tal-maltemp ibbażati fuq in-natura li s-sidien tad-djar u l-maniġers tal-proprjetà jistgħu jimplimentaw huma:

  • Ġonna tax-xita – żoni b’pajsaġġ li jassorbu l-ilma tax-xita.
  • Uċuħ permeabbli – paviment jew passaġġi li jippermettu li l-ilma jiskula.
  • Bjut u bozoz ekoloġiċi; ħitan – strutturi mgħottija bil-veġetazzjoni li jassorbu l-ilma tax-xita u jtejbu l-iżolament.
  • Fosos ħodor – trinek baxxi u mimlija bil-pjanti li jidderieġu u jnaqqsu r-ritmu tal-fluss tal-ilma.

    • Billi jinvestu fil-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp, is-sidien tad-djar u l-komunitajiet jistgħu jgawdu minn diversi benefiċċji:

    • Il-protezzjoni mill-għargħar – jitnaqqas ir-riskju ta’ ħsara lill-ilma fid-djar u fil-proprjetajiet.
    • Iffrankar tal-kostijiet – jiġu evitati tiswijiet għaljin minn diżastri relatati mal-klima u jiġi kkonservat l-ilma permezz ta’, eż. il-ħsad tal-ilma tax-xita.
    • Is-saħħa u l-ambjent; il-benefiċċji ambjentali – it-titjib tal-kwalità tal-ilma lokali, it-tnaqqis tat-tniġġis, u l-appoġġ għall-ekosistemi lokali.
    • Il-valur u l-amp tal-proprjetà; l-estetika – l-infrastruttura ekoloġika tista’ ttejjeb l-estetika u żżid il-valuri domestiċi filwaqt li toħloq ħabitats għall-organiżmi selvaġġi.

    Ir-riżultati tagħna juru li ċ-ċittadini fil-Finlandja u fin-Norveġja huma ħerqana li jinvestu fil-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp fuq il-proprjetajiet tagħhom, speċjalment meta dan inaqqas ir-riskju ta’ għargħar, jirrikjedi ftit manutenzjoni, inaqqas l-ilma tax-xeba’, u jtejjeb l-estetika. Dan l-entużjażmu jenfasizza l-opportunità kritika għall-adattament għat-tibdil fil-klima u l-ħtieġa għal aktar involviment u sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini biex tiġi xprunata adozzjoni usa’ ta’ dawk is-soluzzjonijiet.

    Amalie Bjornavold, riċerkatur ewlieni tal-istudju EnvEcon, Università ta’ Antwerp, il-Belġju

    Nifhmu l-Aċċettazzjoni Pubblika biex Ninvestu fil-Ġestjoni tal-Ilma tal-Maltemp fil-Finlandja u fin-Norveġja

    Fi ħdan il-proġett TransformAr, it-tim stħarreġ 2,013 ċittadin fin-Norveġja u fil-Finlandja dwar ir-rieda tagħhom li jinvestu fl-infrastruttura tal-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp fuq il-proprjetajiet privati tagħhom. Id-disinn tal-istħarriġ isegwi l-metodu ta’ “esperiment b’għażla diskreta”, li jirrikjedi li ċ-ċittadini jagħżlu bejn għażliet differenti. F’dan il-każ, ir-riċerkaturi analizzaw liema ċittadin jippreferi s-soluzzjoni għall-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp (u taħt liema kundizzjonijiet). Il-metodu bbażat fuq l-istħarriġ ifittex li jistabbilixxi l-ammont li n-nies huma lesti li jħallsu għal miżuri privati ta’ ġestjoni tal-ilma tal-maltemp, il-kompromessi li huma lesti li jagħmlu, u liema gruppi tal-popolazzjoni huma aktar ħerqana li jaġixxu. Dan l-istħarriġ talab liċ-ċittadini jwieġbu għax-xenarju ipotetiku li ġej:

    “Qed tikkunsidra li tixtri waħda mill-miżuri ta’ ġestjoni tal-ilma tal-maltemp ta’ hawn taħt għall-proprjetà privata tiegħek biex taqbad aktar xita u ilma tal-maltemp. Għandek dar ta’ 120m2 maqlugħa bi ġnien.”

    Ix-xenarju ipotetiku pprovda wkoll informazzjoni dettaljata dwar il-miżuri ta’ ġestjoni tal-ilma tal-maltemp ippreżentati, bħal soqfa ħodor, ħitan ħodor, tankijiet tax-xita, uċuħ permeabbli u ġonna tax-xita (Illustrazzjoni 2).

