Adattament ta’ nofs il-muntanji għat-tibdil fil-klima

Tagħlim Ewlieni

Dwar ir-Reġjun

Theddid għall-Klima

Iż-żoni muntanjużi tal-Mediterran huma sensittivi ħafna għat-tibdil fil-klima. Disponibbiltà mnaqqsa tal-ilma, nixfiet itwal u aktar severi, kif ukoll aktar nirien fil-foresti, qed jheddu l-komunitajiet muntanjużi tal-Mediterran. F’dawn l-aħħar deċennji, l-abbandun rurali u t-tnaqqis fl-attivitajiet ekonomiċi wasslu għat-telf tal-mużajk karatteristiku tal-pajsaġġ tar-reġjun, li wassal biex l-inklinazzjonijiet muntanjużi li qabel kienu diversi saru aktar uniformi. Din il-bidla naqqset is-servizzi essenzjali tal-ekosistema, bħall-provvista tal-ilma għal żoni b’baċiri aktar baxxi u l-ħżin tal-karbonju fil-ħamrija, u dan hedded is-sostenibbiltà u l-vijabbiltà ekonomika tal-agrikoltura u l-forestrija lokali.

Mużajki tal-pajsaġġ agro-silvo-pastorali bħala ċavetta għall-adattament għat-tibdil fil-klima

Figure 1: Experimental plots for scrubland clearing and regenerative livestock management in Ajamil de Cameros, La Rioja, Spain. Image Credit: LIFE MIDMACC project.

Ir-riżultati tal-monitoraġġ juru li:

• Fil-livell tal-pajsaġġ: Irqajja’ iżgħar itejbu l-eteroġeneità tal-pajsaġġ, filwaqt li jżidu d-diversità fl-użu tal-art u l-bijodiversità. Dan itejjeb ukoll l-estetika tal-pajsaġġ, u jagħmel il-pajsaġġ aktar attraenti għall-użu turistiku. Għadd dejjem akbar ta’ żoni tar-ragħa jwassal ukoll għal żieda fil-bhejjem. Barra minn hekk, l-attivitajiet ta’ kklerjar inaqqsu n-nirien fil-foresti u ż-żoni maħruqa.
• Fil-livell tal-plott: Il-kombinazzjoni tal-ikklerjar tal-arbuxelli mat-trobbija estensiva tal-bhejjem taffettwa b’mod pożittiv il-kwalità tal-ħamrija, iżżid in-nitroġenu tal-ħamrija u l-karbonju maħżun fil-materja organika. Toħloq ukoll mergħat diversi u produttivi b’kontenut nutrizzjonali għoli. Il-kopertura tal-pjanti u l-frekwenza tar-ragħa tal-bhejjem, li jinfluwenzaw il-pressjoni tar-ragħa jwasslu għal varjabbiltà konsiderevoli fl-umdità tal-ħamrija. Il-frekwenza għolja tar-ragħa tal-bhejjem iżżid l-ilma tax-xeba’ mingħajr żieda ċara fl-erożjoni tal-ħamrija. Iż-żoni bil-ħaxix għandhom kopertura akbar ta’ pjanti erbaċej u legumi iżda inqas ħaxix, li jagħmilha diffiċli li tiġi ddeterminata l-frekwenza ideali tar-ragħa biex tiġi żgurata l-ogħla diversità tal-pjanti.

L-irkupru tal-mergħat permezz tat-tindif tal-art bl-arbuxelli flimkien mal-ġestjoni riġenerattiva tal-bhejjem għandu impatt pożittiv dirett fuq il-kwalità tal-ħamrija u d-diversità u l-kwalità tal-mergħat, mingħajr ma jimplika rati ogħla ta’ erożjoni.

Koordinatur tal-proġett Eduard Pla, CREAF u LIFE MIDMACC.

L-involviment tal-partijiet interessati lokali u reġjonali

Approċċ parteċipattiv robust li jinvolvi l-identifikazzjoni u l-involviment attiv tal-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha tal-komunità lokali kien ċentrali għall-integrazzjoni ta’ perspettivi differenti fil-proċess ta’ ġestjoni adattiva. Dan l-approċċ huwa vitali għall-kisba ta’ governanza tajba, it-trawwim ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet inklużiv, it-tisħiħ tat-trasparenza, u t-titjib tar-responsabbiltà fil-ġestjoni tal-pajsaġġ. Bl-inkorporazzjoni tal-fehmiet tal-partijiet ikkonċernati, il-proċess żgura wkoll implimentazzjoni aktar effettiva u sostenibbli tal-inizjattivi.
Inħolqu
erba’ korpi parteċipattivi, inklużi tliet kumitati reġjonali u l-grupp ta’ ħidma suprareġjonali, li jinvolvu 202 partijiet ikkonċernati abbażi ta’ mappa tal-atturi. Il-partijiet ikkonċernati rrappreżentaw it-territorji differenti, is-setturi soċjoekonomiċi, l-affiljazzjonijiet, il-kampijiet ta’ applikazzjoni tal-azzjoni u l-ġeneri:

