European Union flag

Het beschrijven en kwantificeren van onzekerheid kan een waardevolle rol spelen bij het informeren van de besluitvorming. Kwantificering kan onzekerheid niet wegnemen, maar het kan helpen om de mate van onzekerheid te begrijpen waarmee we te maken hebben. Probabilistische informatie kan een nuttige manier zijn om de waarschijnlijkheid van mogelijke futures uit te leggen. Statistische methoden en modellen spelen een sleutelrol bij de interpretatie en synthese van waargenomen klimaatgegevens en van projecties uit numerieke klimaatmodellen.

Probabilistische informatie is echter niet altijd beschikbaar. In dit geval kunnen duidelijke beschrijvingen van toekomstige veranderingen, zelfs als ze kwalitatief van aard zijn, waardevolle inzichten bieden in wat te verwachten en hoe te beslissen op basis van die informatie. Benaderingen zoals het gebruik van scenario's en trajecten kunnen worden gebruikt wanneer waarschijnlijkheden niet beschikbaar zijn.

Het type en de tijdshorizon van de context van het aanpassingsbesluit zullen bepalen welke informatie het meest geschikt (al dan niet waarschijnlijk) is om te gebruiken.

Hoe worden onzekerheden gekwantificeerd en beschreven?

Behandeling van onzekerheid in het IPCC

Het IPCC heeft een gemeenschappelijke aanpak en een gekalibreerde taal ontwikkeld om de mate van zekerheid in zijn bevindingen te evalueren en te communiceren. Deze aanpak is voorgesteld in de IPCC Guidance Note on Consistent Treatment of Uncertainties (Mastrandrea et al., 2010) en toegepast in het vijfde evaluatieverslag van het IPCC (IPCC AR5, 2013-2014) en het recente speciaal verslag over de opwarming van de aarde met 1,5 °C (IPCC SR1.5, 2018).

De aanpak is gebaseerd op twee maatstaven (vertrouwen en waarschijnlijkheid)voor het communiceren van de mate van zekerheid in belangrijke bevindingen, op basis van de evaluaties van de IPCC-auteursteams van de onderliggende wetenschappelijke inzichten:

Vertrouwen: Vijf kwalificaties worden gebruikt om uitdrukking te geven aan de mate van vertrouwen in belangrijke bevindingen, variërend van zeer laag, tot laag, gemiddeld, hoog tot zeer hoog. Het niveau van betrouwbaarheid synthetiseert de oordelen over de geldigheid van bevindingen zoals bepaald door evaluatie van het beschikbare bewijsmateriaal (type, kwaliteit, hoeveelheid of interne consistentie) en de mate van wetenschappelijke overeenstemming tussen verschillende bewijslijnen (zie figuur 1).

Figuur 1 - De basis voor het betrouwbaarheidsniveau wordt gegeven als een combinatie van bewijs (beperkt, gemiddeld, robuust) en overeenstemming (laag, gemiddeld en hoog). Het vertrouwen neemt toe naar de rechterbovenhoek. Over het algemeen is bewijs het meest robuust wanneer er meerdere, consistente onafhankelijke lijnen van hoge kwaliteit zijn (Mastrandrea et al., 2010).

Waarschijnlijkheid: Gekwantificeerde maatstaven van onzekerheid in een bevinding probabilistisch uitgedrukt (gebaseerd op statistische analyse van waarnemingen of modelresultaten, of oordeel van deskundigen). Als onzekerheden probabilistisch kunnen worden gekwantificeerd, kan een bevinding worden gekarakteriseerd met behulp van de volgende termen (tabel 1):

Tabel 1 - Waarschijnlijkheidsbegrippen in verband met uitkomsten die worden gebruikt in de IPCC AR5 en SR1.5

Opmerking: Aanvullende termen die in voorkomend geval ook kunnen worden gebruikt, zijn onder meer uiterst waarschijnlijk (95-100% waarschijnlijkheid), waarschijnlijker dan niet (>50-100% waarschijnlijkheid), onwaarschijnlijker dan waarschijnlijk (0- < 50 %) en uiterst onwaarschijnlijk (0-5% waarschijnlijkheid).

Omdat de IPCC gekalibreerde taal in het Engels is ontwikkeld, moet voorzorg worden gebruikt bij de vertaling van deze benadering naar andere talen, omdat dit kan leiden tot een verlies van precisie.

Scenario's en trajecten

Bij gebrek aan probabilistisch bewijs of als middel ter ondersteuning van effect- en kwetsbaarheidsbeoordelingen op het gebied van klimaatverandering, worden vaak scenario’s en andere kwalitatieve beschrijvingen van toekomstige veranderingen gebruikt. Er moet voorzichtigheid worden betracht, aangezien scenario's, trajecten en andere termen soms door elkaar worden gebruikt, met een breed scala aan overlappende definities (Rosenbloom, 2017). Enkele nuttige definities worden gegeven door de IPCC AR5 (2014) en IPCC SR1.5 (2018):

Scenario's als plausibele beschrijvingen van hoe de toekomst zich kan ontwikkelen op basis van een coherente en intern consistente reeks aannames over belangrijke drijvende krachten (bv. tempo van technologische veranderingen, prijzen) en relaties. Merk op dat scenario's geen voorspellingen of prognoses zijn, maar nuttig zijn om een beeld te geven van de implicaties van ontwikkelingen en acties.