    Figure 2: Hypothetical property owned by all respondents taking part in DCE, showing possible SWM measures that they could choose to install. Image Credit: EnvEcon, UAntwerp.

    L-ispejjeż u l-benefiċċji tal-miżuri tal-ilma tal-maltemp li r-rispondenti jikkunsidraw

    Ladarba r-rispondenti kellhom l-informazzjoni dwar il-miżuri ta’ ġestjoni tal-ilma tal-maltemp, huma għażlu l-miżura ppreferuta tagħhom abbażi tal-kostijiet u l-benefiċċji jew il-karatteristiċi tal-miżura murija fil-Figura 3.

    Il-kompromessi relatati mal-livell ta’ (1) riskju mnaqqas ta’ ħsara lid-dar tagħhom, (2) tnaqqis fl-iskol u t-tniġġis tal-ilma tal-maltemp, (3) estetika mtejba tal-proprjetà u tal-komunità, (4) frekwenza ta’ manutenzjoni meħtieġa, u (5) il-prezz tal-miżura.

    Figure 3: Characteristics and trade-offs of SWM measures to be considered by respondents. Image Credits: EnvEcon, UAntwerp.

    Kapaċità ta’ Investiment fil-Ġestjoni tal-Ilma tal-Maltemp fil-Finlandja u fin-Norveġja

    Fin-Norveġja u l-Finlandja, ir-rispondenti indikaw preferenza favorevoli ċara lejn it-teħid ta’ azzjoni personali u l-investiment fil-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp. Fiż-żewġ pajjiżi, ir-rieda li jsir investiment tiżdied bi tnaqqis ogħla tar-riskju fil-ħsara lill-proprjetà u tnaqqis fl-ilma tax-xeba’ tal-maltemp. Madankollu, xi gruppi tal-kampjun urew preferenzi distinti. Iż-żgħażagħ li wieġbu, dawk bi dħul u edukazzjoni ogħla, li l-proprjetajiet tagħhom kellhom valur għoli fis-suq, u dawk li qabel kienu esperjenzaw għargħar (kemm fuq il-proprjetà tagħhom kif ukoll fil-viċinat tagħhom) kienu aktar pożittivi dwar it-teħid ta’ azzjoni u wrew aktar rieda li jinvestu fil-Ġestjoni tal-Ilma tal-Maltemp. Dawk li wieġbu li kellhom il-proprjetajiet tagħhom urew preferenza akbar lejn it-titjib tal-estetika tad-dar tagħhom.

    Fir-rigward tat-tip ta’ soluzzjonijiet għall-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp, iż-żewġ pajjiżi jagħtu prijorità lill-bankini permeabbli, filwaqt li jenfasizzaw miżuri bi prezz baxx, b’manutenzjoni baxxa u funzjonali ħafna. Is-sjieda tal-proprjetà ma għandhiex rwol kritiku fid-determinazzjoni tal-appoġġ għall-miżuri ta’ ġestjoni tal-ilma tal-maltemp, u dan jissuġġerixxi li kemm l-inkwilini kif ukoll is-sidien tad-djar huma lesti li jikkontribwixxu għal dawn l-inizjattivi.

    L-istħarriġ sab li ċ-ċittadini fil-Finlandja huma lesti li jħallsu aktar biex inaqqsu l-ħsara lid-dar, filwaqt li fin-Norveġja, iċ-ċittadini għandhom preferenza aktar b’saħħitha għat-tnaqqis tal-ilma tax-xeba’, u konsegwentement għat-tnaqqis tat-tniġġis. Ir-rispondenti Finlandiżi japprezzaw it-titjib estetiku aktar minn dak Norveġiż:

    Rakkomandazzjonijiet għall-Adozzjoni

    Iċ-ċittadini juru rieda qawwija li jinvestu fil-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp fuq il-proprjetajiet tagħhom fil-Finlandja u fin-Norveġja. Iċ-ċittadini jippreferu bankini permeabbli fuq ġonna tax-xita, soqfa ħodor, ħitan ħodor u fosos ħodor, b’mod partikolari minħabba li jnaqqsu r-riskju ta’ għargħar, jeħtieġu manutenzjoni minima, inaqqsu l-ilma tax-xeba’, u jtejbu l-estetika. Is-sidien tad-djar bi proprjetajiet ta’ valur ogħla huma aktar inklinati li jinvestu fil-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp, u dan jindika li programmi ġodda ta’ sussidju, jew appoġġ finanzjarju dirett ieħor, jistgħu jappoġġaw speċifikament lir-residenti b’introjtu aktar baxx fl-adozzjoni ta’ dawn il-miżuri. Kampanji mmirati ta’ edukazzjoni u sensibilizzazzjoni jistgħu jgħinu biex jitnaqqas dan id-distakk billi jipprovdu liċ-ċittadini kollha bi gwida dwar il-benefiċċji u l-għażliet tal-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp.