• Kumitati reġjonali: Il-ħolqien tat-tliet kumitati tal-atturi reġjonali b’wieħed għal kull reġjun kien sinifikanti fl-implimentazzjoni b’suċċess tal-miżuri ta’ adattament għat-tibdil fil-klima. Dan għamilha possibbli li jiġu involuti rappreżentanti ewlenin tas-setturi tal-agrikoltura, it-trobbija tal-bhejjem u l-forestrija, l-amministrazzjonijiet lokali u reġjonali, ir-riċerka, l-assoċjazzjonijiet ambjentali u s-soċjetà ċivili. Matul ħmistax-il laqgħa, il-kumitati fasslu, żviluppaw u evalwaw diversi miżuri ta’ adattament ta’ prijorità. Il-laqgħat ippermettew ukoll li jinżamm kanal ta’ informazzjoni kontinwu u aġġornat u djalogu dwar il-progress tal-attivitajiet.
• Grupp ta' Ħidma Supra-Reġjonali: L-objettiv ewlieni ta’ dan il-grupp ta’ ħidma kien li jinvolvi lill-gvernijiet ta’ La Rioja, Aragona u l-Katalonja u li jelabora b’mod konġunt qafas ta’ politika kkoordinat. It-tim tal-proġett LIFE MIDMACC għażel dawk ir-reġjuni minħabba li huma reġjuni ġirien u minħabba sfidi u theddid komuni. Rappreżentanti minn kull kumitat reġjonali żguraw l-inklużjoni ta’ setturi ewlenin bħall-vinji, il-foresti, u l-bhejjem, kif ukoll l-amministrazzjoni pubblika, ir-riċerka u l-industrija. Matul erba’ laqgħat ma’ 37 parteċipant, huma taw prijorità lis-16-il ostaklu l-aktar importanti li l-kumitati reġjonali kienu identifikaw u pproponew 37 soluzzjoni. Il-grupp ta prijorità wkoll lill-miżuri ta’ adattament li l-kumitati reġjonali kienu identifikaw biex itejbu l-azzjonijiet ta’ adattament fil-politiki pubbliċi.

Figure 2: Meetings of the Regional Committee and the Supra-Regional Working Group. Image Credit: LIFE MIDMACC project.

Rakkomandazzjonijiet għall-ġestjoni adattiva taż-żoni muntanjużi medji tal-Mediterran

Ir-riżultati tal-proġett ta’ ħames snin jippermettu li r-rakkomandazzjonijiet ewlenin li ġejjin jiksbu adattament b’suċċess għat-tibdil fil-klima permezz ta’ ġestjoni adattiva:

Irkupru ta' mergħat

• Jiġi żgurat finanzjament annwali permezz ta’ politiki pubbliċi għall-ikklerjar immirat tal-iscrubs, peress li din il-prattika twassal għal benefiċċji ambjentali, tal-pajsaġġ u soċjoekonomiċi ppruvati, u b’hekk issir kosteffettiva ħafna f’oqsma magħżula.
• Densitajiet xierqa tal-bhejjem tar-ragħa li jallinjaw mal-kapaċità tar-ragħa ta’ kull żona u jadattawhom kull sena jew kull sentejn biex ikunu adattati għall-kundizzjonijiet klimatiċi attwali.
• Jiġu adottati prattiki ta’ ragħa riġenerattiv, bħal ġestjoni rotazzjonali jew olistika, li jużaw densitajiet għoljin ta’ bhejjem għal perjodi qosra segwiti minn perjodi ta’ rkupru estiżi. Dan l-approċċ jappoġġa l-produttività, itejjeb il-kwalità tal-ħamrija, u jippromwovi l-benessri tal-annimali.
• Għerq ta’ speċijiet differenti ta’ bhejjem.
• Id-distribuzzjoni ta’ żoni mnaddfa b’mod strateġiku fi spazji ġestiti biex jespandu r-rotot tar-ragħa, u b’hekk il-bhejjem ikunu jistgħu jaċċessaw diversi riżorsi pastorali fit-territorju kollu. L-inċentivi għaċ-ċnut, l-istazzjonijiet tal-melħ, u l-ħwat tal-ilma, biex jgħinu jiggwidaw il-mogħdijiet tar-ragħa b’mod effettiv għandhom jappoġġaw din l-attività.

Trobbija estensiva tal-bhejjem

• Jipprovdu taħriġ għar-rgħajja f’tekniki riġenerattivi u silvopastorali tat-trobbija tal-bhejjem biex jappoġġaw il-ġestjoni sostenibbli u effettiva tal-art.
• Ittejjeb il-profittabbiltà tal-azjendi agrikoli billi żżid il-valur tal-prodott, b’mod partikolari għal-laħam, permezz ta’ strateġiji bħall-promozzjoni tal-bejgħ dirett lill-konsumatur, l-offerta ta’ benefiċċji tat-taxxa għall-bdiewa li jrabbu l-bhejjem, l-istabbiliment ta’ marka ta’ kwalità għal bhejjem estensivi riġenerattivi, u l-implimentazzjoni ta’ biċċeriji mobbli.
• Iż-żamma u t-titjib tas-sussidji pubbliċi essenzjali biex jiġi appoġġat l-introjtu tal-bdiewa li jrabbu l-bhejjem. Ir-rakkomandazzjonijiet biex tiżdied l-għajnuna jinkludu:
• Jiġu stabbiliti mekkaniżmi legali, li jiżguraw li l-valur iġġenerat mill-ekosistema tal-muntanji, bħall-ilma, l-idroelettriku, is-sekwestru tal-karbonju, il-bijodiversità, u l-opportunitajiet rikreattivi, ikun ta’ benefiċċju għall-popolazzjoni lokali.
• L-adattament tal-Koeffiċjent tal-Eliġibbiltà tal-Gwarniċi biex jinkludi r-ragħa fil-foresti fi ħdan il-Politika Agrikola Komuni.
• Jinkorporaw il-benefiċċji kollha relatati mal-ambjent, mal-pajsaġġ u mat-tibdil fil-klima f’sussidji mill-Politika Agrikola Komuni.
• Tappoġġa lill-bdiewa li jrabbu l-bhejjem billi tiffaċilita r-ragħa diġitali bil-monitoraġġ tal-GPS tal-movimenti tal-bhejjem, ittejjeb il-kopertura tan-network, u ttejjeb il-perkorsi.

Taqsira

Aktar Informazzjoni

Kuntatt