Pathways beschrijven de temporele evolutie van natuurlijke en / of menselijke systemen naar een toekomstige staat. De trajectconcepten variëren van reeksen kwantitatieve en kwalitatieve scenario's (of narratieven) van potentiële toekomsten tot oplossingsgerichte besluitvormingsprocessen gericht op wenselijke maatschappelijke doelen. Pathway-benaderingen richten zich meestal op biofysische, techno-economische en / of sociaal-gedragstrajecten en betrekken verschillende dynamieken, doelen en actoren op verschillende schalen.

Verschillende soorten scenario's en trajecten van toekomstige omstandigheden die nuttig zijn voor de besluitvorming over aanpassing zijn beschikbaar op mondiale en in sommige gevallen nationale tot lokale schaal. Deze omvatten doorgaans:

Emissiescenario's: Plausibele weergaven van de toekomstige ontwikkeling van emissies van broeikasgassen en aerosolen op basis van een coherente en intern consistente reeks aannames over drijvende krachten (zoals demografische en sociaal-economische ontwikkeling, technologische verandering) en hun belangrijkste relaties. Concentratiescenario's, afgeleid van emissiescenario's, worden gebruikt als input voor klimaatmodellen om klimaatprojecties op meerdere schalen te berekenen.

Representatieve Concentratie Pathways (RCP's) zijn een nieuwe reeks scenario's die zijn ontwikkeld voor, maar onafhankelijk van de IPCC AR5 (2014). Ze beschrijven vier verschillende 21e-eeuwse trajecten van broeikasgasemissies (BKG) en atmosferische concentraties, emissies van luchtverontreinigende stoffen en landgebruik (Moss et al., 2008).

De RCP's zijn ontwikkeld met behulp van Integrated Assessment Models (IAM's) als input voor een breed scala aan klimaatmodelsimulaties om de gevolgen ervan voor het klimaatsysteem te projecteren. Deze klimaatprognoses worden op hun beurt gebruikt voor effect- en aanpassingsbeoordelingen (IPCC AR5, 2014).

Het woord representatief betekent dat elk RCP slechts één van de vele mogelijke scenario's biedt die zouden leiden tot de specifieke stralingsforceringskenmerken. Deze worden aangeduid als trajecten om te benadrukken dat het geen definitieve scenario's zijn, maar eerder intern consistente sets van (tijdafhankelijke) dwingende projecties die mogelijk kunnen worden gerealiseerd met meer dan één onderliggend sociaal-economisch scenario. Het getal na het acroniem RCP identificeert de geschatte waarde van stralingsforcering (in W m–2) die naar verwachting zal worden bereikt op 2100 (IPCC AR5, 2013).

Vier RCP's werden geselecteerd en gebruikt als basis voor de klimaatvoorspellingen en -projecties in het IPCC AR5: RCP2.6 (strenge mitigatie); RCP4.5 en RCP6.0 (intermediaire stabilisatiescenario's); en RCP8.5 (zeer hoge broeikasgasemissies).

Sociaal-economische scenario's: Scenario's die een mogelijke toekomst beschrijven in termen van bevolking, bruto binnenlands product en andere sociaaleconomische factoren die relevant zijn om de implicaties van klimaatverandering op nationaal tot lokaal niveau te begrijpen.

Gedeelde sociaal-economische trajecten (SSP’s) werden ontwikkeld om de RCP’s aan te vullen met uiteenlopende sociaal-economische uitdagingen op het gebied van aanpassing en mitigatie (O’Neill et al., 2014). Op basis van vijf verhalen beschrijven de SSP’s alternatieve sociaal-economische toekomsten zonder klimaatbeleidsinterventie, waaronder duurzame ontwikkeling (SSP1), regionale rivaliteit (SSP3), ongelijkheid (SSP4), ontwikkeling op basis van fossiele brandstoffen (SSP5) en een ontwikkeling halverwege de weg (SSP2) (O’Neill, 2000; O’Neill et al., 2017; Riahi et al., 2017).

De combinatie van sociaal-economische scenario’s op basis van het SSP en klimaatprognoses op basis van de representatieve concentratieroute (Representative Concentration Pathway, RCP) biedt een integratief kader voor klimaatimpact- en beleidsanalyse.

Klimaatprognoses (en klimaateffectprognoses): Gesimuleerde respons van het klimaatsysteem (of een klimaatgevoelig systeem) op een scenario van toekomstige uitstoot of concentratie van broeikasgassen en aerosolen die over het algemeen worden afgeleid met behulp van klimaatmodellen (of klimaateffectmodellen). Klimaatprojecties dienen vaak als grondstof voor het construeren van klimaat(veranderings)scenario's, maar deze vereisen meestal aanvullende informatie zoals het waargenomen huidige klimaat.

Voor toepassingen die belangrijke beleidsbeslissingen of belangrijke investeringsbeslissingen onderbouwen, wordt aanbevolen dat besluitvormers gebruik maken van het volledige scala aan beschikbare scenario's en modelinformatie over klimaatverandering (en effecten).

Andere hoofdonderwerpen:

1. Wat wordt bedoeld met onzekerheid?

3. Hoe kun je rekening houden met onzekerheid?

Resources for further reading

IPCC-Data Distribution Portal
Representative Concentration Pathways (RCPs) database
Shared Socioeconomic Pathways (SSPs) database
Language preference detected

Do you want to see the page translated into ?

Exclusion of liability
This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.