    Taqsira

    Stħarriġ fil-Finlandja u fin-Norveġja vvaluta r-rieda taċ-ċittadini li jinvestu f’soluzzjonijiet għall-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp fuq il-proprjetajiet tagħhom. Hekk kif it-tibdil fil-klima jżid il-frekwenza ta’ avvenimenti estremi tat-temp, inkluż l-għargħar urban u tax-xmajjar, iż-żewġ pajjiżi jfittxu soluzzjonijiet biex itejbu l-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp. L-istħarriġ ta’ 2,013 parteċipant esplora fatturi bħat-tnaqqis fir-riskju ta’ ħsara, it-tnaqqis tal-ilma tax-xeba’ tal-maltemp, u l-estetika bi skambju għal investiment f’infrastruttura ekoloġika bħal ġonna tax-xita, uċuħ permeabbli, u soqfa ekoloġiċi. Is-sejbiet jindikaw appoġġ qawwi għall-ġestjoni tal-ilma tal-maltemp, bi preferenza għal bankini permeabbli, minħabba l-manutenzjoni bi prezz baxx u baxxa tagħhom. Ir-rieda ogħla li jsir investiment kienet marbuta ma’ dawk li kienu esperjenzaw għargħar, kellhom proprjetajiet ta’ valur ogħla, jew kienu iżgħar fl-età u aktar edukati. Is-sussidji, l-inċentivi finanzjarji, u l-kampanji edukattivi jistgħu jżidu l-parteċipazzjoni, b’mod partikolari fost l-unitajiet domestiċi b’introjtu aktar baxx.

    Aktar Informazzjoni

    Il-ħidma ppreżentata f’din l-istorja ta’ adattament hija parti mit-TransformAr, proġett ta’ Missjoni. Gjovik huwa firmatarju tal-missjoni dwar l-adattament.

    Dan il-proġett tal-Missjoni rċieva finanzjament mill-programm ta’ azzjoni għall-innovazzjoni tal-Unjoni Ewropea Orizzont 2020 taħt il-ftehim ta’ għotja 101036683.

    Kuntatt

    Environmental Economics Research Group, University of Antwerp, Belgium

    Jan Cools (jan.cools@uantwerpen.be)

    Haoran Yu (yu.haoran@uantwerpen.be)

    Rosaly Severijns (rosaly.severijns@uantwerpen.be)

    LUT School of Energy Systems, LUT University, Lappeenranta, Finland

    Liuliu Du-Ikonen liuliu.du@lut.fi

    Kliem ewlieni

    Impatti klimatiċi

    Għargħar, Maltempati, Silġ u borra

    Setturi ta’ Adattament

    Urban, Ippjanar tal-użu tal-art, Ġestjoni tal-ilma

    Sistemi Komunitarji Ewlenin

    Infrastruttura Kritika, Ġestjoni tal-Ilma, Ekosistemi u Soluzzjonijiet Ibbażati fuq in-Natura

    Pajjiżi

    Finland, Norway

    Programm ta' Finanzjament

    HORIZON 2020


    Dikjarazzjoni ta' ċaħda ta' responsabbiltàIl-kontenut u l-links għal oġġetti ta' partijiet terzi fuq din il-paġna web tal-Missjoni huma żviluppati mit-tim MIP4Adapt immexxi minn Ricardo, taħt il-kuntratt CINEA/2022/OP/0013/SI2.884597 iffinanzjat mill-Unjoni Ewropea u mhux neċessarjament jirriflettu dawk tal-Unjoni Ewropea, tas-CINEA, jew dawk tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) bħala ospitant tal-Pjattaforma Climate-ADAPT. La l-Unjoni Ewropea u lanqas is-CINEA u lanqas iż-ŻEE ma jaċċettaw responsabbiltà li tirriżulta minn jew b’rabta mal-informazzjoni f’dawn il-paġni.

    Language preference detected

    Do you want to see the page translated into ?

    Exclusion of liability
    This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.