Europees kader voor klimaatbestendigheid en risicobeheer

Veerkracht in het nieuwe EU-beleid – naar het Europees klimaataanpassingsplan

In de politieke beleidslijnen 2024-2029 voor de Europese Commissie kondigde voorzitter Ursula von der Leyen het Europees klimaataanpassingsplan (ECAP) aan om de lidstaten te ondersteunen bij de planning van paraatheid en veerkracht. Commissaris Wopke Hoekstra heeft het voortouw genomen bij de werkzaamheden inzake het ECAP en het beleidspakket zal in de tweede helft van 2026 worden gepresenteerd.

In verschillende belangrijke EU-beleidsdocumenten, waaronder het kompas voor het concurrentievermogen, de visie voor de landbouw en de mededeling over het volgende meerjarig financieel kader (MFK), is al gewezen op klimaatbestendigheid en -paraatheid.

In het Concurrentievermogenskompas wordt erop gewezen dat veranderende klimaat- en extreme weersomstandigheden een steeds grotere bedreiging vormen voor de Europese economische veiligheid. De veerkracht en paraatheid moeten worden versterkt door de klimaatrisicobeoordelingen regelmatig te actualiseren en de veerkracht van kritieke infrastructuur door ontwerp te verbeteren. De integratie van klimaatbestendigheid in stadsplanning, de uitrol van op de natuur gebaseerde oplossingen, de ontwikkeling van natuurkredieten en aanpassing in de landbouw met behoud van de voedselzekerheid behoren ook tot de opties om te voorkomen dat toeleveringsketens in gevaar komen.

In de visie voor de landbouw wordt opgeroepen tot veerkrachtige landbouw, ondersteund door het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) na 2027. Landbouwpraktijken en -interventies die de lokale productie geschikt maken voor toekomstige klimaatomstandigheden zullen sterk worden ondersteund en de stimulansen voor landbouwers zullen worden versterkt om hun kwetsbaarheid en blootstelling aan risico’s te verminderen door aanpassing op bedrijfsniveau. Crisisbeheersingsinstrumenten moeten landbouwers aanmoedigen om risico’s proactief te beheren, de lidstaten moeten werken aan efficiënte en aangepaste risicobeheerstrategieën in de landbouw en de samenwerking met financiële instellingen moet worden versterkt.

In de mededeling over het volgende meerjarig financieel kader (MFK) wordt erkend dat de frequentere en dramatischere klimaatgerelateerde rampen een zware sociale en economische tol eisen. In het licht van de financiële risico’s die een opwarmingsscenario van 3 °C zou kunnen opleveren voor gecumuleerde economische verliezen (d.w.z. naar schatting 175 miljard EUR, wat neerkomt op ongeveer 1,4 % van het bbp van de EU), mogen beleidsmaatregelen en investeringsbeslissingen niet voorbijgaan aan klimaatrisico’s. In de MFK-mededeling wordt de aanbeveling van de Europese Rekenkamer erkend om de EU-financiering voor aanpassing aan de klimaatverandering toekomstbestendig te maken.

Meer informatie over het geïntegreerd kader voor Europese klimaatbestendigheid en risicobeheer is te vinden op de website van de Europese Commissie over aanpassing en veerkracht aan de klimaatverandering.